Isafbris alcohol 'ddim yn rhwystr i yfwyr dosbarth canol'

Alcohol yn cael ei dollti Image copyright Matthew Horwood
Image caption Bydd rhaid i fanwerthwyr yng Nghymru godi o leiaf 50c yr uned

Nid yw'r isafswm pris newydd ar gyfer alcohol "yn ddigonol" i fynd i'r afael ag yfwyr dosbarth canol, yn ôl elusen ddibyniaeth.

Dywedodd Martin Blakebrough, prif swyddog gweithredol elusen Kaleidoscope, fod yfed alcohol yn "chwerthinllyd o uchel" yn rhai o ardaloedd mwy cyfoethog Cymru.

Ond, meddai, "nid yw'n ymddangos bod llawer o ymdrech i rwystro'r cyflwr yn digwydd mewn gwirionedd".

Fe wnaeth Alan Spencer, 62, ddarganfod fod ei yfed wedi gwaethygu ar ôl ymddeol bum mlynedd yn ôl.

Dywedodd y tad i dri o blant, oedd yn gweithio gyda'r heddlu ac yn y Weinyddiaeth Amddiffyn, iddo geisio cadw ei yfed yn gyfrinach oddi wrth ei wraig Jan, gan guddio poteli o alcohol o amgylch y tŷ, ond ei fod yn y pendraw wedi methu â'i guddio.

"Ro'n i'n arfer codi tua 04:00, ac os nad oedd gen i ddiod yna bydden i'n crynu," meddai Mr Spencer o'r Fenni.

"Dywedodd y meddygon fod yn rhaid i mi gael diod, fel arall roeddwn i mewn perygl o gael trawiad o beidio â chael un, felly roeddwn i wedi cael fy nal rhwng dwy stôl.

"Nes i ddechrau pellhau fy hun oddi wrth yr wyrion oherwydd nes i sylweddoli nad oedd fy mhlant yn ymddiried ynof fi gyda nhw.

"Doeddwn i ddim yn gweld bai am hynny oherwydd nad oedd modd ymddiried ynof i. Rwy'n alcoholig - fyddech chi ddim eisiau i rywun fyddai, naw gwaith allan o ddeg, yn feddw i ofalu am eich plant.

"Doeddwn i ddim eisiau i bobl weld y person yr oeddwn i erbyn hynny."

Image caption Yn ôl Alan Spencer ni fyddai isafswm pris alcohol wedi ei helpu i roi'r gorau i yfed

Mae pobl sy'n byw mewn ardaloedd mwy cyfoethog yn fwy tebygol o yfed uwchlaw'r swm a argymhellir na'r rhai yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig, yn ôl y ffigyrau diweddaraf gan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Pan oedd sefyllfa Mr Spencer ar ei waethaf, fe geisiodd ladd ei hun.

"Y pwysau rydych chi'n ei roi ar eich teulu a'r canlyniad y mae'n ei gael arnyn nhw, mae'n hunllef," meddai.

Ar ôl ymweld â chanolfan adfer yn Lerpwl, fe ddechreuodd wella, gyda chefnogaeth gan ei deulu a Gwasanaeth Cyffuriau ac Alcohol Gwent.

Dywedodd Mr Spencer, sydd bellach wedi bod yn sobr ers blwyddyn, y gallai unrhyw un fynd yn gaeth i alcohol ac na fyddai isafswm pris alcohol wedi gwneud gwahaniaeth iddo fe.

"Byddwn wedi dal i yfed, oherwydd yn ariannol byddwn wedi gallu, felly ni fyddai wedi gwneud gwahaniaeth i mi."

'Mater iechyd cyhoeddus'

O 2 Mawrth ymlaen, bydd yn rhaid i fanwerthwyr yng Nghymru godi o leiaf 50c yr uned, sy'n golygu na fyddai potel win arferol yn costio llai na £4.69.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud bod y niwed sy'n gallu cael ei achosi gan alcohol yn "fater iechyd cyhoeddus mawr" gan arwain at fwy na 500 o farwolaethau'r flwyddyn.

Ond dywedodd Mr Blakebrough, o Kaleidoscope, fod y gyfraith ar brisiau isel alcohol "yn effeithio'n anghymesur ar yfwyr incwm isel".

Ychwanegodd mai'r pryder, i'r yfwyr hynny yw, y byddan nhw'n parhau i yfed ond yn torri nôl ar wario arian ar fwyd neu ar eu teuluoedd er mwyn gallu fforddio prynu alcohol.

Ychwanegodd y gallai rhai yfwyr niweidiol droi at gyffuriau os na fyddan nhw'n gallu fforddio alcohol mwyach, neu hyd yn oed gynyddu'r risg o fragu alcohol gartref neu droi at droseddu er mwyn cael alcohol.

Dywedodd nad fyddai'r person cyffredin "yn gweld gwahaniaeth mawr" pan ddaw'r gyfraith i rym ar 2 Mawrth.

Ar ôl i'r Alban gyflwyno system debyg ym mis Mai 2018 daeth adroddiad i'r casgliad fod gwerthiant alcohol wedi gostwng yno.

Drwy gyflwyno'r drefn newydd gobaith y llywodraeth yw y bydd y drefn newydd yn helpu i rwystro 66 o farwolaethau bob blwyddyn yng Nghymru yn ymwneud ag alcohol.

Ar hyn o bryd nid oes gan Loegr na Gogledd Iwerddon gynlluniau i osod terfyn.

Image copyright ANDY BUCHANAN
Image caption Cafodd isafswm tebyg ei gyflwyno yn yr Alban ym mis Mai 2018

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Dim ond un elfen o ddull Llywodraeth Cymru o fynd i'r afael â chamddefnyddio alcohol a sylweddau yng Nghymru yw isafswm prisio unedau ond mae'n gam pwysig tuag at leihau'r niwed a achosir gan alcohol.

"Mae'n targedu yfwyr niweidiol a pheryglus yn benodol ond bydd hefyd yn helpu pobl i feddwl am eu perthynas ag alcohol.

"Mae yfwyr peryglus a niweidiol ar draws pob grŵp incwm yn defnyddio rhai cynhyrchion cynnwys alcohol cost isel, uchel.

"Fodd bynnag, pobl yn y grwpiau economaidd-gymdeithasol isaf sy'n yfwyr niweidiol sydd â'r risg uchaf o niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol.

"Mae ymchwil yn dangos bod pobl sy'n newid i sylweddau niweidiol eraill yn annhebygol, a dangosodd tystiolaeth o'r Alban nad yw hyn wedi digwydd."

Gallwch weld mwy am y stori hon ar raglen Wales Live am 22.30 ar BBC One Wales a hefyd ar BBC iPlayer. Am fwy o wybodaeth neu gefnogaeth ar y mater yma gallwch ffonio Llinell Gymorth Cyfuriau ac Alcohol Cymru ar 0808 808 2234.

Pynciau Cysylltiedig

Straeon perthnasol