Gwahoddiad i blant a phobl ifanc gael eu sginio am TB

Ysgyfaint wedi'i heffeithio gan TB Image copyright Getty Images
Image caption Ysgyfaint wedi'i heffeithio gan TB

Mae rhaglen sgrinio gymunedol yn Sir Gaerfyrddin wedi cael ei hymestyn i gynnwys plant a phobl ifanc mewn ardal lle bu farw un person yn sgil achosion o'r clefyd twbercwlosis (TB).

Cafodd tua 80 o bobl yn ardal Llwynhendy, Llanelli oedd wedi dod i gyswllt gyda phobl â'r afiechyd eu gwahodd i sesiynau sgrinio ym mis Mehefin.

Hefyd roedd yna wahoddiad i bobl allai fod wedi dod i gysylltiad â'r clefyd yn nhafarndy'r Joiners Arms rhwng 2005 a 2018 i gael prawf.

Nawr mae Iechyd Cyhoeddus Cymru a Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda yn ymestyn y cynnig i blant a phobl ifanc allai fod wedi dod i gysylltiad â'r clefyd mewn lleoliadau penodol yn y gymuned leol.

Yn ogystal maen nhw'n annog "unigolion o bob oed sydd wedi bod yn yr un ystafell â rhywun sydd ag achos o TB actif, o fewn pedwar mis cyn i'r unigolyn â TB gael diagnosis a thriniaeth" gysylltu â nhw.

Maen nhw hefyd eisiau clywed gan unrhyw un sydd heb eu sgrinio hyd yma wnaeth gweithio neu yn y Joiners Arms neu ymweld â'r dafarn gyda theulu neu ffrindiau rhwng 2005 a 2018.

Gall yr unigolion yma fod yn bobl "nad ydynt wedi cael eu hadnabod cyn hyn fel rhywun sydd â chysylltiad â rhywun ag achos o TB actif".

Image copyright Geograph
Image caption Pobl allai fod wedi dod i gysylltiad â TB yn nhafarn y Joiners Arms rhwng 2005 a 2018 sy'n cael eu hannog i gael prawf

Dywedodd Dr Brendan Mason, Ymgynghorydd Rheoli Clefydau Trosglwyddadwy, Iechyd Cyhoeddus Cymru: "Er nad ydyn ni wedi cyhoeddi galwad benodol i blant ddod i gael eu sgrinio o'r blaen, rydyn ni wedi sgrinio tua 200 o blant fel rhan o'r ymarfer hwn yn barod.

"Mae nifer bychan ond arwyddocaol o achosion o haint TB cudd wedi'i ganfod yn y plant hyn, felly rydyn ni am wneud yn siŵr ein bod ni'n sgrinio plant eraill y gallai'r haint hwn fod wedi effeithio arnyn nhw yn yr ardal hefyd."

Proses 'gyflym a rhwydd'

Mae gofyn i rieni neu ofalwyr ffonio llinell gyswllt pwrpasol cyn 13 Rhagfyr i holi a yw eu plant yn gymwys i gael eu sgrinio.

Rhif y llinell gyswllt - sydd ar agor rhwng 10:00 a 16:00 yn ystod yr wythnos o ddydd Mawrth, 3 Rhagfyr tan ddydd Gwener, 13 Rhagfyr - yw 02920 827 627.

Bydd y sgrinio ar gyfer plant a phobl ifanc cymwys yn cychwyn cyn y Nadolig ac yn para tan ddechrau 2020.

Dywedodd Ros Jervis, Cyfarwyddwyr Iechyd y Cyhoedd, Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda bod "yr adeg yma o'r flwyddyn yn gallu bod yn amser prysur iawn i nifer o bobl" ond bod "ein gwasanaethau'n gweithio'n galed i sicrhau bod y gwaith sgrinio a'r gofal dilynol ar gyfer plant yn broses mor gyflym a rhwydd â phosib".

Yn ôl rheolwyr iechyd, "nid oes unrhyw achos o glefyd TB actif wedi'i ganfod drwy'r ymarfer sgrinio cymunedol hyd yma" ond "mae 204 o achosion o glefyd TB cudd wedi'u canfod".

Maen nhw'n parhau i adolygu'r canfyddiadau er mwyn penderfynu a oes angen unrhyw gamau ychwanegol, ond yn pwysleisio bod TB yn gyflwr "anghyffredin".

Tua 100 o achosion sy'n dod i sylw Iechyd Cyhoeddus Cymru bob blwyddyn.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol