'Menywod yn gaeth mewn perthnasau er mwyn osgoi tlodi'

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
"Do'n i methu gadael oherwydd doedd gen i'm arian"

Mae gormod o fenywod yng Nghymru yn teimlo'n gaeth mewn perthynas anhapus am eu bod yn dibynnu ar bartner am arian, yn ôl adroddiad.

Roedd ymchwil gan elusen Chwarae Teg â Sefydliad Bevan yn edrych yn benodol ar dlodi menywod - yr astudiaeth gyntaf erioed sy'n canolbwyntio ar y pwnc.

Mae'n dweud bod menywod yn fwy tebygol o weithio mewn swyddi sy'n talu llai, yn fwy tebygol o weithio rhan amser ac o gael eu heffeithio fwyaf gan gostau gofal plant.

Maen nhw'n galw ar Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU i weithio gyda'i gilydd i fynd i'r afael â'r broblem.

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod yn "gweithio'n galed" i daclo anghydraddoldeb, tra bod Llywodraeth y DU yn dweud ei bod wedi gwella system Credyd Cynhwysol.

'Doedd gen i ddim ceiniog'

Roedd Siaron Jones o Ddinbych yn dibynnu ar ei phartner am arian a phan benderfynodd ei adael, collodd hi a'i merch bopeth.

"Oherwydd bo' fi ddim yn gweithio, doedd gen i ddim arian fy hun, doedd gen i ddim cyfrif banc fy hun," meddai wrth raglen Newyddion 9.

"Doedd 'na ddim problem cael arian ond ro'n i'n gorfod d'eud pam 'mod i angen o a rhoi rheswm bob tro.

"Ro'n i'n dibynnu arno fo yn hollol, yn ariannol ac am y to dros fy mhen. Roedd o'n gwybod hynny ac o'n i ddim yn gallu gwneud dim byd. Doedd gen i ddim bywyd."

"Mi ddaru'r person oeddwn i'n byw 'efo agor cyfrif banc i fi yn ei enw fo a rhoi'r cerdyn i fi.

"Y diwrnod nes i benderfynu gadael o, ddaru fo drosglwyddo'r £41 diwetha' oedd gen i yn ôl i'w gyfrif o oherwydd roedd o'n gwneud y bancio ar-lein a ballu ac wedyn doedd gen i ddim ceiniog o gwbl.

"Dwi'n gwybod mai jest isio fi i fynd nôl i fyw efo fo oedd o.

"Wnaeth o gymryd lot i fi beidio mynd nôl. Bysa bywyd 'di bod lot haws, lot fwy cyfforddus taswn i wedi mynd nôl, ond bysa bywyd ddim 'di bod mor hapus."

'Cuddio tlodi menywod'

Yn ôl Helen Antoniazzi o Chwarae Teg, mae angen newid y ffordd o fesur tlodi yng Nghymru a symud i ffwrdd o'r system o fesur fesul aelwyd.

"Beth mae'r adroddiad yn dangos ydy bod y mesur mae'r llywodraeth yn defnyddio ar gyfer tlodi ar hyn o bryd yn cuddio tlodi menywod yn aml," meddai.

"Mae menywod yn gorfod dewis rhwng byw mewn tlodi neu fyw mewn aelwyd gyda thrais weithiau.

"Mae 'na lot o waith i'w wneud efo'r system benefits i sicrhau bod y system ddim yn rhy gymhleth, ond hefyd rydyn ni eisiau gweld y cynnig gofal plant [am ddim] gan Lywodraeth Cymru yn gwella."

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod yn "gweithio'n galed i daclo anghydraddoldeb sy'n wynebu menywod a merched".

Llywodraeth y DU sy'n gyfrifol am y system fudd-daliadau, ac yn ôl llefarydd mae hi wedi ei "symleiddio a'i gwella drwy'r Credyd Cynhwysol".

Straeon perthnasol