Angen helpu troseddwyr rhyw ifanc medd elusen

swing Image copyright Getty Images

Mae elusen blant yn dweud bod nifer cynyddol o blant a phobl ifanc yn cael eu pardduo fel troseddwyr am gyflawni troseddau rhyw, yn hytrach na chael y cymorth maen nhw ei angen.

Ar ôl derbyn cais Rhyddid Gwybodaeth gan Barnado's Cymru, mae heddluoedd Cymru wedi datgelu cynnydd o 55% yn nifer y troseddwyr ifanc sydd â chofnod o droseddu'n rhywiol yn erbyn plant eraill yn y pedair blynedd ddiwethaf - cynnydd o 250 i 388.

Yn ôl cyfarwyddwr cynorthwyol yr elusen, Pat Duke, mae'r ffigyrau yn amlygu tuedd gynyddol i gymryd camau yn erbyn troseddwyr rhyw ifanc, yn hytrach na chynnydd mewn achosion o ymddygiad rhywiol.

Ychwanegodd bod llawer o'r troseddwyr wedi dioddef cam-driniaeth, trais yn y cartref neu esgeulustod eu hunain, a bod bwriad codi'r mater gyda Llywodraeth Cymru.

Dywedodd Mr Duke bod cysylltiad amlwg rhwng profiadau plentyndod a cham-drin a thrawma.

"Mae'n hynod bwysig cydnabod y trawma a'r cam-drin sy'n sbarduno'r agweddau, y credoau a'r diffygion personoliaeth sy'n achosi i bobl ifanc gam-drin neu niweidio eraill," meddai.

Ymyrryd yn gynnar

Ychwanegodd nad yw'r patrwm y mae ffigyrau'r heddlu yn ei awgrymu yn gyson â phrofiadau'r gwasanaeth arbenigol Taith yn ne Cymru.

Yn 2000 fe ymunodd Barnado's, awdurdodau lleol a Heddlu De Cymru i greu'r gwasanaeth, sy'n asesu a thrin unigolion rhwng 5 a 21 oed sydd yn amlygu'r arwyddion cyntaf o ymddygiad rhywiol niweidiol.

Image copyright Thinkstock

Mae Taith yn awgrymu bod ymyrrydd yn gynnar drwy'r system amddiffyn plant yn ffordd fwy priodol o reoli achosion na'r gyfundrefn cyfiawnder troseddol - oni bai bod y drosedd yn un ddifrifol iawn, neu'r unigolyn yn gwadu'r ymddygiad.

Yn ôl y gwasanaeth, mae ymchwil wedi dangos effeithiolrwydd cymorth arbenigol. Dros gyfnod o bedair blynedd, dim ond 2% o'r rhai a gafodd eu cyfeirio at Taith wnaeth ail-droseddu - cyfradd lawer is nag ymysg cyfryw y bobl ifanc eraill sy'n troseddu.

Profiad un bachgen

Fe gafodd Will, 15, ei gyfeirio i'r gwasanaeth ar ôl cyffwrdd ei chwaer iau yn rhywiol.

Ar ôl asesiad, fe gafodd help dros 15 sesiwn i ddeall a rheoli ei ymddygiad, a deall yr effaith ar ei chwaer a'i rieni, yn ogystal â chyfleodd i gymryd rhan mewn gweithgareddau cymunedol diogel a chael uchelgeisiau ar gyfer ei ddyfodol.

Dywedodd teulu Will: "Roedd ein byd wedi'i droi ben i wared a doedden ni ddim yn gwybod ble i ddechrau na sut y gallem fod yn deulu fyth eto.

"Ond, ar ôl i ni gael cymorth gan Taith, mae ein teulu yn ôl ar y trywydd iawn. Mae ein mab yn hyderus unwaith eto ac yn edrych ymlaen at y dyfodol.

"Mae'n anodd disgrifio pa mor hapus mae hynny'n gwneud i ni deimlo."

Mae Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mewn prosiect datblygu ymchwil rhwng Barnardo's a Phrifysgol Caerdydd i greu modelau o ymyrryd yn gynnar ac atal plant rhag cyflawni a dioddef cam-fanteisio rhywiol.