Brut y Tywysogion

Dydw i ddim yn siŵr iawn beth oedd oeddwn i'n disgwyl mewn gwirionedd wrth i'r wladwriaeth Gymreig ail-ymddangos ugain mlynedd yn ôl. Yn sicr doeddwn i ddim yn disgwyl i'w rhagflaenydd ailymddangos ar ôl wyth canrif yn cysgu mewn rhyw ogof yn rhywle.

Dydw i ddim yn sicr ydy'r fath beth yn bodoli ond mae'n ymddangos bod rhywbeth yn ein cymeriad fel cenedl wedi esgor ar rai o'r un nodweddion a'r rhai oedd yn poeni'r Tywysogion.

Mae cenfigen y berfeddwlad tuag at Forgannwg cyn gryfed ag erioed a'r cynghreirio a dat-gynghreirio oedd yn nodi llysoedd y ddau Lywelyn yr un mor amlwg heddiw. Mae Mark Reckles wedi newid ochor bron cymaint o weithiau a Dafydd ap Griffith erbyn hyn ac mae'r senedd weithiau yn ymddangos fe rhyw fath o galeidescop gwleidyddol gyda'r darnau a'r lliwiau'n newid yn gyson.

Os am brawf o hynny mae aelodau annibynnol wedi bod yn rhan o'r Cynulliad bron o'r dechrau'n deg er taw dim ond un ymgeisydd annibynnol, John Marek sydd wedi cael ei ethol o dan y label yna.

Cafwyd ambell i feicro-blaid hefyd. Roedd 'Forward Wales' (Marek eto) yn un o'r rheiny, y Brexit Party yw'r diweddara.

Darllen yr erthygl yn llawn Brut y Tywysogion

Y Sedd Olaf

Ydych chi wedi derbyn unrhyw daflenni ynghylch Etholiad Ewrop eto? Na, na finnau chwaith. Mae ambell un o'n cydnabod wedi derbyn taflen gan blaid Bregsit ond dim byd gan unrhyw un arall.

Mae'n beth rhyfedd ar y naw o gofio bod yr ugain y cant o'r etholwyr sy'n pleidleisio trwy'r post eisoes wedi derbyn eu papurau pleidleisio.

Darllen yr erthygl yn llawn Y Sedd Olaf

Y Trên sy'n Sefyll

Pe na bai Bregsit yn sugno'r holl oleuni o'r byd gwleidyddol fel rhyw dwll du mileinig mae'n debyg y byddai trafnidiaeth yn uchel ar yr agenda gwleidyddol yng Nghymru ar hyn o bryd. Efallai'n wir bod Llywodraeth Cymru'n falch mai Ewrop sy'n denu'r sylw wrth i'r penderfyniad ynghylch yr M4 newydd agosau a'r feirniadaeth o Drafnidiaeth Cymru, y corff hyd braich newydd sy'n rheoli ein trenau ddwyshau.

O safbwynt yr M4 fe fydd penderfynniad y naill ffordd neu'r llall yn sicr o ddenu ymateb chwyrn ac, o bosib, arolwg barnwrol. Yr angen i sicrhau fod pob dim wedi ei wneud yn unol â'r gyfraith oedd esboniad Mark Drakeford am yr oedi diweddaraf ynghylch y penderfynniad. Fe gawn i wybod ym mis Mehefin, mae'n debyg, ar ôl Etholiadau Ewrop. Fe wnâi adael i chi benderfynu p'un ai oedd y Prif Weinidog yn cynnig rheswm neu esgus yn y siambr ond, a dweud y lleiaf mae'r amseru yn gyfleus i Lafur.

Darllen yr erthygl yn llawn Y Trên sy'n Sefyll

Hen linell bell nad yw'n bod

O'r holl etholiadau yr wyf wedi eu trin a'u trafod ar hyn y blynyddoedd go brin fod un ohonyn nhw mor rhyfedd â'r ornest bresennol ar gyfer seddi yn Senedd Ewrop.

Mae'r gwn wedi ei danio i gychwyn y ras, mae'r athletwyr mas ar y trac yn rhedeg a'u gwynt yn eu dyrnau heb unrhyw sicrwydd o gwbl y bydd 'na linell derfyn i'r ras.

Darllen yr erthygl yn llawn Hen linell bell nad yw'n bod

Bregusit

Mae Epirus yn un o'r gwledydd hynny sydd wedi syrthio oddi ar y map ond am gyfnod yn y blynyddoedd cyn Crist hi oedd gwlad fwyaf grymus y byd Groegaidd, cymaint felly nes iddi fynd ben ben a Rhufain a cheisio ei goresgyn. Yn wir, llwyddodd yr Epirusiaid i osod y ddinas oesol dan warchae am gyfnod byr cyn gorfod cilio yn ôl ar draws Fôr Adria.

Efallai bod enw Epirus wedi mynd yn angof ond fe fydd enw ei brenin yn ddigon cyfarwydd. Y brenin Pyrrhus wnaeth arwain y cyrch ac eiddo ef yw'r geiriau "Ne ego si iterum eodem modo uicero, sine ullo milite Epirum reuertar" neu "buddugoliaeth arall fel hon a dychwelaf i Epirus ar ben fy hun". O'r hanes hwnnw y mae'r dywediad "buddugoliaeth burrhig" yn dod.

Darllen yr erthygl yn llawn Bregusit

Y ffordd i Damascus

Pan oedd Teresa o Ávila yn saith oed fe redodd i ffwrdd o'i chartref yn Sbaen i geisio merthyrdod trwy frwydro yn erbyn y Mwriaid. Yn ôl y stori wncwl gwyliadwrus wnaeth ei rhwystro hi a dyw hi ddim yn eglur os oedd hi'n rhedeg trwy gae o wenith ar y pryd!

Merthyrdod o fath arall sy'n wynebu Theresa ein hoes ni, heb unrhyw arwydd fod 'na ewythr caredig yn gwylio drosti.

Darllen yr erthygl yn llawn Y ffordd i Damascus

Pam y sioc?

Yn ôl yn nyddiau'r arth a'r blaidd pan oeddwn i yn grwt doedd yr ysgolion ddim yn cynnig gwleidyddiaeth fel pwnc. Roedd yn cael ei ystyried yn rhy ddadleuol mae'n debyg.

Yn ei le cynigiwyd lefel A ynghylch y Cyfansoddiad Prydeinig a does dim angen llawer o ddychymyg i wybod mai hwnnw oedd fy hoff bwnc yn y 6ed.

Darllen yr erthygl yn llawn Pam y sioc?

Celain yw May cyn Calan Mai

Rwy'n ymddiheuro am ailgylchu trydariad o neithiwr fel pennawd y bore 'ma ond roedd e'n un da ac yn haeddu esboniad efallai!

Mae maint colled Theresa May yn siarad drosti hi ei hun ond efallai nad y bleidlais ei hun oedd y peth mwyaf arwyddocaol i ddigwydd neithiwr.

Darllen yr erthygl yn llawn Celain yw May cyn Calan Mai

Merwino Moreno

Os ewch chi i chwilio i berfeddion arolygon barn Cymreig fe ddewch o hyd i gwestiwn sydd aml yn cael ei anwybyddu gan y cyfryngau ond sy'n denu sylw helaeth gan seffolegwyr a chymdeithasegwyr. Cwestiwn ynghylch hunaniaeth yw cwestiwn Moreno a enwyd ar ôl yr academydd o Sbaen wnaeth ei ddyfeisio.

Mae'r fersiwn Cymreig yn gofyn p'un ai ydy pobol yn ystyried nhw ei hun yn Gymry, yn Brydeinwyr neu'r ddau ac, os felly, p'un yw'r bwysicaf o'r ddwy elfen.

Darllen yr erthygl yn llawn Merwino Moreno

Peint yn y Prins

Nawr bod Tafarn Bessie yng Nghwm Gwaun wedi ei llosgi mae'n debyg taw tafarn y Prince of Wales yng Nghynffig, y Tŷ Newydd i rai, yw fy hoff dafarn yng Nghymru.

I'r rheiny sydd ddim yn gyfarwydd â'r lle mae'r adeilad, sy'n dyddio o'r pymthegfed ganrif, hefyd yn gartref i neuadd bwrdeistref Cynffig wnaeth ddiflannu o dan dwyni tywod Morgannwg yn ôl yn y canol oesoedd.

Darllen yr erthygl yn llawn Peint yn y Prins