Cymru ar ei 'hôl hi' gyda sgan canser y brostad

Sion Brynach Image copyright HUW JOHN
Image caption Mae Siôn Brynach yn teimlo yn ffodus iawn ei fod bellach yn iach

Mae tad i bedwar yn "ddiolchgar iawn" ei fod yn fyw ar ôl i sgan MRI ddangos bod ganddo ganser y brostad.

Mae Siôn Brynach, o Gaerdydd yn dweud y byddai galluogi mwy o ddynion i gael y sgan yn "gam sylweddol ymlaen".

Daw ei sylwadau wrth i adroddiad newydd ddangos bod Cymru ar ei hôl hi o safbwynt cael mynediad i sganiau mpMRI sy'n dod o hyd i'r canser yn well.

Dywed Llywodraeth Cymru eu bod yn adolygu'r defnydd o mpMRI ar hyn o bryd.

Mae'r sgan yn cael ei rhoi cyn biopsi ac yng Nghymru dim ond tri o'r saith bwrdd iechyd sydd yn ei gynnig sef Caerdydd a'r Fro, Aneurin Bevan a Chwm Taf.

Dyw'r sgan ddim yn cael ei argymell ar hyn o bryd gan y corff NICE.

Mae Cymru ar ei hôl hi o ran darganfod y canser, medd adroddiad gan Prostate Cancer UK, o'i gymharu gyda Lloegr lle mae 92% o ardaloedd yn cynnig mpMRI cyn biopsi.

Fis Tachwedd y llynedd y cafodd Mr Brynach wybod fod ganddo'r canser.

Dywedodd wrth raglen Post Cyntaf: "Dechre llynedd o'n i yn cael poenau wrth basio dŵr.

"Yng ngwraig wnaeth berswadio fi bod angen i fi fynd at y meddyg achos dwi wedi bod yn ffodus iawn dros y blynyddoedd, dw i wedi bod yn ddiarhebol o iach."

Haint dŵr oedd y meddyg yn credu oedd ganddo i ddechrau ond cafodd ei gyfeirio wedyn at yr ysbyty am fod y symptomau ddim wedi diflannu.

Cafodd sgan MRI er bod prawf gwaed wedi dangos bod popeth yn normal.

Mae'n dweud bod yna fanteision cyflwyno'r sgan MRI i bawb.

"Y fantais fedrai weld ydy bod e'n arf arall yn y broses ddiagnosis, hynny yw mae canser y brostad yn cael ei alw y lladdwr tawel achos bod yr heliw ohonom ni ddynion ddim yn gwybod bod y cyflwr arnom ni tan ei fod e'n aml yn rhy hwyr."

Pan gafodd y diagnosis, cafodd wybod bod ei ganser ddim wedi datblygu i'r fath raddau nad oedd modd ei drin.

"Dwi wedi bod yn ffodus tu hwnt ac wrth gwrs yn rhannol y rheswm am hynny yw achos mod i wedi bod yno yn gynnar a bod y canser wedi ei ddal yn gynnar. Dwi'n teimlo yn ddiolchgar iawn."

Mae'r elusen Prostate Cancer UK yn dweud na all "anghyfartaledd barhau o safbwynt mynediad i ddiagnosis".

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru nad yw NICE ar hyn o bryd yn argymell sgan MRI cyn cael biopsi ond bod hyn yn cael ei adolygu ac os bydd y sefyllfa yn newid byddai disgwyl i fyrddau iechyd ei ddarparu.

Ychwanegodd y llefarydd bod byrddau iechyd eisoes yn "ystyried effaith bosib y canllawiau wedi eu diwygio trwy Fwrdd Wroleg Cymru."

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol