Cyngor yn ystyried diddymu costau claddu cyn-filwyr

A photo of army veteran medals on a jacket Image copyright Getty Images

Fe allai costau claddu ac amlosgi gael eu hepgor ar gyfer cyn-filwyr a milwyr presennol sy'n byw yn Rhondda Cynon Taf.

Mae'r cyngor yn ystyried cynnal peilot o'r cynllun yn dilyn adroddiad oedd yn adolygu eu costau claddu.

Rhondda Cynon Taf fyddai'r awdurdod cyntaf yng Nghymru a Lloegr i wneud hyn, ac maen nhw'n gofyn i gynghorau eraill wneud yr un peth.

Cafodd y cyhoeddiad ei groesawu gan gyn-filwyr, ond mae elusen sy'n cefnogi cyn-aelodau o'r lluoedd arfog wedi awgrymu y gallai'r arian gael ei wario yn well ar gefnogaeth fel arall.

Adolygu ar ôl blwyddyn

Yn Rhondda, y gost ar gyfer amlosgi yw £670 ac mae'r gost ar gyfer claddu dau berson mewn bedd yn £519, ochr yn ochr â chostau eraill.

Mae Llywodraeth Prydain yn ariannu angladdau unrhyw aelod o'r lluoedd arfog sy'n colli eu bywyd tra ar wasanaeth, ond mae costau i'w cael am gladdu neu amlosgi.

Mae'r adroddiad yn argymell y dylai'r cyngor ystyried cynnal cynllun peilot i gyflwyno'r mesur, gyda gwarant y byddai'n cael ei adolygu ar ôl blwyddyn.

Yn yr adroddiad hefyd mae'r awgrym nad oes "unrhyw awdurdod lleol arall yng Nghymru na Lloegr sy'n cynnig y math yma o gymorth".

Image copyright PA
Image caption Yn 2015 roedd 149,000 o gyn-aelodau'r lluoedd arfog yn byw yng Nghymru

Mae Alex Winkworth yn gyn-gyrnol a fu'n ymladd yn Irac ac Afghanistan, sydd wedi mynychu a threfnu nifer fawr o angladdau i filwyr sydd wedi cael eu lladd, wedi lladd eu hunain neu wedi marw mewn oed.

Dywedodd ei fod yn credu y gallai'r cynnig "leihau'r straen y mae pobl yn ei wynebu mewn cyfnod sydd eisoes yn un anodd".

Yn ôl Mr Winkworth, mae'n gwybod am deuluoedd sydd wedi mynd i ddyled fawr ar gardiau credyd er mwyn talu am angladdau anwyliaid, a bod y byrdwn yn waeth os mai'r person sy'n cael ei gladdu oedd yn ennill y cyflog.

Image copyright Byddin Prydain
Image caption Mae Llywodraeth Cymru wedi croesawu'r cynnig gan Gyngor Rhondda Cynon Taf

Ond mae un cyn-filwr, a phrif weithredwr elusen Veteran to Veteran yn dweud y byddai'n well gwario'r arian ar ddarparu gwasanaethau i gyn-filwyr a'u teuluoedd yn eu bywydau bob dydd, gan gynnwys "mwy o adnoddau i leihau'r nifer sy'n lladd eu hunain".

Ychwanegodd Chris Standen ei fod yn pryderu hefyd y byddai ffafrio aelodau o'r lluoedd arfog ar draul eraill o fewn y gwasanaethau cyhoeddus sydd hefyd yn ymwneud â sefyllfaoedd trawmatig, fel nyrsys a heddweision, yn creu drwgdeimlad.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn croesawu'r cynnig hwn gan Gyngor Rhondda Cynon Taf, ac yn gobeithio y bydd awdurdodau ar draws Cymru yn dysgu gwersi o'r peilot hwn."