Dementia yn lladd mwy yn ardaloedd cyfoethog Cymru

Dementia Image copyright Thinkstock

Dementia a chlefyd Alzheimer yw'r ddau gyflwr sy'n gyfrifol am y nifer uchaf o farwolaethau yn ardaloedd mwyaf cyfoethog Cymru, yn ôl y ffigyrau diweddaraf.

Mae ffigyrau'r Swyddfa Ystadegau Genedlaethol (ONS) hefyd yn dangos bod clefyd y galon yn gyfrifol am nifer fawr o farwolaethau yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.

Clefyd y galon oedd yr achos fwyaf cyffredin ymysg dynion, a chlefyd Alzheimer ymysg merched.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud eu bod yn "benderfynol" i fynd i'r afael ag anghydraddoldeb iechyd.

'Neges bositif'

Mae'r ffigyrau'n dangos bod 333 o bobl wedi marw o dementia a chlefyd Alzheimer yn ardaloedd lleiaf difreintiedig Cymru yn 2016, o'i gymharu â 284 yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig.

Roedd 397 o farwolaethau o ganlyniad i glefyd y galon yn y llefydd tlotaf y llynedd, o'i gymharu gyda 294 yn y llefydd mwyaf cyfoethog.

Image copyright SPL
Image caption Clefyd y galon oedd yn gyfrifol am 397 o farwolaethau mewn ardaloedd difreintiedig

Dywedodd Dr Bob Baron, ymddiriedolwr elusen Welsh Hearts, bod risg person o ddatblygu clefyd y galon yn cynyddu gyda diet gwael, ysmygu a diffyg ymarfer corff.

"Rydym angen rhoi neges bositif i bobl, os ydyn nhw yn cymryd camau i newid ei ffordd o fyw, gan gynnwys rhoi gorau i ysmygu, yna mae'n lleihau'r risg yn syth," meddai.

"Mae gwaith wedi cael ei gwneud yn ardaloedd cymoedd y de i geisio trosglwyddo'r neges bositif yma."

Mae'r ffigyrau hefyd yn dangos bod yr achosion amlycaf o farwolaethau mewn dynion a merched wedi parhau'r un fath ers 2015.

Clefyd y galon oedd yr achos mwyaf mewn dynion yng Nghymru'r llynedd, a dementia a chlefyd Alzeihmer oedd yr achos mwyaf i ferched.

'Anghydraddoldebau iechyd'

Dywedodd Sue Phelps o Gymdeithas Alzheimer Cymru bod y ffigyrau'n dangos "gwell ymwybyddiaeth" o'r cyflwr, wrth i staff iechyd adnabod dementia fel achos marwolaeth yn hytrach na rhan o dyfu'n hŷn.

Ychwanegodd y byddai'r ffaith fod pobl yn byw yn hŷn yn golygu mwy gyda dementia, "fydd yn ei wneud yn un o'r heriau gofal iechyd mwyaf rydyn ni'n ei wynebu".

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Er gwaethaf y gwelliannau cyffredinol mewn disgwyliad oes, mae gwahaniaeth sylweddol yn y cyfraddau o farwolaethau y gellir eu hosgoi rhwng y grwpiau economaidd-gymdeithasol lleiaf a mwyaf difreintiedig.

"Rydym yn benderfynol i wneud popeth posib i fynd i'r afael â'r anghydraddoldebau iechyd rhwng ardaloedd mwyaf a lleiaf difreintiedig Cymru."

Ychwanegodd y llefarydd bod "cynllun cenedlaethol ar gyfer gwasanaethau gofal sylfaenol" yn "nodi camau clir a phenodol i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau mewn canlyniadau iechyd".

Dywedodd bod y llywodraeth wedi "cefnogi dau brosiect i roi sylw i bobl o gymunedau difreintiedig yn ne ddwyrain Cymru sydd mewn perygl o glefyd y galon", ac y byddai'r cynllun yn cael ei leadaenu dros y wlad.