Imiti 2 yageragejwe ishorora gukiza ingwara ya Ebola

Umuganga ariko arakingira Ebola vaccine umwana muri Republika ya Democrasi ya Kongo Uwufise ububasha kw’isanamu Reuters
Image caption Ikiza ca Ebola kimaze guhitana abantu barenga 1800 muri Republika ya Democrasi ya Kongo

Abahinga bavuga ko Ebola igiye kuba mu misi ya vuba ingwara ikingwa ikongera ikavugwa inyuma y'igeragezwa ry'imiti 2 yerekanye impinduka nziza ku bagwayi.

Ubwoko bw'imiti 4 bwageragejwe ku bagwayi ba Ebola mu Republika ya Democrasi ya Kongo, ahantu ikiza ca Ebola gikomeye.

Ubu buhinga bwerekana ko abagwayi barenga 90% bashobora gukira bafashe iyo miti hakiri kare.

Abayobozi b'abaganga bavuga ko iyo miti izokoreshwa mu kuvura abagwayi bose ba Ebola muri Republika ya Democrasi ya Kongo.

Ku musi wa kabiri ikigo co muri Leta Zunze Ubumwe bwa Amerika kigwanya ingwara zandukira n'ukuziriranirwa, US National Institute of Allergy and Infectious Diseases, kiri mu vyafashije mw'igeragezwa ry'uyo muti, camenyesheje ko igeragezwa ry'iyi miti ryatanze ''inyishu nziza cane'' mu kugwanya ikiza ca Ebola.

Imiti bita REGN-EB3 na mAb114, ikora abasirikare bica umugera wa Ebola, bigatuma uturemangingo dutoyi turanga umuntu ataco tuba.

Muganga Anthony Fauci, umukuru w'ikigo ca Leta Zunze Ubumwe bwa Amerika kigwanya ingwara zandukira n'ukuziriranirwa yavuze ko iyi miti ari iya mbere mu bushakashatsi bukomeye bwerekanywe mu kugabanya abagwayi bicwa na Ebola.

Imiti REGN-EB3 na mAb114 yageragejwe hakoreshejwe abasirikare batera umugera wa Ebola ku bayigwaye.

Umugera wahitanye abantu barenga 1800 muri Rpublika ya Democrasi ya Kongo kuva mu mwaka uheze.

Iyindi miti ibiri ZMapp na Remdesivir yarakuwe mu yokoreshwa kubera basanze ifasha bisanzwe cane.

Kugeza iyo miti vyashitse kuki?

Ubwo bushashatsi bwo ku rwego mpuzamakungu bwari buhagarikiwe n'ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu, bwatanguye mu kwezi kwa 11 mu mwaka uheze.

Kuva ico gihe, imiti 4 yariko irageragezwa ku bagwayi hafi 700 biraheza bitanga ivyegeranyo vya mbere ku bagwayi bamenyekanye 499.

Uwufise ububasha kw’isanamu Reuters
Image caption Abakozi bo kwa muganga bambaye impuzu zikinga ntibandure ikiza ca Ebola muri Republika ya Democrasi ya Kongo

Kuri abo bantu bose bafashe iyo miti, ico kigo cakoze ubushakashatsi kivuga ko 29% bafashe imiti REGN-EB3 na 34% bafashe mAb114 baphuye.

Iki kigo c'abashakashatsi kivuga ariko ko 49% b'abafashe umuti ZMapp hamwe na 53% b'abafashe umuti Remdesivir baphuye .

Ico kigo kimenyesha kandi ko abantu, bari banduye ku rugero rusanzwe ico kiza, barokotse bashika 94% mugihe bafashe umuti REGN-EB3 hakiri kare hamwe na 89% ku bafashe umuti witwa mAb114.

Muganga Sabue Mulangu yavuze ko ubushashatsi bw'ingwara ziva ku micafu bwasanze abategetsi b'amagara y'abantu bashobora guhumuriza abantu ko abarenga 90% bashobora kurokoka ikiza ca Ebola bacivuje hakiri kare.

Iyi miti ishobora kugira ingaruka izihe?

Hakurikijwe ivyiza ubu bushakashatsi bwashitseko, umuyobozi k'ikigo c'abagiraneza Wellcome Trust global health charity Jeremy Farrar, yavuzeko ata nkeka ko iyi miti izokiza abantu.

Bwana Farrar yavuze ko bwerekana ko abashakashatsi bariko baregera intambwe y'uko ikiza ca Ebola gikingwa.

Yongeye avuga ati: ''Ntituzokuraho rwose Ebola ariko dushobora guhagarika ibiza vya Ebola bikwiragira ku rwego rw'igihugu canke mu turere''.

Iciyumviro c'uko Ebola idakira, ikongera igakwiragira bivuye ku kutizera abakozi bajejwe amagara y'abantu muri Republika ya Democrasi ya Kongo vyaragabanije inguvu zo guhagarika ikwiragira ry'iyi ngwara.

Muganga Fauci yavuze ati hari icizere c'uko iyi miti, yakozwe n'ububiko bw'imiti bukora imiti buri muri Amerika bufasha mu kuvura iyi ngwara, igiye kwongera icizere ku bagwayi bigatuma baja kwa muganga hakiri kare.

Yongeye agira ati: ''Ariko inzira nziza yo guherengeteza iki kiza ni urucanco rwiza''.

Urucanco ni ubwoko bw'umuti bwongerera inguvu abasoda bo mu mubiri ku ngwara kanaka, mu nzira yo kuyikinga.

Ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu kw'isi kivuga ko incanco zikinga ikiza ca Ebola zemewe ko zishobora gukoreshwa, ku mpuhwe z'abagwayi imbere y'uko zemegwa biciye mu mategeko zerekanye ko zivura neza.

Ikiza ca Ebola kimenze gute muri Kongo?

Iki kiza catanguye mu buseruko bwa Republika ya Democrasi ya Kongo mu kwezi kwa 8 kw'umwaka uheze kandi kiza kw'isonga mu bihugu 10 vyashikiwe n'ico kiza kuva mu 1976, igihe ico kiza catorwa.

Mu kwezi kwa 7 ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu kw'isi camenyesheje ko Ebola ari ikiza giteye amakenga ku rwego mpuzamakungu.

Ariko ni bake ugereranije n'abaguye muri Afrika y'uburengero hagati yo mu 2014 na 2016, igihe abantu 28.816 bandura ico kiza cane cane mu bihugu vya Gwine, Siera Leone na Liberia.

Abantu 11.310 basize ubuzima muri ico kiza ca Ebola kitari bwigere kiboneka.

Uwufise ububasha kw’isanamu Reuters
Image caption Abaganga b'ikiza ca Ebola bariko bategura incanco muri Kongo.

Ebola ni iki ?

Uwufise ububasha kw’isanamu BSIP/Getty Images
  • Ni umugera waduka utera ubushuhe, ugatwara inguvu, ububabare bw'imitsi hamwe n'ububabare mu mihogo.
  • Hakurikira ukuyogwa, gucibwamwo hamwe, kuva amaraso no kuvira imbere.
  • Abantu bandura biciye ku maraso y'abafise uyo mugera bakomeretse, ku munwa canke ku mazuru, ibiyogwe canke amazi y'umubiri y'umuntu agwaye ico kiza.
  • Abantu bicwa no kubura amazi mu mubiri hamwe n'ibihimba vy'umubiri bigira ikibazo co gukora.

Ibindi kuri iyi nkuru