ઝેડ પ્લસ સુરક્ષાનો મતલબ શું છે?

સુરક્ષા અધિકારીઓ Image copyright Getty Images

કેન્દ્ર સરકારે બિહારના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી લાલુ યાદવની ઝેડ પ્લસ સુરક્ષા શું લઈ લીધી રાજકીય ગરમા ગરમી વધી ગઈ છે.

લાલુ યાદવના પુત્ર તેજ પ્રતાપે ગુસ્સામાં વડાપ્રધાન મોદી માટે અપશબ્દોનો ઉપયોગ પણ કર્યો. લાલુએ પણ આ નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો.

પરંતુ ઝેડ પ્લસનો મતલબ શું થાય? સુરક્ષાનું આ સ્તર એટલું જરૂરી કેમ છે કે એના હટી જવાથી આટલી બબાલ થઈ રહી છે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ સુરક્ષા વ્યક્તિ પર જોખમ હોવાના કારણે આપવામાં આવે છે કે પછી એને સ્ટેટસ સિમ્બોલ સાથે પણ કોઈ લેવા દેવા છે?

દેશના દિગ્ગજ નેતાઓ, સરકારી સનદી અને ખાસ લોકોને સરકાર તરફથી અલગ-અલગ પ્રકારની સુરક્ષા આપવામાં આવે છે.

આ સુરક્ષા કોને આપવી તેનો નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર કરે છે.


કેવી હોય છે ઝેડ પ્લસ સુરક્ષા?

Image copyright FACEBOOK

ભારતમાં મોટાભાગે ઝેડ પ્લસ, ઝેડ, વાય અને એક્સ શ્રેણીની સુરક્ષા આપવામાં આવે છે.

આ સુરક્ષા કેંન્દ્રિય મંત્રી, મુખ્યમંત્રી, સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઇ કોર્ટના જજ અને વરિષ્ઠ સનદીને આપવામાં આવે છે.

ભારત સરકાર તરફથી આપવામાં આવતી બધી સુરક્ષા સ્પેશલ પ્રૉટેક્શન ગ્રૂપ (એસપીજી), નૅશનલ સિક્યુરિટી ગાર્ડ્સ (એનએસજી), ઇન્ડીઅન-તિબેટ બૉર્ડર પોલીસ (આઈટીબીપી) અને સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફૉર્સ (સીઆરપીએફ) જેવી એજન્સીઓ દ્વારા આપવામાં આવે છે.

ઝેડ પ્લસ શ્રેણીની સુરક્ષા દેશની સૌથી મોટી સુરક્ષા વ્યવસ્થા છે. જેને વીવીઆઈપી શ્રેણીની સુરક્ષા માનવામાં આવે છે.

આ શ્રેણીની સુરક્ષામાં 36 સુરક્ષાકર્મીઓનું કવચ હોય છે. એમાં એનએસજી અને એસપીજીના કમાન્ડો વ્યક્તિની આસપાસ સુરક્ષાનો ઘેરો બનાવે છે.

આ સુરક્ષા કવચમાં પહેલા ઘેરાની જવાબદારી એનએસજીની હોય છે. જ્યારે કે બીજો ઘેરો એસપીજી કમાન્ડોનો હોય છે.

આ સિવાય આઈટીબીપી અને સીઆરપીએફના જવાન પણ ઝેડ પ્લસ સુરક્ષામાં ફરજ પર હોય છે.


કેવી હોય છે ઝેડ અને વાય શ્રેણી?

Image copyright Getty Images

ઝેડ શ્રેણીમાં 22 સુરક્ષા કર્મચારીઓની હોય છે. આ શ્રેણીમાં આઈટીબીપી અને સીઆરપીએફના જવાન અને અધિકારીઓ સુરક્ષાની જવાબદારી સંભાળે છે.

આ સુરક્ષામાં એસ્કૉર્ટ્સ અને પાયલટ વાહન પણ આપવામાં આવે છે.

જ્યારે કે વાય શ્રેણીમાં આ સંખ્યા ઘટીને 11 થઈ જતી હોય છે. જેમાં બે વ્યક્તિગત સુરક્ષા અધિકારીઓ (પીએસઓ - પર્સનલ સિક્યોરિટી ઓફિસર) આપવામાં આવે છે.

એક્સ પ્રકારની સુરક્ષામાં માત્ર બે સુરક્ષાકર્મી અને એક પીએસઓ આપવામાં આવે છે.


કેવી હોય છે પ્રધાનમંત્રીની સુરક્ષા?

Image copyright Getty Images

પ્રધાનમંત્રીની સુરક્ષાની જવાબદારી સ્પેશલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ એટલે કે એસપીજી પાસે હોય છે.

પ્રધાનમંત્રી સિવાય પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી અને તેમના પરિવારને પણ આ સુરક્ષા આપવામાં આવે છે.

1984માં ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા પછી 1988માં એસપીજીની રચના કરવામાં આવી હતી.

એસપીજીનું વાર્ષિક બજેટ 300 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે. આને દેશની સૌથી મોંઘી અને ચોક્કસ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગણવામાં આવે છે.

અત્યારે દેશમાં માત્ર 8 લોકોને આ પ્રકારની સુરક્ષા મળેલી છે.

જેમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, પૂર્વ પીએમ મનમોહન સિંહ, તેમના પત્ની ગુરશરણ કૌર, પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી અટલ બિહારી વાજપેયી, એમની દત્તક પુત્રી નમિતા ભટ્ટાચાર્ય, કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી, કોંગ્રસ ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી અને તેમની બહેન પ્રિયંકા વાડ્રાના નામનો સમાવેશ કરવામાં આવેલ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો