Pam fod 'na 5,000 o glociau mewn un castell yng Nghymru?

O'r penwythnos yma tan fis Tachwedd mi fydd sŵn dros 5,000 o glociau'n tician yn llenwi rhai o stafelloedd Castell Penrhyn ger Bangor.

Clociau
Image caption Mae'r clociau'n llenwi hen stafelloedd byw teulu'r Penrhyn gyda sŵn tician a chlychau larwm o bob math

Mae'r clociau'n rhan o waith celf o'r enw Harrison's Garden gan yr artist Luke Jerram a dyma ei unig ymweliad â Chymru.

Mae pobl leol wedi bod yn cyfrannu eu clociau eu hunain i'r gwaith ers iddo ddechrau teithio yn 2017, sy'n golygu ei fod wedi tyfu a thyfu a'r gwaith yng Nghastell Penrhyn yw'r mwyaf hyd yma.

Clociau larwm
Image caption Mae gan bob cloc ei hanes a'i stori ei hun

Mae'n cynnwys pob math o glociau - o hen glociau taid, i glociau plant, clociau larwm, a chlociau gwyddbwyll - i gyd yn tician a chanu bob awr o'r dydd.

Er mwyn gwneud yn siŵr eu bod i gyd yn dal i dician, mae gwirfoddolwyr yn ymweld yn gyson i weindio'r clociau a newid batris.

clociau lliwgar
Image caption Mae nifer o'r clociau wedi eu cyfrannu gan bobl yr ardal lle mae'r arddangosfa wedi ymweld

Mae'r gwaith yn cael ei ddisgrifio fel "gardd o glociau" ac wedi ei enwi ar ôl y gwneuthurwr clociau John Harrison a greodd un rhai o'r clociau mwyaf cywir erioed yn y 18fed ganrif.

Mae gosodwaith Luke Jerram yn rhan o arddangosfa Amser yng Nghastell Penrhyn sy'n edrych ar gyfnodau allweddol yn hanes cythryblus y castell.

hen glociau a clociau taid
Image caption Mae'r "ardd o glociau" yng Nghastell Penrhyn yn rhan o arddangosfa ehangach am berthynas y castell gydag amser

Bydd yn cynnwys dwsin o storïau a gweithiau celf gan yr awdur lleol, Manon Steffan Ros, a storïau fideo sy'n rhan o arddangosfa'n dangos sut y mae amser yn amharu ar y castell a'i gynnwys.

Dywedodd Rhian Cahill, rheolwr profiadau ymwelwyr y castell sydd yn nwylo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ers 1951: "Mae'n fraint i ni gael bod yn un o ddim ond llond llaw o safleoedd yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol i groesawu Gardd Harrison, a'r unig un yng Nghymru.

hen glociau
Image caption Mae'r gwaith yn creu "tirlun dychmygol" meddai Luke Jerram

"Oherwydd hyn ac oherwydd ein gwaith dros y blynyddoedd diwethaf yn edrych i mewn i hanes anodd Castell Penrhyn, roeddem yn teimlo bod angen i ni adeiladu ein profiad unigryw ni o gwmpas y darn trawiadol hwn o gelfyddyd.

Clociau
Image caption Mae'r gwahanol fathau o glociau wedi eu grwpio gyda'i gilydd gan greu pocedi o synnau gwahanol

"Mae hanes y castell mor anhygoel tydi hi ddim yn ddigon bod pobl yn ymweld â'r castell a rhyfeddu at ei bensaernïaeth grand ac ystafelloedd moethus yn unig, heb sylweddoli o le daeth y cyfoeth.

"Mae hanes noeth y castell yn gallu bod yn un anodd ei drafod ond mae'n hanes pwysig sy'n perthyn i'r ardal yma ac i'r byd."

clociau ar sil ffenest a golygfa o'r mynyddoedd drwy'r ffenest
Image caption Bydd arddangosfa Amser hefyd yn edrych ar gysylltiad Castell Penrhyn gyda chaethwasiaeth a sut mae treigl amser wedi newid y dehongliad o'i hanes

Yn y blynyddoedd diweddar mae'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol wedi bod yn edrych o'r newydd ar hanes dadleuol y castell sy'n gysylltiedig gyda Streic Fawr Chwarel y Penrhyn a'r planhigfeydd siwgr yn Jamaica oedd yn sail i gyfoeth teulu'r Penrhyn.

Mae Manon Steffan Ros wedi ei magu yn Nyffryn Ogwen a bydd yn seilio ei gwaith ar gysylltiad y castell gyda chaethwasiaeth yn Jamaica.

clociau ar risiau
Image caption Mae'r gwaith wedi teithio nifer o eiddo'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol gyda'r dehongliad yn wahanol ym mhob lle

Yn ogystal â chynhyrchu gwaith ysgrifenedig mae hi'n mentro am y tro cyntaf i greu celf weledol, ynghyd â cherddoriaeth, i gyd-fynd â'r straeon fydd yn cael eu cyflwyno yn ystafelloedd crand y Castell.

"Dwi wastad wedi teimlo cyfuniad o gael fy nhynnu at y lle, ond yn ffieiddio at yr hyn mae o'n ei gynrychioli," meddai Manon.

"Gan 'mod i wedi mynd i'r ysgol ym Methesda, ro'n i'n nabod llawer o bobl oedd yn gwrthod mynd yna, ac yn gweld ymweld â'r lle fel brad - ond dwi ddim wedi teimlo hynny erioed.

staff y castell yn edrych ar y clociau
Image caption Daeth Luke Jerram i Gastell Penrhyn i osod ei waith celf gyda help y staff yno

"Dwi'n meddwl fod mynd yna yn ffordd o berchnogi'r lle, a bod yn dyst i'r holl gyfoeth afiach yma."

Bydd Amser yng Nghastell Penrhyn rhwng 16 Mehefin a 4 Tachwedd.

Clociau 'carriage'
Image caption Ar ôl gorffen teithio, bydd yr arddangosfa yn cael ei gwerthu ar ocsiwn i godi arian at gerflun i John Harrison yn Barton upon Humber

Hefyd o ddiddordeb:

Pynciau Cysylltiedig