Beth sy'n gwneud 'Genod Gwych'? Holi'r Gymraes gyntaf i ddringo Everest

Tori James gyda'r llyfr Genod Gwych a Merched Medrus Image copyright LLUN CYFRANNWR
Image caption Tori James - un o'r genod gwych

Mae'r anturiaethwr Tori James wedi ei henwi ymysg 12 menyw ysbrydoledig - yn cynnwys Laura Ashley ac Eileen Beasley - mewn llyfr i blant.

Ond beth oedd yn ei hysbrydoli hi pan oedd hi'n blentyn a phwy mae hi'n edmygu nawr?

Dyna rai o'r cwestiynau fu Cymru Fyw yn gofyn i'r Gymraes gyntaf i ddringo Everest, sydd nawr yn lywydd Girlguiding ac yn siaradwr cyhoeddus.


Sut deimlad ydi gweld eich enw yn y llyfr Genod Gwych a Merched Medrus ymysg pobl fel Betsi Cadwaladr a Betty Campbell?

Anhygoel. Mae'n gwneud i mi ofyn: 'Ai fi oedd honno? Nes i wneud hynny go iawn?' Mae'n teimlo'n debyg i'r balchder oeddwn i'n deimlo pan nes i gyrraedd copa Everest. Mae'n anodd credu bod fy enw yn ymddangos drws nesa' i'r merched hanesyddol ac ysbrydoledig yma.

Image copyright LLUN CYFRANNWR
Image caption Ar ben y byd... Tori James ar Everest - y Gymraes cyntaf i gyrraedd y copa

Pam gawsoch chi eich dewis?

Dwi'n siŵr fod disgyblion mewn ysgolion ar hyd a lled Cymru yn pendroni weithiau: "Sgwn i os oes Cymraes wedi dringo Everest?" Ar draws y byd - ac ers cyn cof - mae merched a dynion wedi cael eu hudo i gopaon mynyddoedd. Mae angen cryfder corfforol a meddyliol - ac mae dringo Everest wedi cael ei ystyried yn uchafbwynt erioed.

Mae dringo Everest wedi siapio fy ngyrfa a dwi'n defnyddio'r llwyddiant i annog pobl eraill i dderbyn sialens, i fynd allan o'u comfort zone a dod yn agosach at yr amgylchedd naturiol mewn ffordd gynaliadwy.

Os fyddech chi'n gallu bod yn un o'r merched eraill yn y llyfr am un diwrnod, pwy fyddai hi a pham?

Jade Jones yn ennill medal aur yn y Gemau Olympaidd plîs. Pan ddes i yn ôl o Everest, nes i edrych ar gynllun 'Girls 4 Gold' oedd yn chwilio am ferched yn y byd chwaraeon oedd â'r potensial i gystadlu yn y gemau Olympaidd.

Yn anffodus, roeddwn i'n 25 oed ac yn rhy hen ond dwi'n edmygu pobl sydd wedi mynd i'r Olympics.

Image copyright Getty Images
Image caption Jade Jones sydd wedi ennill dwy fedal aur yn y Gemau Olympaidd yn 2012 a 2016 ac yn Grand Prix Taekwondo'r Byd ym Manceinion llynedd

Mae Genod Gwych a Merched Medrus wedi ei anelu at ddarllenwyr ieuengach. Pan oeddech chi'n blentyn, pwy neu beth oedd yn eich ysbrydoli?

Roeddwn i'n caru llyfrau'r Famous Five. Roeddwn i wrth fy modd efo'r teimlad o gyd-weithio mewn tîm a'r holl anturiaethau - a'r ffaith bod George yr un mor wydn â'r hogiau.

Roeddwn i hefyd wrth fy modd yn darllen A Survival Handbook gan Hugh McManners. Roeddwn i'n cadw'r llyfr wrth fy ngwely i ddysgu am sgiliau mordwyo, gwneud lloches mewn eira a chroesi afonydd.


Pan oeddech chi'n iau, beth oedd eich uchelgais?

Yn yr ysgol roeddwn i'n edmygu cyfoedion oedd yn cynrychioli Cymru mewn chwaraeon ac roeddwn i eisiau gwneud yr un peth - ond doeddwn i ddim yn rhagori mewn unrhyw gamp.

Ond ar ôl gorffen Gwobr Dug Caeredin, nes i sylweddoli mod i'n caru antur a theithiau - yn enwedig gallu teithio o A i B gan ddefnyddio egni dynol yn unig a chario eich holl gyfarpar efo chi.

Image copyright LLUN CYFRANWR
Image caption Fe wnaeth Tori James fagu hyder ar anturiaethau eraill cyn rhoi cynnig ar Everest

Roeddwn i'n gwneud sialensiau fwyfwy anodd - wnaeth arwain yn y diwedd at Everest. Roeddwn i wedi mynd yn raddol i lefydd oerach, neu ddringo mynyddoedd anoddach - ond wnes i ddim ystyried Everest tan y flwyddyn cyn i mi ei dringo.

Pwy sy'n eich ysbrydoli chi rŵan?

Gwirfoddolwyr. Yr unigolion rheiny ar draws Cymru sy'n rhoi eu hamser a'u talent am ddim i helpu eraill, ac yn gwella eu cymunedau trwy wneud hynny. Anaml maen nhw yn y penawdau neu'n ymddangos mewn llyfr fel hwn, ond does 'na ddim dwywaith eu bod nhw'n haeddu cydnabyddiaeth.

Dwi fy hun yn ddiolchgar iawn i arweinwyr Gwobr Dug Caeredin a Girl Guiding yn Sir Benfro, sydd - fel cannoedd o rai eraill ar draws Cymru - yn helpu pobl ifanc i helpu cyrraedd eu potensial.

Image copyright IRMS
Image caption Mae Tori James erbyn hyn yn defnyddio'i phrofiad o ddringo Everest i ysbrydoli eraill

Pa rinweddau sy'n gwneud 'genod gwych a merched medrus'?

Dyfalbarhad er gwaetha siom ar ôl siom.

Herio'r status quo a stereoteip.

Cymryd risg er eich bod yn gwybod y gallwch chi fethu'n llwyr!

Beth ydi'ch sialens fwyaf yn y dyfodol?

Byddwn i'n hoffi dysgu Cymraeg yn ddigon da i wneud cyflwyniad yn y Gymraeg - byddai hynny yn sicr o fynd â fi allan o fy comfort zone.

Ddechrau'r flwyddyn wnes i ddechrau dysgu efo'r ap Duo Lingo tra'n teithio i Seland Newydd, ond nes i ddim parhau. Mae cyhoeddi Genod Gwych a Merched Medrus wedi fy sbarduno i ail-afael arni a dysgu Cymraeg.

Image copyright LLUN CYFRANNWR
Image caption Tori James gyda'i mab yn Seland Newydd - dysgu Cymraeg ydi'r mynydd nesaf mae'r anturiaethwr am goncro

Dwi wedi lawrlwytho Say Something in Welsh ac wedi gwrando ar y tri sesiwn cyntaf ac wedi dysgu fy mab, sydd bron yn ddyflwydd, i gyfri i 10 yn Gymraeg.

Fe wnaeth hynny fy atgoffa bod plant fel sbwng - a gwneud i mi sylweddoli mai rŵan ydi'r amser gorau i ni ddysgu gyda'n gilydd.

Hefyd, dwi'n hel achau ar hyn o bryd ac yn perthyn i'r Llyngesydd John Lort Stokes wnaeth hwylio efo Charles Darwin ar y Beagle. Byddwn i'n hoffi dilyn y daith wnaeth o. Y sialens fwyaf i fi byddai salwch môr.

O'ch holl lwyddiannau - personol neu broffesiynol - pa un sy'n gwneud i chi deimlo mwyaf balch?

Fydd pobl yn gofyn i mi siarad am fy llwyddiannau yn aml, ond mae'n hawdd anghofio bod methiannau a siomedigaethau tu cefn i bob llwyddiant.

Roeddwn i'n teimlo'n falch iawn tra'n sefyll ar ben Everest, ond pan dwi'n edrych ar fy mywyd dwi'n cael yr un teimlad o falchder o gofio'r holl adegau pan oedd rhaid i mi ail-afael ynddi ar ôl methu.

Er enghraifft, pan nes i ddim cael y canlyniadau oeddwn i wedi gobeithio eu cael yn arholiadau Lefel A a methu mynd i brifysgol, neu'r holl swyddi na ches i eu cynnig.

Dwi'n meddwl mai'r dygnwch 'da chi'n meithrin yn y blynyddoedd cynnar sy'n eich galluogi chi nes 'mlaen mewn bywyd i ddilyn eich breuddwydion.

Pynciau Cysylltiedig