a gafodd drwydded deledu?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

darganfyddwch fwy
Nid oes gennyf drwydded deledu

Crynodeb

  1. Diwrnod cyntaf Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed 2018
  2. Penodi swyddog Urdd newydd ym Mhowys
  3. Y pwyllgor gwaith wedi cyrraedd y nod ariannol o £100,000
  4. Math Roberts yn cipio'r Fedal Gyfansoddi
  5. Gwrandewch ar y cystadlu trwy'r dydd ar Radio Cymru

Y diweddaraf yn fyw

Mae pob amser yn lleol i'r DU

Cyfrannu

Hwyl fawr

BBC Cymru Fyw

Dyna ni am heddiw.

Llongyfarchiadau mawr i Math Roberts.

Fe fyddwn ni yn ôl eto bore fory gyda'r newyddion a'r bwrlwm o'r maes yn Llanelwedd.

Y brif seremoni fory yw Medal y Dysgwyr. Hwyl am y tro!

Cefndir Math

Eisteddfod yr Urdd

Mae Math yn wyneb cyfarwydd i eisteddfotwyr Cymru gan iddo ennill droeon mewn amrywiol gystadlaethau cerdd.

Mae'n gyn-ddisgybl yn Ysgol Gynradd Llanrug ac yna Ysgol Uwchradd Brynrefail.

Erbyn hyn, mae ar ei flwyddyn gyntaf yn astudio cerddoriaeth ym Mhrifysgol Rhydychen.

Mae'n canu'r piano a'r delyn ers yn 3 a 4 oed ac yn canu'r corned.

Fe enillodd Y Rhuban Glas Offerynnol dan 19oed yn Eisteddfod Genedlaethol Maldwyn a'r Gororau yn 16 oed.

Math Roberts yn cipio'r Fedal Gyfansoddi

Eisteddfod yr Urdd

Math Roberts o Gwn-y-Glo ger Llanrug, Gwynedd yw enillydd Y Fedal Gyfansoddi - prif seremoni cyntaf Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd 2018.

Math
BBC

Y feirniadaeth

Eisteddfod yr Urdd

Meirion Wynn Jones oedd yn beirniadu.

Saith wnaeth gystadlu ac roedd y safon yn amrywiol meddai.

Roedd hi rhwng Oren a Huwcyn.

Ond Huwcyn sy'n mynd a hi. Darn coffa yw hwn er cof am ei daid. Dywedodd bod y barau olaf yn "wirioneddol hardd".

Cwsg oedd enw'r darn ac mae'n "haeddu cael ei lwyfannu" meddai'r beirniad.

Meistr y ddefod

Eisteddfod yr Urdd

Aled Hopton yw meistr y ddefod. Y dasg eleni oedd cyfansoddi darn ac roedd y cystadleuwyr yn medru dewis o bedwar darn o gerddoriaeth.

Ail i Suji

Eisteddfod yr Urdd

Prif seremoni'r dydd

Eisteddfod yr Urdd

Y brif seremoni heddiw yw'r fedal gyfansoddi. Mae'r seremoni ar fin dechrau.

Beth am wedi i chi gystadlu?

Eisteddfod yr Urdd

Felly, chi wedi llwyddo i orchfygu'r nerfau, perfformio ar y llwyfan a beth sydd yn eich disgwyl chi pen arall?

Llu o gamerâu teledu a'r wasg yn crefu am luniau a chyfweliadau. 'Sdim heddwch i gael!

cefn llwyfan
BBC

Arwydd da!

Eisteddfod yr Urdd

Chi'n gwybod fod pob dim yn iawn mewn Eisteddfod pan fo'r ciw hufen ia mor hir. Erbyn hyn mae'r haul yn disgleirio ar y Maes a phethau'n dechrau twymo...

ciw
BBC

Sgymraeg!

Eisteddfod yr Urdd

Falle bod angen edrych eto ar yr arwydd yma ar faes y 'steddfod!

Arwydd ar y maes
BBC

Hel atgofion

Eisteddfod yr Urdd

Llywydd y dydd sy'n hel atgofion o'r Urdd.

View more on twitter

Lluniau o'r maes

Eisteddfod yr Urdd

Mae ffotograffwyr Cymru Fyw wedi bod yn brysur yn crwydro'r maes ar y diwrnod cyntaf!

Dyma ddetholiad bach - mwy ar ein gwefan.

Siwan ac Endaf a Megan a Huw
bbc
Cystadlu ar y llwyfan
bbc

Protest gan Gymdeithas yr Iaith

Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

Mae Cymdeithas yr Iaith wedi bod yn protestio ar stondin Llywodraeth Cymru ar y maes prynhawn yma, gan eu cyhuddo o gynlluniau i wanhau deddfwriaeth iaith.

Fe wnaeth yr ymgyrchwyr iaith ddweud y byddai diddymu swydd Comisiynydd y Gymraeg yn "'troi'r cloc yn ôl i'r 90au".

Dywedodd Heledd Gwyndaf, cadeirydd Cymdeithas yr Iaith y byddai'r cynlluniau'n "gwanhau ein hawliau i gwyno a chael cyfiawnder".

"Dyw pobl Cymru ddim eisiau hawliau iaith gwannach, maen nhw am symud ymlaen, nid camu'n ôl i hen ddeddfwriaeth wnaeth fethu," meddai.

View more on twitter

Torf, ond dim syniad faint

Eisteddfod yr Urdd

Er gwaethaf y ffaith na fydd cyhoeddiad swyddogol am beth yw nifer yr ymwelwyr yr wythnos yma, mae'n amlwg bod torf heddiw yn un sylweddol iawn.

Mae'r maes yn un eithaf mawr a gwasgar, ond mae pobl ym mhobman!

torf
BBC

Enwau lleoedd Cymru

Comisiynydd y Gymraeg

Ar faes Eisteddfod yr Urdd dros y dyddiau nesa mi fydd yna gyfle i eisteddfodwyr gynnig sylwadau ar restr newydd o enwau lleoedd yng Nghymru.

Fe fyddan nhw'n cael eu cyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ddiwedd fis nesa.

View more on twitter

Canu clodydd yr Urdd

Eisteddfod yr Urdd

Mae Lloyd Macey, wnaeth gystadlu ar raglen deledu'r X factor, yn dweud na fyddai wedi gallu cymryd rhan yn y rhaglen oni bai ei fod wedi cael profiad ar lwyfan Eisteddfod yr Urdd.

Roedd y dyn 23 oed o'r Rhondda ymhlith y rhai wnaeth gymryd rhan yn y cyngerdd agoriadol neithiwr.

Dywedodd fod cystadlu ar hyd y blynyddoedd yn golygu fod ganddo fantais am ei fod wedi arfer cael adborth wrth berfformio.

Wedi dod o bell i gystadlu

Eisteddfod yr Urdd

Hyd yma dyma'r cystadleuydd sydd wedi teithio bellaf i gystadlu yn yr Eisteddfod...ni'n credu!

Enillodd Suji o Ysgol Borth, Porthaethwy'r Eisteddfod Gylch yn gynt yn y flwyddyn, ond wedyn roedd yn rhaid i'w theulu symud yn ôl i Gorea i fyw.

Ond mae hi a'i theulu wedi hedfan nôl yn arbennig i gystadlu yn yr Urdd ac wedi llwyddo i gael llwyfan yn y Llefaru ar gyfer blwyddyn 3 a 4.

Dyma hi'n cyrraedd cefn y llwyfan gyda'i hathrawes Eleri sydd wedi bod yn ei hyfforddi dros Skype pob wythnos.

eleri a sujii
BBC

Galw am fwy o addysg Gymraeg

Taro'r Post

BBC Radio Cymru

Mae un o Lywyddion Anrhydeddus yr Eisteddfod, John Meurig Edwards, yn dweud bod angen gweld mwy o addysg uwchradd Gymraeg yn y sir.

"Mae eisiau mwy o wthio ar yr ochr uwchradd," meddai wrth raglen Taro'r Post.

Yn ôl y cynghorydd Myfanwy Alexander mae'r diddordeb yn yr iaith wedi "cynyddu ym mhob cornel o'r sir, sy'n mynd ar y cyd gyda'r polisi sydd gennon ni fel cyngor sir i ddarparu addysg Gymraeg yn ehangach ac ehangach."

Ychwanegodd bydd y cyngor yn gwneud cyhoeddiad cyn bo hir ynglŷn ag ehangu'r ddarpariaeth yng "nghanol y sir." Mae'n holl bwysig cael y ddarpariaeth ymhobman meddai, ac nid dim ond yn y cadarnleoedd.

Coesau blinedig?

Eisteddfod yr Urdd

Efallai bod rhai ohonoch yn poeni am fynychu'r Eisteddfod eleni oherwydd maint y Maes.

Peidiwch poeni mwy!

Mae Mistar Urdd wedi darparu trên bach arbennig i gludo ei ffrindiau o un pen o'r Maes i'r llall...felly fedrwch chi gyrraedd y donuts hyd yn oed yn gynt!

tren
BBC

Cyfarchion o LA!

Eisteddfod yr Urdd

Chwaraewyr Cymru'n dymuno'r gorau i'r Urdd yr wythnos yma a hynny o LA!

Bydd Cymru'n chwarae Mecsico fory mewn gêm gyfeillgar.

