Uburinganire: Abagore mu nteko zishinga amategeko muri Afurika, bihagaze bite?

Inteko ishinga amategeko mu Rwanda iteranye mu kwezi kwa gatanu 2020

Ahavuye isanamu, Rwanda Parliament

Insiguro y'isanamu,

Inteko ishinga amategeko mu Rwanda iteranye mu kwezi kwa gatanu 2020

Mu gihe isi iri guharanira kugera ku buringanire, abagore bari kugenda bagera mu myanya y'ubutegetsi, mu bagore bari mu nteko zishinga amategeko u Rwanda ruri imbere ku isi ku gipimo cya 61.3%.

Gusa mu Rwanda hari inzego zimwe z'ubutegetsi abagore bakiri bacye ugereranyije n'abagabo, nubwo itegeko ribagenera imyanya ingana na 30%.

Imibare y'abagore yagiye izamuka mu bagize guverinoma (51% ubu), gusa mu bakuriye Intara enye(4) n'Umujyi wa Kigali ubu umwe kuri batanu ni umugore. Iyi mibare iracyari hasi mu bakuriye ibigo bya leta no mu nzego z'ubutegetsi bw'ibanze.

Abakuriye uturere 73.3% ni abagabo 26.7% ni abagore, naho ababungirije bashinzwe ubukungu 83.3% ni abagabo 16.7% ni abagore, nk'uko bivugwa na raporo ku buringanire ya 2019 y'ikigo cya leta 'Gender Monitoring Office'.

Ku isi, ibihugu bitatu gusa nibyo bifite hejuru ya 50% by'abagore mu nteko zishinga amategeko; Rwanda 61.3%, Cuba 53.2%, na Bolivia 53.1%.

Iruhande rw'u Rwanda hari Africa y'Epfo ifite abagore 47% mu nteko ishingamategeko, muri Africa ibihugu byinshi biri mu myanya y'inyuma ugereranyije n'indi migabane.

Ibi ahanini biterwa n'imico, imibereho n'amateka byakomeje kwigizayo abagore mu butegetsi n'ibijyanye nabwo.

Mu minsi ishize, David Maraga umucamanza mukuru wa Kenya, yasabye Perezida w'igihugu gusesa Inteko ishingamategeko kuko yananiwe kubahiriza ingingo y'uburinganire iri mu itegekoshinga.

Itegekoshinga rya Kenya rivuga ko abagize inteko batagomba kurenga 2/3 b'igitsina kimwe, ingingo bananiwe kubahiriza. Abagore bari muri iyo nteko bashinja abagabo kunaniza ko yubahirizwa.

Mu buryo bubabaje, ubwo busumbane mu myanya y'ubutegetsi muri Africa bishobora gukomeza kunaniza umuhate wo kugera ku buringanire.

Ubushakashatsi bw'Umuryango w'abibumbye bwemeza ko iyo abagore bari mu myanya y'ubutegetsi bafasha cyane kuvugurura ibigendanye n'uburinganire n'amategeko.