Cyfundrefn gyfiawnder 'mewn argyfwng' wedi toriadau

Andrew Taylor
Image caption Dywedodd Andrew Taylor fod y system yn "gwegian"

Mae'r gyfundrefn gyfiawnder mewn "cyfnod o argyfwng" yn un ôl un o fargyfreithwyr amlycaf Cymru.

Dywedodd Andrew Taylor, sy'n fargyfreithiwr troseddol, fod y system yn gwegian ar ôl blynyddoedd o doriadau ariannol.

Mae o'r farn fod yna ddiffyg hyder yn y gyfundrefn ar ôl i nifer o achosion treisio amlwg gael eu dirwyn i ben yn y llysoedd oherwydd problemau gyda'r broses o ddatgelu tystiolaeth.

Mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi cael cais am sylw.

Yn ôl Mr Taylor, fe allai problemau o fewn y gyfundrefn gyfiawnder arwain at bobl ddieuog yn cael eu carcharu, tra bod yr euog yn osgoi cyfiawnder.

Dywedodd fod y broses o ddatgelu tystiolaeth - lle mae dyletswydd ar yr heddlu a'r erlyniad i ddangos tystiolaeth i gyfreithwyr ar ran yr amddiffyniad - yn faes lle mae problemau wedi bod yn cynyddu dros y blynyddoedd diwethaf.

'Pwysau ychwanegol'

"Rwyf wedi gweld ar sawl achlysur lle rwy'n gorfod ysgrifennu at yr heddlu a'r Gwasanaeth Erlyn dro ar ôl tro, lle mae cleient wedi dweud 'fe fyddwch yn canfod tystiolaeth ar y ffôn, neu byddwch yn cael tystiolaeth ar y cyfryngau cymdeithasol'," meddai Mr Taylor wrth raglen Sunday Politics ar BBC Wales.

"Yn aml rwyf wedi cael neges yn ôl yn dweud 'rydym wedi edrych a methu ei ganfod, ydych chi wir yn disgwyl i ni gribinio drwy 4,000 o negeseuon testun a 200 o oriau fideo o gamerâu cylch cyfyng'?"

Mae maes rhyddhau tystiolaeth wedi cael cryn sylw yn ddiweddar ar ôl i achosion llys amlwg yn ymwneud â threisio gael eu dirwyn i ben ar ôl i dystiolaeth gael ei ddarganfod oedd yn cefnogi achos yr amddiffyniad.

Dywedodd Mr Taylor fod pwysau ychwanegol wedi ei roi ar y system ar ôl i gwmni fforensig Key Forensic Services (KFS) fynd i'r wal yr wythnos diwethaf.

Mae AS Delyn David Hanson, cyn-weinidog heddlu a throsedd yn y llywodraeth Lafur, yn dweud fod methiant y cwmni yn codi cwestiwn mawr ynglŷn â pholisïau preifateiddio'r llywodraeth bresennol.

Image caption Yn ol y cyn-AS Ceidwadol, Byron Davies mae angen mwy o hyfforddiant

Ond mae Byron Davies, cyn-AS Gwyr a chadeirydd y Ceidwadwyr Cymreig, yn gwadu fod y system gyfiawnder yn wynebu argyfwng.

"Mae rhai o'r problemau sy'n ein hwynebu yn ymwneud efo rhyddhau tystiolaeth - ond mae hyn yn fwy o fater o hyfforddiant.

"Mae'r system gyfiawnder troseddol yn mynd drwy gyfnod o anhawster ar hyn o bryd, ond dwi o'r farn fod hynny yn fwy i wneud efo sefydliadau sy'n gweithio o fewn y gyfundrefn, yn hytrach nag unrhyw beth i'w wneud â chyllido."

Mae Alison Saunders, y Cyfarwyddwr Erlyniadau Cyhoeddus, wedi lansio arolwg brys o achosion treisio ac ymosodiad rhyw ddifrifol yng Nghymru a Lloegr er mwyn sicrhau fod tystiolaeth wedi ei ryddhau.

Ddydd Mercher diwethaf fe wnaeth Aelodau Seneddol gymeradwyo cynnydd o £450m y flwyddyn i'r gyfundrefn heddlu yng Nghymru a Lloegr ar gyfer 2018/19.

Dywedodd llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref: "Mae methiant Key Forensic Services yn anffodus, ond mae yna ddarparwyr eraill sy'n gwneud y gwaith hynod bwysig yma."

Mae Sunday Politics Wales yn cael ei ddarlledu arBBC One Wales ar 11 Chwefror am 11:00.

Pynciau Cysylltiedig