Prisiau tai: Fyny neu lawr?

Toeau tai Image copyright Matt Cardy/Getty Images

Ydy prisiau tai eich ardal chi wedi codi neu ostwng a sut maen nhw'n cymharu efo gweddill y DU?

Yn ôl map sydd wedi ei gyhoeddi ar wefan BBC, mae pris cyfartalog y rhan fwyaf o dai yng Nghymru wedi gostwng dros y 10 mlynedd diwethaf.

Mae'r map interactif yn dangos y gwahaniaeth mewn prisiau tai cyfartalog fesul ward mewn termau real yng Nghymru a Lloegr ers 2007 pan oedd y farchnad dai ar ei huchaf cyn y cwymp economaidd.

Yng Nghymru, mae tai mewn naw o bob 10 ward yn gwerthu am lai nag oedden nhw yn 2007 os yw chwyddiant yn cael ei ystyried.

Mae'r rhan fwyaf o Loegr hefyd wedi gweld prisiau tai yn gostwng ar gyfartaledd ond mae'r darlun yn wahanol ar y cyfan yn Llundain a de ddwyrain Lloegr lle mae'r map yn dangos cynnydd cyfartalog.

Yn Aberdulais yng Nghastell Nedd Port Talbot mae'r cwymp mwyaf mewn prisiau tai yng Nghymru a Lloegr.

Roedd pris cyfartalog am dŷ yno yn 2017 yn £65,000, llai na hanner y pris cyfartalog yn 2007, pan oedd yn £143,000.

Fe allech chi brynu 44 ohonyn nhw am un tŷ yn ward Knightsbridge yn Llundain, lle mae'r pris cyfartalog am dŷ yn £2,900,000.

Beth yw'r darlun cywir?

Ond mae adroddiadau eraill yn dweud bod y pris cyfartalog am dŷ wedi cynyddu yn y 10 mlynedd diwethaf a'r farchnad yn iach.

Felly beth yw'r gwirionedd?

Mae prisiau tai yn y DU wedi codi dros y degawdau, gyda phris tŷ cyfartalog yn £226,000 heddiw.

Ond nid yw hynny'n ystyried chwyddiant a newidiadau i gostau byw.

Mae'r map interactif gafodd ei lunio gan ddadansoddwyr yn y BBC a Sefydliad Data Agored Leeds yn seiliedig ar wybodaeth y Gofrestrfa Dir yn rhoi darlun gwell, meddai'r gwerthwr tai Dafydd Hardy, sy'n dathlu 25 mlynedd yn y busnes eleni.

"Mae hwn yn cymryd chwyddiant i ystyriaeth o ran costau byw ac mae hwnna'n rhoi pictiwr mwy realistig yn fy marn i," meddai.

"Yn 2007 mi oedd y farchnad yn anhygoel a dyna sut roedd y crash mor ddrwg yn 2008 - roedd popeth wedi mynd allan o drefn. Maen nhw wedi gostwng gymaint am eu bod nhw ar ei huchaf yn 2007.

"Mi wnes i roi fy nghôd post i mewn yn Pentir (ger Bangor) ac rydan ni i lawr 6.6% ers 2007 - felly mi faswn i wedi gallu prynu chwech tŷ yn North Ormsby yn Middlesborough neu un degfed o dŷ yn Knightsbridge, Belgravia a Westminster!"

Image copyright Geograph/Gareth James
Image caption Mae prisiau tai yn Llysfaen yng ngogledd Caerdydd yn dal i godi ac ymhlith yr ardaloedd mwyaf llewyrchus yng Nghymru

Effaith Brexit

Mae ansicrwydd ynglŷn â'r economi yn golygu bod y farchnad yn dawel iawn ar y funud, meddai'r Athro Owain Llywelyn, uwch ddarlithydd mewn Tir ac Eiddo i'r Coleg Cymraeg Cenedlaethol ym Mhrifysgol De Cymru ac aelod o fwrdd rheoli RICS Cymru (Sefydliad y Syrfewyr Siartredig).

