Cofio ond dim dathlu chwyldro comiwnyddol 1917

Alun Morgan Image copyright Alun Morgan
Image caption Dyma oedd ymweliad cyntaf Alun Morgan i Saint Petersburg

"Dydyn nhw ddim yn dathlu'r chwyldro [yn 1917]. Dyna'r argraff ges i. Ro'n nhw'n ei gofio fe... ond dyw e ddim yn fater i ddathlu. Maen nhw'n meddwl bod e'n bach o drychineb."

Dyna farn Alun Morgan, ar ôl treulio pum niwrnod yn Saint Petersburg, Rwsia.

Eleni mae'n 100 mlynedd ers y ddau chwyldro pan gafodd y Tsar ei ddisodli a'r pŵer ei drosglwyddo yn y pen draw i ddwylo'r Comiwnyddion.

Y cofio'n bwysig

Doedd yna ddim partïon na phobl yn dawnsio ar y stryd pan oedd Alun Morgan yno ym mis Hydref, ond doedd hynny ddim yn ei synnu, meddai, am mai'r cofio sy'n bwysig iddyn nhw.

Fe aeth y cyn-arolygydd addysg yno i gynhadledd oedd yn cael ei threfnu gan y corff EuroClio, sy'n dod â haneswyr a rhai yn y byd addysg at ei gilydd er mwyn rhannu profiadau a dysgu am y gorffennol.

"Maen nhw'n edrych yn ôl ar rai agweddau o'r Undeb Sofietaidd, maen nhw'n tueddu i ganmol nhw. Ro'dd e'n bŵer byd eang gyda rhai arweinwyr cryf yn ystod y rhyfel ac yn erbyn y Natsïaid," meddai.

Image copyright Alun Morgan
Image caption Cafodd llong rhyfel Aurora ei defnyddio yn ystod y rhyfel rhwng Rwsia a Japan yn 1904-05

"Ond yn y pen draw maen nhw'n meddwl bod y system wedi gwanhau dan arweinyddiaeth wan, a ddim wedi gallu datblygu system economaidd addas ar gyfer y byd modern."

Un ymhlith tua 200 oedd Alun Morgan, gyda 40 yn bobl gynhenid o Rwsia tra bod y gweddill o wledydd Ewropeaidd.

Trafod y ffordd mae'r chwyldro wedi ei ddehongli a sut mae'r hanes yn cael ei ddysgu ar draws y byd oedd thema'r darlithoedd yn y gynhadledd.

Roedd cyfle hefyd i brofi rhywfaint o ddiwylliant Saint Petersburg.

Yn yr hen Undeb Sofietaidd mae'n dweud bod yr hanes yn cael ei ddysgu gydag un naratif ond ei fod wedi newid dros y blynyddoedd.

Cododd y pwnc pan aeth ar ymweliad ag amgueddfa.

Image copyright Alun Morgan
Image caption Y Palas Gaeafol lle'r oedd y teulu brenhinol yn byw tan 1917

"Ro'dd y guide a fi yn siarad ac o'dd person arall yn y gynhadledd [yno hefyd]. Wedodd e ar y diwedd, 'I had this tour when this city was called Leningrad'. A nes i ymateb, 'Well it's very much about heroes and villains.'

"A wedodd e, 'Yes. It was the same then. The heroes then are the villains now, and the villains then are the heroes now'."

Parch i Putin

Er na chafodd Alun Morgan gyfle i siarad rhyw lawer gyda thrigolion y ddinas, mae'n dweud na chlywodd feirniadaeth o'r arweinydd presennol, Vladimir Putin.

"Yr argraff ges i oedd bod Putin yn boblogaidd iawn achos mae e'n gryf, mae'n siarad yn blwmp ac yn blaen. Mae e'n cael parch, yn ôl nhw, gan wledydd eraill.

"Dwi'n siŵr, os mae'n sefyll yn yr etholiad, mae'n mynd i ennill yn rhwydd iawn."

Straeon perthnasol