Y Gymraeg yn cael ei 'hesgeuluso a'i hisraddio' i fudwyr

Dysgwyr Cymraeg
Image caption Mae Dysgu Cymraeg Casnewydd yn cynnig gwersi i fewnfudwyr i'r ardal

Mae'r iaith Gymraeg yn cael ei "hesgeuluso a'i hisraddio" pan ddaw hi at ddysgu mudwyr a ffoaduriaid sy'n setlo yng Nghymru, yn ôl academydd.

Mae Dr Gwennan Higham o Brifysgol Abertawe yn dweud bod gan ffoaduriaid a cheiswyr lloches awydd gwirioneddol i ddysgu Cymraeg a Saesneg, ond bod y ffocws ar hyn o bryd ar ddysgu Saesneg yn unig.

Mae gan ffoaduriaid hawl i gyrsiau Saesneg sy'n cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru, ond nid o reidrwydd rhai Cymraeg.

Dywedodd Llywodraeth Cymru bod darparwyr gwersi Saesneg yn cael eu hannog i helpu dysgwyr i integreiddio Cymraeg i'w gwersi, a bod dysgwyr yn cael eu hannog i fynychu gwersi Cymraeg.

'Pwysig iawn dysgu Cymraeg'

Mae Xiao Xia Chen a'i theulu wedi symud o China i Gymru, ac mae hi bellach yn dysgu mewn cwrs sy'n cael ei redeg gan Dysgu Cymraeg Casnewydd.

Y Groes Goch Brydeinig sydd wedi trefnu'r gwersi, ond dim ond ar ôl cais penodol gan y menywod sydd wedi dod i'r ddinas yn ceisio lloches.

Image caption Roedd Xiao Xia Chen eisiau siarad Cymraeg er mwyn ei siarad gyda'i mab

"Yn yr ysgol, maen nhw'n dysgu Cymraeg i fy mab," meddai.

"Pan mae'n dod adref, mae'n canu cân ac mae fy ngŵr yn gofyn i mi, 'beth mae'n ei ddweud?'

"'Sai'n gwybod' oedd yr ateb, a doeddwn i ddim yn gwybod nes i mi fynd i wersi Cymraeg.

"Mae'n bwysig iawn dysgu Cymraeg yng Nghymru, achos mae'r iaith yn hyfryd a dydyn ni ddim eisiau ei cholli.

"Mae'n well gen i fod fy mhlant dysgu mwy o ieithoedd."

'Colli cyfle'

Er y diddordeb yma yn y Gymraeg, yn ôl Dr Higham dyw ffoaduriaid yn aml ddim yn cael y cyfle i ddysgu'r iaith.

"Does dim polisi swyddogol gan Lywodraeth Cymru i fewnfudwyr sydd eisiau dysgu Cymraeg," meddai.

"Hyd yn hyn, Saesneg yw'r unig iaith sy'n cael ei farchnata neu ei dargedu i fewnfudwyr.

"Bydden i'n dweud i raddau bod y Gymraeg yn cael ei hesgeuluso a'i hisraddio i fewnfudwyr."

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Dywedodd Dr Gwennan Higham bod y Gymraeg yn gallu "cynnig rhywbeth ychwanegol i fewnfudwyr"

Ychwanegodd Dr Higham bod "cyfle yn cael ei golli" drwy beidio annog mewnfudwyr i ddysgu'r ddwy iaith.

"Mae'r Gymraeg yn gallu cynnig lot i fewnfudwyr ond dydyn nhw ddim yn gwybod amdano fe, ac ddim yn cael y cyfle i ddysgu'r iaith," meddai.

"Mae'r Gymraeg yn gallu cynnig rhywbeth ychwanegol i fewnfudwyr o ran integreiddio, teimlo'n rhan o'r gymuned, o gymdeithas, ond mae'n bwysig iawn o ran swyddi hefyd.

"Mae'n gallu gwneud nhw deimlo'n gartrefol, yn rhan o Gymru, ac yn ddinesydd o Gymru hefyd.