View more on twitter

Prancio wrth ddawnsio?

Eisteddfod yr Urdd

Mae defnyddio hen siediau Maes y Sioe Amaethyddol wedi esgor ar ambell i bartneriaeth addas.

Ond, i fod yn glir, does dim rhaid bo' chi'n medru neidio a phrancio i ddawnsio'n dda...na bod â'r gallu i fwyta pob dim!

geifr
BBC

Ymroddiad un ferch

Eisteddfod yr Urdd

Mae un cystadleuydd wedi teithio yn bell iawn i gyrraedd y maes heddiw...

View more on twitter

Cyhoeddi'r Llywyddion Anrhydeddus

Eisteddfod yr Urdd

Mae tri o drigolion Powys wedi eu hanrhydeddu yn Llywyddion Anrhydeddus, sef John Meurig Edwards, cyn brifathro Ysgol y Bannau, Aberhonddu, Alun ‘Tav’ Evans, cyn gyfarwyddwr addysg Powys a Gwyneth Williams o Drecastell sydd wedi bod a chysylltiad ag Eisteddfod yr Urdd ac eisteddfodau Bach y fro am dro 60 o flynyddoedd.

Alun 'Tav' Evans, Gwyneth Williams a John Meurig Edwards
BBC
Alun 'Tav' Evans, Gwyneth Williams a John Meurig Edwards

Yr Urdd: Rôl bwysig i gyrraedd y miliwn

Eisteddfod yr Urdd

Un o’r rhai sy'n croesawu’r ŵyl i’r ardal yw'r AC Brycheiniog a Maesyfed, Kirsty Williams.

Dywedodd Ms Williams -sydd hefyd yn Ysgrifennydd Addysg- yn y gynhadledd i'r wasg bore ma fod gan yr Urdd rôl hynod o bwysig wrth i’r llywodraeth geisio cyrraedd y nod o filiwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050.

“Mae’r Urdd wedi bod yn bwysig ym mywyd fy mhlant fy hunain, gan iddynt roi cyfle i'r plant ddefnyddio'r iaith y tu allan i’r ystafell ddosbarth,” meddai.

Kirsty Williams
BBC

Mesur "boddhad" yn lle ffigyrau

Golwg 360

Fydd niferoedd yr ymwelwyr ddim yn cael eu mesur yn yr eisteddfod eleni.

Yn hytrach mesur boddhad fyddan nhw.

Dywedodd Aled Siôn, Cyfarwyddwr yr Eisteddfod wrth Golwg360 mai'r rheswm yw bod y niferoedd yn aros yn "weddol gyson" yn flynyddol.

Dyma mae'r Sioe Fawr yn Llanelwedd yn gwneud hefyd.

Diwrnod mawr i Efa Thomas

Eisteddfod yr Urdd

Llongyfarchiadau i Luke

Eisteddfod yr Urdd

Miss Urdd

Eisteddfod yr Urdd

Mae pawb yn gyfarwydd gyda Mistar Urdd ond oeddech chi'n gwybod fod Miss Urdd yn bodoli hefyd?

Y cyflwynydd newyddion Rhodri Llywelyn yw perchennog balch yr unig Miss Urdd mewn bodolaeth.

Mae Miss Urdd erbyn hyn yn 40 oed. Dyma'r hanes yn llawn.

Miss Urdd
bbc
Rhodri efo Mr a Miss Urdd
bbc
Rhodri Llywelyn, Mistar Urdd a Miss Urdd

"Canmol" yr Urdd

Eisteddfod yr Urdd

Mae'r ysgrifennydd addysg Kirsty Williams hefyd yn y gynhadledd

View more on twitter

Cynhadledd i'r wasg 'steddfod

Eisteddfod yr Urdd

Mae'r gynhadledd i'r wasg yn cael ei chynnal ar y maes.

View more on twitter

Croesawu'r steddfod i safle'r sioe

Golwg 360

Mae Prif Weithredwr Maes y Sioe wedi dweud bod y Gymdeithas Amaethyddol Frenhinol Cymru “wrth eu bodd” bod yr eisteddfod yn cael ei chynnal ar y safle eleni.

Does dim disgwyl problemau parcio meddai Steve Hughson ac fe fyddai yn hoffi i'r ŵyl ddod yn ôl i'r un lleoliad eto.

Steve Hughson
bbc

Cyrraedd y nod ariannol

Eisteddfod yr Urdd

Mae targed ariannol y gronfa leol sef £100,000 wedi'i chyrraedd.

Yn ôl cyfarwyddwr Eisteddfod yr Urdd, Aled Siôn mae safle'r maes, sef y Sioe Fawr, wedi arbed rhywfaint o arian i'r trefnwyr.

