Lluniau: Cofio Cymru yn yr 80au

Rhwng 1984 a 1990 bu 10 o ffotograffwyr, yn cynnwys David Bailey a Paul Reas, yn cofnodi bywyd a thirwedd cymoedd y de yn ystod cyfnod o newid mawr.

Ffotogallery, a sefydlwyd yn 1978, oedd yn gyfrifol am y prosiect, ac i ddathlu eu pen-blwydd eleni maen nhw'n cynnal arddangosfa er mwyn adrodd hanes y sefydliad dros y 40 mlynedd ddiwethaf.

Dyma rhai o'r delweddau trawiadol sy'n cofnodi'r 80au yn y cymoedd:


Mike Berry

VG Stores a merch ar gynllun YTS, 1985 Image copyright Mike Berry, Ffotogallery
Image caption Bu Mike Berry yn tynnu lluniau ym mhentref Glyncorrwg yng Nghwm Afan yn 1985 (ddim ymhell o Gastell-nedd).
Gwylio'r newyddion yn 1985 Image copyright Mike Berry, Ffotogallery
Image caption Tom Leyshon yn gwylio Margaret Thatcher ar y newyddion yn 1985. Roedd Prif Weinidog y DU yn amlwg iawn yn y wasg a'r cyfryngau yng nghanol yr 80au, yn enwedig yn ystod Streic y Glowyr.
Glyncorrwg, 1985 Image copyright Mike Berry, Ffotogallery
Image caption Glyncorrwg, 1985.

David Bailey

Glofa Lewis Merthyr, Trehafod, Y Rhondda Image copyright David Bailey, Ffotogallery
Image caption Glofa Lewis Merthyr, Trehafod yng Nghwm Rhondda, oedd wedi cau dwy flynedd yn gynharach yn 1983. Dyma gyfnod o newid mawr yn yr ardal wrth i nifer o byllau glo gau.
Trehafod Image copyright David Bailey, Ffotogallery
Image caption Roedd y prosiect yn cynnig her o fath gwahanol i David Bailey, sy'n enwog am ei luniau o sêr rhyngwladol ac eiconau'r byd ffasiwn.

Francesca Odell

Project y Cymoedd Image copyright Francesca Odell, Ffotogallery
Image caption Pentref glofaol Glifach Goch yng Nghwm Ogwr Fach yn 1985.
Valleys Project Image copyright Francesca Odell, Ffotogallery
Image caption Siân a'i mam yn Nhonypandy, Rhondda Fawr, yng Ngorffennaf 1985.
Valleys Project Image copyright Francesca Odell, Ffotogallery
Image caption Plant yn chwarae mewn ystafell wely ar stâd Gurnos, Merthyr Tudful, Rhagfyr 1985.

John Davies

Creigiau Penast, Ystrad Mynach Image copyright John Davies, Ffotogallery
Image caption Bu John Davies yn tynnu lluniau o Gwm Rhymni. Mae graffiti 'Duran Duran' ar y creigiau yma yn Ystrad Mynach yn adlewyrchu poblogrwydd y grŵp pop yn 1984.

Ron McCormick

Llanhiledd, Blaenau Gwent Image copyright Ron McCormick, Ffotogallery
Image caption Pentref Llanhiledd ym Mlaenau Gwent. Mae Neuadd y Gweithwyr ar y dde - sefydliad pwysig yn niwylliant glofaol y de.

Paul Reas

Valleys Project Image copyright Paul Reas, Ffotogallery
Image caption Roedd gwaith Paul Reas yn edrych ar effaith technoleg newydd ar gymunedau a gweithfeydd yn ne Cymru yn ystod y cyfnod.
Valleys Project Image copyright Paul Reas, Ffotogallery
Image caption Mae'n syndod mai yn yr 1980au y tynnwyd y llun yma - delwedd drawiadol sy'n dangos yn glir pa mor gorfforol oedd gwaith yn y diwydiant glo.

Peter Fraser

Mewn parc ym Mhontypridd, 1985 Image copyright Peter Fraser, Ffotogallery
Image caption Cafodd Peter Fraser ei fagu yn y cymoedd ac, yn 1985, bu'n tynnu lluniau o leoliadau cyfarwydd ei blentyndod, fel y parc yma ym Mhontypridd.

Roger Tiley

Glofa Lewis Merthyr, Trehafod, Y Rhondda Image copyright Roger Tiley, Ffotogallery
Image caption Y nos yn cau ar Lofa Lewis Merthyr, Trehafod. Erbyn heddiw, dyma leoliad amgueddfa Parc Treftadaeth y Rhondda.

William Tsui

Valleys Project Image copyright William Tsui, Ffotogallery
Image caption Roedd gwaith William Tsui yn canolbwyntio ar bentrefi Abergwynfi a Blaengwynfi yng Nghwm Afan. Bu'n tynnu lluniau o'r trigolion lleol yn eu cartrefi a'u gwaith, fel y llun yma o Ann Williams tu ôl i far.
Valleys Project Image copyright William Tsui, Ffotogallery
Image caption Mrs Little a Mrs Evans.

Wally Waygood

Valleys Project Image copyright Wally Waygood, Ffotogallery
Image caption Yn 1936 daeth y Brenin Edward VIII i Ferthyr Tudful a datgan bod 'rhywbeth yn mynd i ddigwydd' i helpu'r bobl oedd yn ddi-waith. Mae'r ddelwedd o löwr wrth y geiriau 'Something will be done', o 1989, yn gofeb i'r foment honno.

Mae'r arddangosfa 'Chronicle', sy'n gasgliad o bosteri arddangosfeydd Ffotogallery yn ystod y 40 mlynedd ddiwethaf, i'w gweld yn Oriel Turner House ym Mhenarth tan 4 Awst 2018.

Mwy o orielau lluniau ar Cymru Fyw: