'Cyfoeth' archeolegol yn cynnig cipolwg i hanes y Fro

Darganfyddiadau archeolegol Image copyright Cyngor Bro Morgannwg

Mae darganfyddiadau archeolegol newydd ar safle ym Mro Morgannwg yn cynnig cipolwg gwerthfawr i hanes yr ardal, medd arweinydd y Cyngor.

Mae crochenwaith Rufeinig ac arfau cynhanesyddol ymysg y darganfyddiadau ar safle ger ffordd yr A4226, sy'n cael ei hadnabod yn lleol fel y Lôn Bum Milltir (Five Mile Lane).

Mae cynlluniau gwerth £25.8m ar y gweill i wella'r ffordd sy'n cysylltu tre'r Barri gyda ffordd yr A48.

Cafodd archeolegwyr eu galw, ac fe gafwyd hyd i drysorau sy'n dyddio'n ôl i'r cyfnod cynhanesyddol, tua 3500CC, a thrwyddo i'r cyfnod Rhufeinig rhwng y ganrif gyntaf a'r 4edd ganrif.

Image copyright Cyngor Bro Morgannwg
Image caption Mae'r darganfyddiadau'n cynnwys safleoedd claddu ac amlosgi

Ymysg y darganfyddiadau mae:

  • Dros 450 o safleoedd claddu neu amlosgi
  • Crochenwaith cynhanesyddol a Rhufeinig
  • Arfau fflint cynhanesyddol gan gynnwys pennau saethau
  • Arteffactau Rhufeinig gan gynnwys broetshis

Arweiniodd y gwaith cloddio at ddarganfod tomenni claddu o'r Oes Efydd, tai crwn o'r Oes Haearn a safle gwaith metal Rhufeinig.

Mae'r darganfyddiadau'n cael eu hastudio ar hyn o bryd, a'r gobaith yw y byddan nhw'n taflu rhywfaint o oleuni ar hanes coll yr ardal.

Cafodd y gwaith ei oruchwylio gan Ymddiriedolaeth Archeolegol Morgannwg Gwent, sy'n darparu cyngor proffesiynol i adran gynllunio cynghorau yn unol ag arweiniad Llywodraeth Cymru.

Image copyright Cyngor Bro Morgannwg

Dywedodd y Cynghorydd John Thomas, Arweinydd Cyngor Bro Morgannwg fod y darganfyddiadau'n cynnig cipolwg hynod ddiddorol i hanes pell y Fro: "Dwi'n siŵr fod pawb, fel fi, wedi eu cyffroi i ddysgu beth yn union sydd wedi ei ddarganfod a'u harwyddocâd hanesyddol.

Dywedodd Mark Collard, Cyfarwyddwr Rubicon Heritage, oedd yn gyfrifol am y gwaith archeolegol: "Mae'r prosiect hwn wedi datgelu cyfoeth o eitemau o arwyddocâd hanesyddol pwysig.

"Mae'n beth prin dod o hyd i gynifer o arteffactau o wahanol gyfnodau mewn hanes.

"Mae'r darganfyddiadau nawr yn cael eu hastudio gan yr arbenigwyr perthnasol, ac edrychwn ymlaen yn eiddgar i glywed y manylion amdanyn nhw. "

Pynciau Cysylltiedig