Cofio 150 mlynedd ers trychineb lofaol Glynrhedynog

Y gwaith glo yn Nglynrhedynog yn 1978 Image copyright Alamy
Image caption Y gwaith glo yn Nglynrhedynog yn 1978

Dydd Mercher bydd trigolion un o bentrefi Rhondda Cynon Taf yn cofio trychineb glofaol a laddodd 178 o bobl 150 mlynedd yn ôl.

Ar 8 Tachwedd 1867 roedd dau ffrwydrad yng ngwaith glo Glynrhedynog wedi i nwyon naturiol gasglu yn y shafftiau dan y ddaear.

Roedd 54 o'r rheiny fu farw yn iau nac 18 oed.

Fe gymrodd hi dair wythnos i dynnu'r holl gyrff o'r pwll oherwydd bod yr amodau yno mor anodd.

Daeth cwest i'r casgliad mai nwy yn cronni dan ddaear oedd ar fai, ac o bosib bod fflamau agored gafodd eu defnyddio gan rai o'r glowyr wedi tanio'r nwy.

Image copyright Llyfrgelloedd Rhondda Cynon Taf
Image caption Mae nifer o'r rhai fu farw wedi eu claddu ym mynwent Eglwys Sant Gwynno yn Llanwynno

Dwy flynedd yn ddiweddarach bu farw 53 o lowyr eraill yn yr un pwll glo mewn ffrwydrad arall.

Bydd torch o flodau'n cael eu gosod yn Eglwys Llanwynno am 13:30 i gyd-fynd ag amser y ffrwydrad y diwrnod hwnnw 150 mlynedd yn ôl.

Fe fydd gwasanaeth yn cael ei gynnal ger cofeb y glowyr ym Mharc Greenwod am 17:00, yna bydd gorymdaith i Gapel Penuel ble bydd cerddoriaeth gan gorau a Band Pendyrus.

Pynciau Cysylltiedig