'Angen tynhau rheolau' cyfraniadau i bleidiau

  • Cyhoeddwyd
arianFfynhonnell y llun, PA Media

Mae grwpiau sy'n rhoi arian i bleidiau gwleidyddol yn y Deyrnas Unedig wedi cael eu cyhuddo o gymryd mantais o wendid yn y gyfraith er mwyn gwneud cyfraniadau ariannol.

Mae aelodau seneddol a chyrff Ceidwadol eraill yng Nghymru wedi derbyn bron i £40,000 o'r grwpiau hyn ers etholiad cyffredinol 2019.

Mae'r grwpiau yn cynnwys grwpiau o gynghorwyr lleol a chymdeithasau sy'n caniatáu aelodau'n unig.

Dywed y Ceidwadwyr Cymreig fod pob un o'r prif bleidiau gwleidyddol yn derbyn y math yma o roddion.

Mae angen i'r grwpiau dan sylw gofrestru gyda'r Comisiwn Etholiadol wrth wneud cyfraniadau gwleidyddol o fwy na £25,000 mewn blwyddyn, ond does ddim angen iddynt ddarparu enwau eu haelodau.

Dywedodd y newyddiaduwr a'r awdur Peter Geoghegan wrth raglen Politics Wales BBC Cymru fod y grwpiau yn cymryd mantais o'r sefyllfa.

"Does gan y grwpiau hyn ddim cydnabyddiaeth gyfreithiol, dy nhw ddim a chyfeiriad sydd wedi ei gofrestru ac nid ydynt yn cadw cofnodion, ond maen nhw'n gallu gwneud cyfraniadau i bleidiau gwleidyddol.

"Mae miliynau o bunnoedd wedi ei gyfrannu gan y fath grwpiau i'r byd gwleidyddol, yn bennaf i'r Ceidwadwyr, dros y blynyddoedd diwethaf.

"Fe allant roi llai na £7,500 a does dim rhaid ei gofnodi."

Mae Ysgrifennydd Cymru, Simon Hart, AS Ynys Môn Virginia Crosbie ac AS Wrecsam Sarah Atherton wedi datgan cyfraniadau gyda chyfanswm o £14,000 o'r grwpiau dan sylw yn 2020 a 2020.

Mae saith o gymdeithasau Ceidwadol, y rhan fwyaf mewn seddi ymylol yng Nghymru, hefyd wedi derbyn cyfraniadau yn ystod yr un cyfnod.

Dywedodd Ms Crosbie iddi ddefnyddio'r arian i gyhoeddi pamffledi ar iechyd meddwl, gafodd eu dosbarthu yn ei hetholaeth.

Ychwanegodd fod yr arian wedi ei ddatgan yn y modd priodol.

Doedd Mr Hart ddim am wneud sylw, a gwnaed cais i Ms Atherton am sylw.

'Mater preifat'

Dywedodd un aelod o'r grwpiau dan sylw fod yn well ganddo ei gadw ei dueddiadau gwleidyddol yn fater preifat.

"Mae'n gyfle gwych i gwrdd â phobl ddiddorol ac i glywed beth sydd ganddynt i ddweud, a gan fy mod yn ddyn busnes rwy'n mwynhau rhwydweithio." meddai.

"Rwy'n cefnogi'r Ceidwadwyr, ond mae'r modd mae pobl yn cael eu targedu am ei gwleidyddiaeth yng Nghymru yn amhleserus ac felly rwy'n cadw hynny'n breifat, felly mae'r clwb yn gweithio o fy rhan i ar sawl lefel.

Dywedodd y Ceidwadwyr Cymreig: "Mae pob un o'r prif bleidiau gwleidyddol yn derbyn cyfraniadau gan grwpiau a chymdeithasu ac mae'r arian yn cael ei gofrestru yn y modd cywir i'r Comisiwn Etholiadol, yn cael ei gyhoeddi ac yn cyd-fynd a'r gyfraith".