Diffyg larymau tân wedi cyfrannu ar farwolaethau plant

Larwm tân Image copyright Getty Images

Roedd diffyg larymau tân wedi cyfrannu at farwolaethau plant mewn tanau angheuol, yn ôl adroddiad newydd.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi edrych ar danau, dros gyfnod o bum mlynedd yng Nghymru, ble bu farw naw plentyn.

Dywedodd prif awdur yr adroddiad, Jo McCarthy mai larwm tân sy'n gweithio "yw un o'r ffyrdd mwyaf effeithiol" o ddiogelu cartrefi.

Yn ôl y tri gwasanaeth tân yng Nghymru maen nhw wedi "pwysleisio pwysigrwydd larymau tân" ers sawl blwyddyn.

Mae'r gwasanaethau wedi nodi nad oedd larwm wedi'i osod mewn tri allan o bob 10 tân mewn cartrefi yng Nghymru.

Image copyright Getty Images

Fe wnaeth adolygiad 'Rhaglen Adolygu Marwolaeth Plant,' edrych ar farwolaethau plant (0-17 oed) mewn tanau o 1 Ionawr 2010 i 31 Rhagfyr 2014.

Mewn pump o'r achosion, fe wnaeth yr adroddiad ddarganfod fod tri yn ddamweiniol ac roedd dau ohonyn nhw wedi'u cynnau'n fwriadol.

Fe wnaeth pedwar o'r pum tân ddigwydd mewn tai preifat neu rhai wedi'i rhentu heb larwm tân, a doedd gan ddim un nodwedd diogelwch ychwanegol fel drysau tân neu chwistrellwyr.

Mae'r adolygiad yn awgrymu y dylid cael:

  • Negeseuon clir i'r cyhoedd gan gynnwys pwysigrwydd fod cartrefi gyda larwm tân sy'n gweithio;
  • Ffyrdd i rannu negeseuon am atal tanau;
  • Deddfwriaeth am larymau tân mewn cartrefi.

Dywedodd yr adolygiad: "Fe gytunodd holl aelodau'r panel bod angen gorfodi 'r angen i gael larwm tân nawr ac yn y dyfodol wedi'i gefnogi gan ddeddfwriaeth, ar gyfer yr holl gartrefi sydd wedi'i rhentu."

Fe wnaeth Ms McCarthy ymateb i ganfyddiadau'r adroddiad gan ddweud fod marwolaethau plant o ganlyniad i danau yn brin ond "bod ffactorau gallai wedi osgoi'r tanau a allai fod wedi achub bywydau."

Dywedodd Steve Clark o Tenantiaid Cymru ei bod yn ddyletswydd ar landlordiaid i osod larymau tân yn eu cartrefi, ond bod y rheiny gan amlaf yn rhai batri yn hytrach na rhai sydd wedi'i gosod gyda gwifrau ac wedi'u cysylltu i'r cyflenwad trydan.

Fe wnaeth y Gwasanaethau Tân groesawu'r adroddiad a dywedodd Kevin Roberts ar ran y tri gwasanaeth yng Nghymru: "Os oes gennych chi dân yn eich cartref, boed chi'n blentyn neu'n oedolyn, fe fydd larwm tân yn rhoi rhybudd cynnar i chi er mwyn rhoi cyfle i chi ddianc heb anaf."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru eu bod yn ymgynghori ar reoliadau ar gyfer cartrefi sydd wedi'i rhentu dan y Ddeddf Rhentu Tai (Cymru) 2016.

"Mae'r rheoliadau hyn yn cynnwys gofynion bod larymau tân a charbon monocsid wedi'u gosod mewn eiddo rhent a hefyd yn ei gwneud yn ofynnol bod prawf diogelwch trydanol yn cael ei gynnal bob pum mlynedd."