Yr ysgrifennydd iechyd yn 'agored i ardoll ar ofal'

Gofal
Image caption Mae rhai pobl yn derbyn help tuag at eu costau gofal, ond mae eraill yn talu'r swm yn llawn

Mae ysgrifennydd iechyd Cymru'n dweud ei fod yn "agored i'r syniad" o ddefnyddio pwerau newydd Llywodraeth Cymru i amrywio cyfraddau treth i ariannu ardoll ar ofal cymdeithasol.

Dywedodd Vaughan Gething bod y system bresennol "ddim am gynnig y safon ac urddas o ofal rydyn ni oll eisiau" wrth i fwy o bobl fyw yn hŷn.

Mae'n un o bedwar treth newydd sydd wedi cael eu hamlinellu gan Lywodraeth Cymru.

Mae rhai pobl dros 65 oed yn derbyn help tuag at eu costau gofal, ond mae eraill yn talu'r swm yn llawn.

Bydd un o'r pedwar syniad am drethi newydd yn cael eu cynnig i Lywodraeth y DU a San Steffan, fyddai'n gorfod rhoi cymeradwyaeth terfynol.

'Angen ar frys'

Dywedodd Mr Gething wrth raglen Sunday Politics Wales ei fod "yn gyffredinol yn agored i'r syniad" i Lywodraeth Cymru ddefnyddio eu pwerau newydd "i ariannu gofal cymdeithasol yng Nghymru".

"Mae ei angen ar fwy o frys pob blwyddyn," meddai.

"Wrth i ni gael mwy o bobl yn ymddeol a mwy o bobl yn byw'n hirach, dylen ni gael trafodaeth am sut i ddefnyddio'n pwerau."

Image caption Dywedodd Vaughan Gething bod angen i bob plaid fod yn rhan o'r drafodaeth am sut i ariannu gofal cymdeithasol

Mae'r amcangyfrif diweddaraf yn awgrymu y bydd bron i dair miliwn o bobl dros 65 oed angen gofal yng Nghymru a Lloegr erbyn 2025 - cynnydd o 25% o'i gymharu â 2015.

Mae'r Sefydliad Iechyd wedi amcangyfrif hefyd y bydd y pwysau ar ofal cymdeithasol yng Nghymru yn cynyddu tua 4.1% pob blwyddyn dros y 15 mlynedd nesaf.

Rhan o'r drafodaeth

Byddai hyn o ganlyniad i boblogaeth gynyddol, natur cyflyrau cymhleth a chronig a chostau cynyddol.

Mae gofal cymdeithasol yn cynnwys popeth o ofal yn y cartref ar gyfer materion fel 'molchi a gwisgo, i ofal 24 awr mewn cartref gofal.

Dywedodd Mr Gething bod pob plaid yn ogystal â'r cyhoedd angen bod yn rhan o'r drafodaeth am sut i ariannu gofal cymdeithasol yn y dyfodol, o ystyried y pwysau cynyddol y bydd yn ei roi ar gyllid Llywodraeth Cymru.

Sunday Politics Wales, BBC One Wales, 11:00 ddydd Sul, 22 Hydref.