Ond bu'n rhaid gwario "arian sylweddol" er mwyn gosod y Pafiliwn yn un o'r siediau parhaol.

Bales yr Urdd
bbc

Cerdd Groeso i'r Eisteddfod

Eisteddfod yr Urdd

Dyma ran o'r gerdd sy'n croesawu'r eisteddfod.

Cafodd ei chyfansoddi gan ddisgyblion Ysgol Trefonnen, Ysgol Gynradd Dyffryn y Glowyr, Ysgol Gynradd Llanfair ym Muallt ac Ysgol y Bannau dan arweiniad John Meurig Edwards.

Cerdd Groeso i Eisteddfod yr Urdd Brycheiniog a Maesyfed, 2018

Cymylog ond prysur

Eisteddfod yr Urdd

Mae'n gymylog ac yn drymaidd ar Faes yr Eisteddfod ac yn prysuro fesul munud. Mae'r rhagolygon yn sych ac mae'r tywydd fod i frafio wrth i'r diwrnod fynd yn ei flaen, yn ôl y sôn.

torf
BBC

Ail-ymweld â'r ardal

Eisteddfod yr Urdd

Dyw'r eisteddfod ddim wedi ymweld â'r ardal ers 1978. Yn ôl Cadeirydd y Pwyllgor Gwaith mae'r eisteddfod wedi dod a hwb ieithyddol i'r ardal.

"Yn yr ardal yma, oni bai bod sefydliadau fel yr Urdd neu'r fenter iaith lleol yn trefnu rhywbeth, does dim byd fel arfer lle mae plant, pobl ifanc ac oedolion hefyd yn gallu mynychu yn y Gymraeg…"

"Byddai'n wych pe bai'r eisteddfod yn dod bob blwyddyn achos mae'r ffocws mae'r Gymraeg wedi cael dros y flwyddyn diwetha' yn rhywbeth dw i'n hynod o falch i weld," meddai Stephen Mason.

Stephen Mason
BBC

Cyngerdd neithiwr

Eisteddfod yr Urdd

Er mai heddiw mae'r Eisteddfod yn cychwyn yn swyddogol, roedd yna gyngerdd llwyddiannus iawn i ddechrau'r cyfan neithiwr yn y Pafiliwn.

Mr Urdd a phlant y fro sy'n mynychu Ysgol Ystalyfera ddechreuodd y cyfan ac ymysg yr artistiaid oedd yn perfformio oedd Al Lewis a'i fand.

Mr Urdd
BBC
Al Lewis
BBC

Tywydd a'r traffig

Tywydd, BBC Cymru

Disgwyl iddi godi'n heulog i'r mwyafrif, gyda chawodydd trymion, mellt a tharanau'n bosib. Mae rhybudd melyn o law ar draws rhan helaeth o'r wlad rhwng 1 ac 8 o'r gloch. Y tymheredd rhwng ugain a phedwar ar hugen selsiws ar ei uchaf.

Yn ardal Caerffili, ciwiau ar yr A469 i'r de wrth y gwaith ger cylchfan Pwllypant. Ym Mhontarddulais, ni'n deall bod damwain wedi digwydd ar yr A48 Heol Fforest; a hynny rhwng Heol Bronallt a Heol Iscoed, ger y gwaith ffordd.

Penodi swyddog yr Urdd ym Mhowys

Eisteddfod yr Urdd

Bydd swyddog ieuenctid yn cael ei benodi gan yr Urdd yn ardal Brycheiniog a Maesyfed o fis Medi ymlaen.

Bydd y swyddog yn gweithio rhan amser ac yn edrych ar ôl yr ysgolion uwchradd yn y sir.

Yn ôl y Swyddog Datblygu Rhiannon Walker mae "yn ddatblygiad gwych arall i ni sy'n sicrhau bod mwy o weithgareddau yn parhau i ddigwydd ar ôl yr eisteddfod".

Traffig yn llifo'n braf yn Llanelwedd

Eisteddfod yr Urdd

Mae'n ddydd Llun cyntaf Eisteddfod yr Urdd, ac er gwaethaf y ffaith bod miloedd yn tyrru i'r un lle er mwyn cyrraedd rhagbrofion erbyn 8:00, doedd dim problemau enfawr i gyrraedd y maes parcio.

Ond wrth gwrs, bydd wastad rhywfaint o giw!

traffig
BBC

Eisteddfod yr Urdd mewn 200 gair

Eisteddfod yr Urdd

Os ydych chi eisiau gwybod sut fydd y tywydd, sut i gyrraedd y maes a gwybodaeth ddefnyddiol arall mae gan Cymru Fyw'r atebion!

Dyma i chi grynodeb o bopeth 'dych chi angen gwybod.

Y maes yn cael ei adeiladu
Yr Urdd