"Maen nhw'n gweld e fel rhywbeth positif - mae'n rhywbeth maen nhw'n gallu gwneud yn ogystal â'r Saesneg, a does dim rhaid dewis rhwng un iaith a'r llall."

Image caption Roedd Xiao Ling Zhao yn teimlo'r angen i ddysgu Cymraeg "oherwydd bod yr iaith ym mhobman"

Yn ôl y Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol, maen nhw'n gweithio'n galed i gynyddu nifer y mewnfudwyr sy'n dysgu'r iaith.

"Ein nod yw sicrhau bod dysgwyr o bob cefndir yn cael croeso, cefnogaeth ac anogaeth ar eu taith i ddysgu'r iaith," meddai'r prif weithredwr, Efa Gruffudd Jones.

"Mae'r ganolfan wedi bod yn gweithio gyda'i 11 darparwr i gynyddu'r ddarpariaeth ar gyfer pobl o gefndiroedd amlddiwylliannol ac mae cyrsiau wedi eu cynnal mewn sawl rhan o Gymru, gan gynnwys Wrecsam a Chasnewydd.

"Yng Nghaerdydd, mae'r ganolfan wedi cefnogi cynllun ei darparwr, Dysgu Cymraeg Caerdydd, i gynyddu'n benodol y niferoedd o ffoaduriaid a cheiswyr lloches sy'n dysgu'r iaith.

"Mae Dysgu Cymraeg Caerdydd wedi cydweithio gyda nifer o bartneriaid i gynnig cyrsiau blasu dwys a chyrsiau lefel mynediad (dechreuwyr), yn ogystal ag ysgoloriaethau i ddysgwyr sy'n dymuno dysgu ar gwrs hirdymor."

'Integreiddio'r Gymraeg'

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Mae gan ffoaduriaid fynediad i bob rhaglen am wersi Saesneg sy'n cael eu hariannu gan Lywodraeth Cymru, ac mae Llywodraeth y DU yn ariannu gwersi sy'n benodol i ffoaduriaid trwy awdurdodau lleol.

"Mae darparwyr y gwersi Saesneg yn cael eu hannog i helpu i ddysgwyr integreiddio'r Gymraeg yn eu gwersi lle bo'n bosib, ac mae'r ffoaduriaid eu hun yn cael eu hannog i ymuno a'r rhaglen Cymraeg i Oedolion."

Image caption Dywedodd Theresa Mgadzh Jones ei bod yn bosib nad yw mudwyr yn gwybod am fodolaeth y Gymraeg

Yn ôl Theresa Mgadzh Jones, cydlynydd gwasanaethau ffoaduriaid a cheiswyr lloches i'r Groes Goch yng Nghymru, mae cael mynediad at wersi Cymraeg yn gallu bod yn anodd iawn.

"Er bod y ddarpariaeth yno iddyn nhw ddysgu Saesneg - oherwydd bod yna ddisgwyl iddyn nhw ddysgu'r iaith - mae yna rwystrau o fewn hynny hefyd.

"Ond gyda'r Gymraeg, mae'n anoddach fyth achos os nad ydyn nhw'n gwybod bod yr iaith yn bodoli hyd yn oed, ni fyddan nhw'n gwybod lle i fynd i'w dysgu hi 'chwaith.

"Rydyn ni wedi bod yn lwcus iawn yma achos mae Cymraeg i Oedolion Gwent wedi rhoi'r cyfle yma i ni, drwy gynnal dosbarth blasu 10 wythnos, a nawr mae'r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol yn cynllunio i ddechrau gwersi i ffoaduriaid drwy Gymru gyfan."

Dywedodd Xiao Ling Zhao, dysgwr arall yn y dosbarth sy'n cael ei ariannu gan y Groes Goch: "Roeddwn i eisiau dysgu Cymraeg oherwydd bod yr iaith ym mhobman.

"Rwy'n falch iawn bod fy mhlant yn gallu siarad Cymraeg ac roeddwn i eisiau deall yr hyn maen nhw'n ei ddweud."

Straeon perthnasol