"Roeddwn i'n siarad gydag asiant yn ddiweddar ac roedd yn dweud bod y farchnad wedi bod yn anarferol o ddistaw ers mis Medi," meddai.

"Un ffactor ydy llogau - mae gan bobl ofn fod cyfraddau llog yn mynd i fynd i fyny.

"Yn ail mae'r asiantaethau'n dweud wrthaf i bod Brexit yn peri ofn ar bobl.

"Mae 'na bobl oedd yn bwriadu symud tŷ neu fynd i fyny'r farchnad sydd efallai'n dal yn ôl achos nad ydyn nhw'n siŵr.

Image caption Mae pryder am ddyfodol ffatri ford ym Mhen-y-bont wedi achosi ansicrwydd yn y frachnad dai yn yr ardal

"Mae hynny'n sicr yn berthnasol mewn ardaloedd fel Pen-y-bont lle mae 'na ansicrwydd mawr ynghylch y ffatri Ford a'r penderfyniadau bydd y cwmni'n eu gwneud o bosib ynghylch gadael oherwydd Brexit."

Mae Dafydd Hardy yn cytuno bod y penderfyniad i adael yr Undeb Ewropeaidd yn effeithio ar y farchnad dai.

"Dwi'n meddwl fod trafodaethau Brexit yn mynd i effeithio ar y farchnad yn y flwyddyn sydd i ddŵad - does na'm dwywaith am hynny," meddai.

"Oherwydd yr ansicrwydd am be sy'n digwydd, dydi o ddim jyst am effeithio ar brisiau tai ond mi fydd yn gorfodi pobl i aros lle maen nhw a pheidio symud i fyny'r farchnad."

Mae'n anodd i brynwyr newydd allu fforddio blaendâl i brynu eu tŷ cyntaf hefyd, meddai Dafydd Hardy.

Byddai llai o weithwyr o dramor yn effeithio ar y farchnad rhentu hefyd, meddai.

Gwaith a'r economi leol

Mae nifer o ffactorau eraill yn effeithio ar brisiau tai meddai'r Athro Llywelyn - yn eu mysg, natur yr amgylchfyd, problemau cymdeithasol, delwedd ac yn arbennig, gwaith.

Yn ôl y Swyddfa Ystadegau (ONS) cyflogau net Cymru yw'r isaf yn y DU.

"Mae cyflogau yn is yng Nghymru felly o reidrwydd mae tŷ teras yn mynd i fod werth llai na ddywedan ni yn Sheffield, lle mae cyflogau yn uwch," meddai'r Athro Llywelyn.

"Mae hotspots mewn rhannau o Gaerdydd, lle mae'r economi'n gwneud yn iawn, fel Llysfaen (pris cyfartalog £520,000), rhai rhannau o Grangetown a Phontcanna a gogledd y ddinas.

Image caption Er bod rhai o dai gwaelaf Gorllewin y Rhyl bellach wedi eu dymchwel, mae hi'n parhau yn un o ardaloedd tlotaf Cymru

"Mae'r economi mewn rhai pentrefi yn y gorllewin a'r gogledd yn gwneud yn dda tra mae rhai llefydd fel Y Rhyl lle nad ydy'r economi wedi bod yn perfformio'n dda o gwbl ac mae prisiau tai yn adlewyrchu hynny."

Mae wardiau eraill yng Nghymru hefyd yn dangos cynnydd e.e. ward Menai, Seiont a Llanllyfni yn Arfon, Llanfarian ger Aberystwyth a rhannau o Sir Benfro a Sir Fynwy.

Gwnewch eich ymchwil cyn prynu a sicrhau bod modd ichi dalu'r morgais os yw'r cyfraddau llog yn codi yw cyngor yr Athro Owain Llywelyn.