All awdurdod rhanbarthol sicrhau dyfodol y Gymraeg?

Baner Cymru ar wyneb person

Cafodd y syniad o greu awdurdod rhanbarthol ar gyfer siroedd y gogledd a'r gorllewin, lle mae'r Gymraeg yn fwyaf cadarn, ei drafod yng nghyfarfod blynyddol y mudiad Dyfodol i'r Iaith ddydd Sadwrn.

AC Plaid Cymru, Adam Price sydd wedi awgrymu'r hyn sy'n cael ei alw'n 'Arfor', sef awdurdod ar y cyd ar gyfer siroedd Ynys Môn, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin.

Bu'n trafod ei weledigaeth yn y cyfarfod yng nghanolfan Galeri, Caernarfon.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Gobaith Adam Price yw bydd y cynllun drafft yn cael sêl bendith cyn hir

Tra'n siarad ar raglen y Post Cyntaf, dywedodd Adam Price mai'r her fwyaf sy'n wynebu ardaloedd Cymraeg eu hiaith yn y gogledd a'r gorllewin oedd pobl ifanc yn gadael.

Nododd bod 100,000 wedi gadael yn ystod y ddegawd diwethaf ac os nad oedd pethau yn newid dywedodd na fyddai dyfodol economaidd i'r ardaloedd hynny ac y byddai hynny yn cael effaith andwyol ar yr iaith Gymraeg.

Wrth drafod y syniad o greu un awdurdod i Fôn, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin, dywedodd bod y pedwar awdurdod eisoes wedi bod yn trafod yr heriau a'r cyfleoedd sy'n eu hwynebu a'u bod yn bwriadu datblygu prosiectau a fyddai'n rhoi hwb i'w heconomi mewn ffyrdd a fyddai'n cefnogi'r iaith.

'Angen ystyried ansicrwydd Brexit hefyd'

Mae'r drafodaeth yn un "amserol iawn" yn ôl prif weithredwr Dyfodol i'r Iaith, Ruth Richards, "gyda sôn unwaith eto am ail-strwythuro llywodraeth leol".

"Mae'n syniad yr ydyn ni fel mudiad eisiau gwybod mwy amdano," meddai.

"Mae'n gweld y cyswllt rhwng yr iaith a'r economi, ac mae'n werth gofyn pa mor ymarferol ydy o i uno ardaloedd sydd â'r un demograffeg gydweithio wrth iddyn nhw wynebu'r un heriau."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae modd dysgu gan wledydd eraill sut mae diogelu iaith, medd Heini Gruffudd, Cadeirydd Dyfodol i'r Iaith

Dywedodd y mudiad fod angen ystyried effaith ffactorau eraill ar y Fro Gymraeg draddodiadol fel ansicrwydd Brexit ac effaith allfudo ac ymfudo ar gymunedau gwledig.

Fe wnaeth ystadegau Cyfrifiad 2011 ddangos fod canran y rhai sy'n siarad Cymraeg wedi gostwng yn y cadarnleoedd traddodiadol.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol