Kubera iki tutakiramba nko mu myaka iheze?

Ukuramba Uwufise ububasha kw’isanamu YURI_ARCURS/GETTY

Mu kiringo hafi c'ibinjana bibiri, ikiringo co kubaho cariyongereye ku rugero rudasanzwe.

Mu myaka ya 1840, abantu ntibarenza imyaka 40 muri rusangi. Ariko iterambere mu bijanye n'imfunguro, ubuvuzi, uburaro hamwe n'isuku mu gihe c'ihinduka muvyo amahinguriro vyatumye gushika mu ntango z'imyaka ya 1990, abantu bashobora kubaho hafi imyaka 60.

Uko ikinjana ca 20 cagenda gitera kija imbere, uretse imyaka y'intambara, ibintu vyagumye bitera imbere mu vyo amagara y'abantu kuri bose n'ugukingira abana.

Kuva mu myaka ya 1970, habaye iterambere muvyo kuvura indwara z'imitima cane cane, bikaba vyabandanije bitera intambwe ku muvuduko munini.

Icibonekeza ni uko kuva mu ntango y'ikinjana ca 21, imyaka y'ukubaho yiyongera gushika ku myaka 80 ku bagore, na 75 ku bagabo.

Ivyo vyarabandanije uko, aho uko imyaka hafi ine iheze hiyongerako uwundi mwaka wo kubaho.

Ariko rero ivyo vyarahagaze giturumbuka - canke vyaragabanuye umurindi, kuva mu mwaka wa 2011.

Ni ivyo akanya gato canke bizobandanya uko biri?

Mu ntango abahinga bibaza ko ari ingorane nto. Nivyo ko umwaka wa 2015 wabaye umwaka udasanzwe, aho ibitigiri vy'abapfuye vyaduze - urushana rwari rubi cane kubera akaranda k'ibicurane kabiciye bigacika.

Ariko rero ubu biraboneka ko ata vyo gushikuza birimwo.

Ibiharuro vya nyuma biherutse gushikirizwa n'ikigo c'igihugu kijejwe ibarura, vyerekana ko n'aho hari iciyongereyeko hagati ya 2016-2018 inyuma y'urwo rushana, haracari agahaze ugereranije n'imyaka y'imbere y'aho.

Ingene ibintu biboneka ubu, bizofata imyaka 12 ku bantu baba mu Bwongereza kugira ngo imyaka yo kubaho ishobore kwiyongerako uwundi mwaka.

None vyavuye kuki?

Hari abavuga ko inyuma y'imyaka itari mike y'iterambere, abantu bashitse ku rugero ntarengwa rw'ukubaho kwabo.

Umuntu wa mbere yabayeho imyaka myinshi nk'uko impapuro zivyerekana ni umufaransakazi Jeanne Calment yapfuye afise imyaka 122 - ariko haciye imyaka irenga 20.

Uwufise ububasha kw’isanamu Alamy
Image caption Umufaransakazi Jeanne Calment yapfuye afise imyaka 122

Ubushakashatsi bwasohotse mu kinyamakuru Nature bwavuze ko imyaka ntarengwa y'ukubayo - kiretse abo bakeya cane nka ba madame Calment - ari hafi imyaka 115.

Ariko hari ababihakana. Aho ni nk'umuhinga w'Umunyamerika mu biraba ibigize umuntu (généticien), David Sinclair, aherutse kwandika igitabo yise Lifespan (Imyaka y'ukubaho) aho avuga ko iyo uduhimba tw'umubiri w'umuntu dutuma abaho (genes) twongerejwe inguvu, abantu bashobora kubaho igihe kirekire.

Ivyo ari vyo vyose, hari vyinshi vyerekana ko abanyagihugu b'Ubwongereza batashobora gushikana iyo myaka y'ukubaho.

Akarorero, imyaka y'ukubaho mu Buyapani yariyongereye muri ino myaka iheze gusumba mu Bwongereza, muri ico gihugu kizwi ko abanyagihugu baco baramba gusumba abandi.

Ibituma vyinshi

Umuhinga mu bijanye n'ubusaza, Edward Morgan, avuga ko hari ibituma vyinshi, agasaba ko haba ibikorwa vyinshi vy'ubushakashatsi kuri ico kibazo.

Ikigo kijejwe amagara y'abantu mu Bwongereza kiza carakoze makeya muri ayo. Icegeranyo casohoye mu mwaka uheze, kirashira ahabona ibituma bitari bike.

Kimwe mu bituma bivugwa ni uko mu myaka iharurwa kuri mirongo n'iyindi iheze, ata kintu kinini cahindutse mu biraba ubuvuzi.

Iyo abantu batishwe n'iki, harashobora kwaduka iyindi ndwara.

Mu gihe igitigiri kitari gito c'abantu babandanya bikinga impfu ziva ku ndwara z'imitima na kanseri, igitigiri c'abahitanwa n'indwara zo mu mutwe catanguye kuduga.

Hanyuma mu gihe isi iriko irarwana kugira ngo ishobore gupfupfahaza iyo ndwara - ivyo kuyirandurana n'imizi vyibagirwe - imyaka yo kubaho igenda igabanuka.

Icibonekeza ni uko ibintu vyagiye vyunyuka mu bakene, kikavuga ko leta ibifisemwo uruhara kubera ingingo z'ugutubika umukanda zatumye uburyo bwakoreshwa mu bijanye n'amagara y'abantu n'ukwitaho imibereho y'abanyagihugu bugabanuka.

Ibindi bisa n’ibi