Llawer llai'n ymgeisio am swyddi penaethiaid

Athro Image copyright Getty Images
Image caption Mae 1,458 o benaethiaid yng Nghymru - 400 yn llai nag yn 2003

Roedd cwymp o 66% yn yr ymgeiswyr am swyddi arweinwyr ysgolion uwchradd dros ddwy flynedd, yn ôl ffigyrau newydd.

Yn ôl y Cyngor Gweithlu Addysg dydy'r sefyllfa ddim yn "argyfwng" ond mae llai o ymgeiswyr am swyddi penaethiaid mewn ysgolion uwchradd a chynradd yn "her".

Dywedodd y cyngor bod yr anghenraid i gael cymhwyster arbennig i fod yn brifathro yn ffactor o ran ehangu nifer y penaethiaid arfaethedig.

Mae Academi Genedlaethol Arweinyddiaeth Addysgiadol yn cael ei sefydlu i ddatblygu sgiliau arweinwyr ysgolion.

Yn 2014 roedd 18.5 ymgeisydd ar gyfartaledd am bob swydd pennaeth neu ddirprwy bennaeth yn ysgolion uwchradd Cymru.

Erbyn 2016 roedd y ffigwr wedi gostwng i 5.6 ymgeisydd.

Image copyright Getty Images
Image caption 35% o brifathrawon uwchradd sy'n fenywod - canran llai o lawer na'r gweithlu'n gyffredinol

Ar draws Cymru mae 1,458 o benaethiaid - 400 yn llai nag yn 2003.

Ond yn ôl y Cyngor Gweithlu mae hynny'n bennaf oherwydd gostyngiad yn nifer yr ysgolion yng Nghymru, a bod rhai penaethiaid yn gyfrifol am fwy nag un ysgol.

21% yn hŷn na 55

Mae un o bob pum pennaeth yng Nghymru yn hŷn na 55 oed, ac er bod canran uwch mewn rhai awdurdodau lleol, ar draws Cymru mae wedi gostwng yn raddol ers 2011.

Mae tua hanner y penaethiaid rhwng 45 a 54 oed.

Mae 64% o brifathrawon cynradd yn fenywod, ond 35% yw'r ffigwr ar gyfer ysgolion uwchradd - canran llai o lawer na'r gweithlu yn gyffredinol.

Dywedodd Cadeirydd y Cyngor Gweithlu Addysg, Angela Jardine nad oedd y sefyllfa yn un argyfyngus ond fe allai arwain at broblemau yn y dyfodol.

"Does dim crisis i gael ar hyn bryd ond 'da ni yn ymwybodol iawn bod 'na ambell i le yng Nghymru sy'n ffeindio fe'n anodd recriwtio prifathrawon," meddai.

Mae'n ofynnol i arweinwyr ysgol yng Nghymru i gael cymhwyster arbennig - Cymhwyster Proffesiynol Cenedlaethol ar gyfer Prifathrawiaeth - sydd ddim yn angenrheidiol yn Lloegr.

Dywedodd y cyngor bod hynny'n rhannol esbonio pam nad oedd cronfa ehangach o benaethiaid.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol