Abanya-Zimbabwe bigaragambije bamagana ibihano by'Amerika n'Uburayi

Mu murwa mukuru Harare, abigaragambya bashyigikiye leta bateraga hejuru bavuga ko ibihano bishegesha ubukungu Uwufise ububasha kw’isanamu Getty Images
Image caption Mu murwa mukuru Harare, abigaragambya bashyigikiye leta bateraga hejuru bavuga ko ibihano bishegesha ubukungu

Abanya-Zimbabwe babarirwa mu bihumbi ejo bitabiriye imyigaragambyo mu gihugu hose yateguwe na leta bamagana ibihano iki gihugu cyafatiwe n'Amerika n'umuryango w'ubumwe bw'Uburayi (EU).

Abigaragambya bavuga ko ibyo bihano byashegeshe ubukungu bwa Zimbabwe.

Ariko Amerika na EU bivuga ko byafatiye ibihano abantu na za kompanyi, ko rero nta ngaruka ibyo bihano bigira ku bukungu.

Umunsi w'ejo leta ya Zimbabwe yawugize uw'ikiruhuko, itanga imodoka za bisi ku bigaragambya ndetse na Perezida Emmerson Mnangagwa ageza ijambo ku bigaragambya ku kibuga gikuru cy'imikino.

Ibiro ntaramakuru AFP bisubiramo amagambo ya Bwana Mnangagwa agira ati: "Tuzi neza cyane ko ibihano nta cyiza cyabyo..."

Yongeyeho ati: "Ingaruka yabyo ku buzima bwacu bwa buri munsi ntigira ingano kandi ingaruka ni mbi cyane".

Ariko abanenga leta bavuga ko iri kugerageza kwikuraho uburakari rubanda ruyifitiye kubera ibibazo by'ubukungu bikomeje kumera nabi kurushaho, byatumye ifaranga rirushaho guta agaciro n'amikoro ya rubanda akagabanuka.

Abigaragambya bari bambaye imipira iriho interuro igira iti, "#Ibihano bigomba guhagarara" ndetse bafite n'ibyapa biriho amagambo avuga ko ibihano ari icyaha cyibasira inyoko-muntu.

Abacuruzi bamwe babwiye umunyamakuru wa BBC Shingai Nyoka ko ibyo bihano byashyize umurongo w'umukara kuri Zimbabwe, bivuze ko banki zahagaritse kuguriza za kompanyi z'ubucuruzi ku kigero cy'urwunguko gishobokeye abacuruzi kwishyura.

'Uburyo bw'icengezamatwara'

Abafashe amagambo ku kibuga cy'imikino bavuze ko ibyo bihano ari yo ntandaro ya byinshi mu bibazo by'ubukungu igihugu gifite birimo n'ikibazo cy'umuriro w'amashanyarazi n'ibura ry'amazi.

Umunyamakuru wacu Shingai Nyoka yongeraho ko abantu bacye ugereranyijwe n'abari bitezwe ari bo bitabiriye imyigaragambyo y'ingenzi - abantu bari hagati ya 15,000 na 20,000 - ku kibuga cyo mu murwa mukuru Harare ubundi gifite ubushobozi bwo kwakira abantu 60,000.

Umukuru w'abatavuga rumwe n'ubutegetsi Nelson Chamisa yavuze ko iyo myigaragambyo ari bumwe mu buryo bw'icengezamatwara bwa leta bwo guhishira "ubutegetsi bwananiwe".

Ibiro by'uhagarariye Amerika muri Zimbabwe byatangaje ubutumwa ku rubuga nkoranyambaga rwa Twitter bivuga ko igitera ubukungu bwa Zimbabwe guhungabana ari "gahunda z'ubukungu zidakora".

Ibihano mu by'ubukungu n'ingendo Amerika yafatiye Zimbabwe kuri ubu bireba abantu 85, barimo na Perezida Mnangagwa, ndetse na za kompanyi cyangwa ibigo 56.

Amerika kandi yanafatiye ibihano bikomanyiriza Zimbabwe ntihagire intwaro zigurishwa kuri iki gihugu.

Ibihano bya EU nabyo bireba abantu bamwe by'umwihariko, baba abo muri leta ya Zimbabwe cyangwa abafite aho bahuriye nayo.

Gukumira mu ngendo no gufatira imitungo nabyo byarakozwe, ndetse no kubuza igurishwa ry'intwaro n'ibindi bikoresho bya gisirikare bishobora kwifashishwa mu kwibasira rubanda.

Bimwe muri ibyo bihano byatangiye mu myaka 20 ishize, ariko mu kwezi kwa gatatu uyu mwaka Amerika yongeye ku rutonde rw'ibihano abakuru mu gisirikare bivugwa ko bagize uruhare mu kwibasira abigaragambya mu mwaka ushize ndetse bamwe muri bo bakahasiga ubuzima.