Dail te yn allweddol i drin canser yr ysgyfaint?

te Image copyright Getty Images

Fe allai mân ronynnau o ddail te fod yn allweddol i drin canser yr ysgyfaint, medd gwyddonwyr o Brifysgol Abertawe.

Dywedodd y gwyddonwyr o'r brifysgol sy'n cydweithio â thîm yn India eu bod gwneud y darganfyddiad drwy ddamwain, wrth iddyn nhw geisio datblygu ffordd o adnabod tiwmorau.

Fe gawson nhw'u rhyfeddu fod "dotiau cwantwm" gafodd eu creu ganddyn nhw wedi cael gwared â 80% o gelloedd canser yr ysgyfaint.

Ond mae'r tîm yn rhybuddio y gallai creu triniaeth y mae modd ei defnyddio fod flynyddoedd i ffwrdd.

Mae dotiau cwantwm yn ronynnau mân mân, tua 4,000fed o led blewyn dynol.

Mae modd eu cynhyrchu nhw'n gemegol, ond mae'n broses gymhleth a drud, sydd â sgil effeithiau gwenwynig.

'Ffordd amgen'

Dywedodd y tîm ymchwil, sy'n cynnwys aelodau o Brifysgol Bharathiar yn India, eu bod felly'n chwilio am ffordd amgen o gynhyrchu'r dotiau, gan ddefnyddio elfennau o ddail te.

Eglurodd arweinydd y prosiect, Dr Sudhagar Pitchaimuthu, eu bod wedi dechrau edrych ar ddail te am fod y dotiau cemegol yn costio'n llawer drutach, ac nad yw'r fersiynau organig yn gwenwyno celloedd iach o gwmpas y canser.


Cansyr yr ysgyfaint

Yn ôl Uned Deallusrwydd a Gwyliadwriaeth Canser Cymru, mae canser yr ysgyfaint yn un o'r pedwar canser mwyaf cyffredin yng Nghymru, a'r mwyaf cyffredin yn fyd-eang.

Bob blwyddyn yng Nghymru, mae canser yr ysgyfaint yn lladd mwy o bobl na chanser y coluddyn a chanser y fron gyda'i gilydd.

Mae tua hanner y bobl sydd â chanser yr ysgyfaint yng Nghymru yn marw o fewn chwe mis i gael diagnosis, a bron i dri chwarter o fewn blwyddyn.

Dim ond 6.5% sy'n byw am bum mlynedd neu'n hirach.


Esboniodd Dr Pitchaimuthu eu bod hyd yma ond wedi llwyddo i ladd celloedd mewn dysgl Petri, drwy gyflwyno'r dotiau, ac y gallai triniaeth felly fod flynyddoedd i ffwrdd.

"Rydym yn gobeithio dechrau treialon labordy byw cyn hir, gyda threialon clinigol dynol yn dilyn ymhen tua dwy flynedd os aiff pethau'n dda, felly o bosib mewn degawd, fe allen ni gael triniaeth fydd ar gael yn eang."

Mae'r tîm hefyd yn edrych ar ddefnydd posib arall i'r dotiau, fel triniaethau llygredd dwr ac eli haul.