BBC Cymru Fyw

All awdurdod rhanbarthol sicrhau dyfodol y Gymraeg?

Published

Cafodd y syniad o greu awdurdod rhanbarthol ar gyfer siroedd y gogledd a'r gorllewin, lle mae'r Gymraeg yn fwyaf cadarn, ei drafod yng nghyfarfod blynyddol y mudiad Dyfodol i'r Iaith ddydd Sadwrn.

AC Plaid Cymru, Adam Price sydd wedi awgrymu'r hyn sy'n cael ei alw'n 'Arfor', sef awdurdod ar y cyd ar gyfer siroedd Ynys Môn, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin.

Bu'n trafod ei weledigaeth yn y cyfarfod yng nghanolfan Galeri, Caernarfon.

media captionGobaith Adam Price yw bydd y cynllun drafft yn cael sêl bendith cyn hir

Tra'n siarad ar raglen y Post Cyntaf, dywedodd Adam Price mai'r her fwyaf sy'n wynebu ardaloedd Cymraeg eu hiaith yn y gogledd a'r gorllewin oedd pobl ifanc yn gadael.

Nododd bod 100,000 wedi gadael yn ystod y ddegawd diwethaf ac os nad oedd pethau yn newid dywedodd na fyddai dyfodol economaidd i'r ardaloedd hynny ac y byddai hynny yn cael effaith andwyol ar yr iaith Gymraeg.

Wrth drafod y syniad o greu un awdurdod i Fôn, Gwynedd, Ceredigion a Chaerfyrddin, dywedodd bod y pedwar awdurdod eisoes wedi bod yn trafod yr heriau a'r cyfleoedd sy'n eu hwynebu a'u bod yn bwriadu datblygu prosiectau a fyddai'n rhoi hwb i'w heconomi mewn ffyrdd a fyddai'n cefnogi'r iaith.

'Angen ystyried ansicrwydd Brexit hefyd'

Mae'r drafodaeth yn un "amserol iawn" yn ôl prif weithredwr Dyfodol i'r Iaith, Ruth Richards, "gyda sôn unwaith eto am ail-strwythuro llywodraeth leol".

"Mae'n syniad yr ydyn ni fel mudiad eisiau gwybod mwy amdano," meddai.

"Mae'n gweld y cyswllt rhwng yr iaith a'r economi, ac mae'n werth gofyn pa mor ymarferol ydy o i uno ardaloedd sydd â'r un demograffeg gydweithio wrth iddyn nhw wynebu'r un heriau."

media captionMae modd dysgu gan wledydd eraill sut mae diogelu iaith, medd Heini Gruffudd, Cadeirydd Dyfodol i'r Iaith

Dywedodd y mudiad fod angen ystyried effaith ffactorau eraill ar y Fro Gymraeg draddodiadol fel ansicrwydd Brexit ac effaith allfudo ac ymfudo ar gymunedau gwledig.

Fe wnaeth ystadegau Cyfrifiad 2011 ddangos fod canran y rhai sy'n siarad Cymraeg wedi gostwng yn y cadarnleoedd traddodiadol.

Pynciau Cysylltiedig

  • Yr iaith Gymraeg

Straeon perthnasol

  • Dyfodol i'r Iaith yn penodi prif weithredwr