Mwy'n hunangyflogedig: Polisïau angen adlewyrchu newid

Ffermwyr Image copyright SOLSTOCK/GETTY IMAGES
Image caption Mae 'na gynnydd yn nifer y bobl sy'n gweithio'n hunangyflogedig yng Nghymru, medd yr adroddiad

Mae polisïau economaidd angen newid i adlewyrchu patrymau gwaith yng Nghymru, a'r cynnydd sylweddol mewn pobl sy'n hunangyflogedig, medd adroddiad newydd.

Mae mwy na un o bob tair swydd newydd yng Nghymru dros y ddegawd ddiwethaf wedi cynnwys pobl hunangyflogedig.

Ffederasiwn y Busnesau Bach sy'n cyhoeddi'r adroddiad sy'n dweud bod angen adolygiad i'r gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru.

Dywedodd Llywodraeth Cymru y byddan nhw'n ystyried cynnwys yr adroddiad.

Newid 'sylweddol' yn y gweithlu

Pwynt arall sy'n codi yn yr adroddiad yw bod lefelau hunan gyflogaeth yn amrywio'n fawr dros y wlad, yn ogystal â'r math o waith sydd ar gael.

Ym Mhowys mae 23% o swyddi newydd yn rhai hunangyflogedig, tra bod 8.6% yng Nghastell Nedd Port Talbot.

Yng Nghymru gyfan mae 38% o swyddi newydd ers 2007 wedi bod yn rhai hunangyflogedig, sy'n llai na chyfradd Prydain o 44%.

Ond mae'r ffigyrau yn dangos newid sylweddol yn y gweithlu yng Nghymru.

Image copyright Thinkstock
Image caption Mae gweithwyr hunangyflogedig yn y cymoedd yn tueddu i weithio yn y sector adeiladu

Fe wnaethon awduron yr adroddiad ddarganfod bod pobl sy'n byw mewn ardaloedd mwy trefol yn fwy tebygol o fod yn gweithio i fusnesau neu'r sector gyhoeddus fel ymgynghorwyr neu gyflenwyr.

Mewn ardaloedd gwledig, swyddi sy'n ymwneud ag adnoddau naturiol, fel amaethyddiaeth, yw'r rhai mwyaf tebygol, tra yn y cymoedd mae rhai sy'n hunangyflogedig yn tueddu i weithio yn y sector adeiladu.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
"Pobl yn fwy parod bellach i brynu gan fusnesau bach"

Mae Rob a Kate Jenkins yn rhedeg cwmni Gower Cottage Brownies o'u ceginyn Abertawe ers 10 mlynedd. Erbyn hyn maen nhw'n gwerthu eu cacennau ar draws y DU ac yn yr Unol Daleithiau a Japan.

"Fe wnaeth siop y pentref gau, ac fe wnaeth dad drefnu fod y siop yn cael ei agor yn y sied yn yr ardd - roedd e'n cael pobl i wneud bwyd i werthu yn y siop, ac fe ofynnodd e i Kate wneud brownies," esboniodd Rob.

"Roedden nhw'n gwerthu mas, ac roedd pobl yn gadael negeseuon yn gofyn 'lle allwn ni gael y brownies yma, oes modd eu prynu nhw ar-lein?'.

"Roedd Kate 'di dechrau'r peth i gael 'chydig bach o arian poced... erbyn nawr fi 'di rhoi lan fy ngwaith i llawn amser, ac mae Kate yn mynd ar sianel siopa QVC [i'w gwerthu].

"Mae'n anghredadwy fel mae e wedi symud a newid. Mae'r we yn helpu, ac mae'n rhoi cyfleoedd i bobl."

Anghenion gwahanol

Dywedodd Janet Jones, cadeirydd polisi Ffederasiwn y Busnesau Bach yng Nghymru: "Byddai anghenion person hunangyflogedig yng Nghasnewydd yn wahanol iawn i rai rhywun yn Yr Wyddgrug, ac mae angen i'r polisïau rydyn ni'n creu adlewyrchu hynny, er mwyn bod y mwyaf effeithiol y gallan nhw fod."

Mae Llywodraeth Cymru bellach wedi derbyn yr adroddiad ac fe ddywedodd llefarydd y byddan nhw nawr yn ystyried ei gynnwys.

"Mae Llywodraeth Cymru yn parhau i fod yn ymroddedig i gefnogi entrepreneuriaid a mentrau bach a chanolig wrth greu'r amgylchedd iawn a darparu cefnogaeth wedi'i deilwra i'w hanghenion.

"Yn hwyrach yn yr hydref fe fyddwn ni'n cyhoeddi ein Cynllun Gweithredu Economaidd, fydd yn manylu ar nifer o gamau er mwyn cefnogi busnesau ac entrepreneuriaid ar draws Cymru."

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol