મધુબાલાએ છેલ્લી મુલાકાતમાં દિલીપકુમારને શું કહ્યું?

દિલીપકુમારની તસવીર Image copyright SAIRA BANO
ફોટો લાઈન દિલીપકુમારની ભૂતપુર્વ વડપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સાથેની તસવીર

હોલીવુડના પ્રખ્યાત અભિનેતા જ્હોની ડેપે માર્લિન બ્રેન્ડો વિશે એકવાર કહ્યું હતું, "બ્રાન્ડોની પહેલાંના અભિનેતાઓ અભિનય કરતા હતા, પરંતુ તેમના પછી આવનારા અભિનેતાઓ માત્ર કામ કરે છે."

દિલીપકુમારે તેમની છ દાયકા લાંબી ફિલ્મ કારકિર્દીમાં માત્ર 63 ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો પરંતુ હિંદી સિનેમાજગતમાં તેમણે અભિનયની નવી વ્યાખ્યા આપી છે.

એક જમાનામાં દિલીપકુમાર ભારતના સર્વશ્રેષ્ઠ ફૂટબૉલ ખેલાડી બનવાનું સપનું સેવી રહ્યા હતા.

ખાલસા કૉલેજમાં તેમની સાથે અભ્યાસ કરનારા રાજ કપૂર જ્યારે પારસી યુવતીઓ સાથે ફ્લર્ટ કરતા રહેતા ત્યારે તેઓ ઘોડાગાડીના ખૂણામાં બેસી આ બધુ જોતા રહેતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોને ખબર હતી કે આ વ્યક્તિ એક દિવસ ભારતના ફિલ્મરસિકોને મૌનની ભાષા શીખવાડશે, અને તેમની એક નજર તે બધુ કહી જશે જે સંખ્યાબંધ પાનાંઓ ભરીને લખાયેલા સંવાદો પણ નહીં કહી શકતા.

Image copyright MOHAN CHURIWALA
ફોટો લાઈન દિલીપકુમાર, રાજ કપૂર અને દેવાનંદને ભારતીય ફિલ્મજગતની ત્રિમૂર્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે

દિલીપકુમાર, રાજ કપૂર અને દેવાનંદને ભારતીય ફિલ્મજગતની ત્રિમૂર્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જેટલાં બહુમુખી પાસાંઓ દિલીપકુમારના અભિનયમાં હતા, તેટલાં કદાચ બાકીના બન્ને અભિનયમાં નહોતા.

રાજ કપૂરે ચાર્લી ચેપ્લિન ચેપ્લિનને પોતાના આદર્શ ગણાવ્યા હતા તો બીજી તરફ દેવાનંદ ગ્રેગરી પેકનો અંદાજ ધરાવનારા, સુસંસ્કૃત અને અદાઓથી ભરપૂર અભિનેતાની છબીમાંથી બહાર નહોતા આવી શક્યા.

દિલીપકુમારે 'ગંગા જમના' ફિલ્મમાં એક મુફલિસના પાત્રને જેટલી આગવી રીતે ભજવ્યું તેટલી જ આગવી રીતે તેમણે 'મુઘલ-એ-આઝમ'માં એક મુઘલ શાહજાદાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું.

અભિનેત્રી દેવિકા રાની સાથે થયેલી તેમની સંજોગવશાત મુલાકાતે તેમના જીવનમાં આમૂલ પરિવર્તન આણ્યું હતું.

1940ના દાયકામાં ભારતીય ફિલ્મજગતમાં દેવિકારાની સારી એવી નામના ધરાવતા હતા. પેશાવરના ફળોના વેપારીના પુત્ર યુસુફખાનને 'દિલીપકુમાર' બનાવ્યા તે તેમનું મોટું યોગદાન હતું.

એક ફિલ્મનું શૂટિંગ જોવા 'બોમ્બે ટૉકીઝ' ગયેલા હેન્ડસમ યુસુફ ખાનને દેવિકા રાનીએ પૂછ્યું કે શું તમે ઉર્દૂ જાણો છે? યુસુફખાને હા કહેતા જ તેમણે બીજા સવાલ કર્યો હતો, શું તમે અભિનેતા બનશો? પછી જે બન્યું તે ઇતિહાસ છે.


યુસુફખાન ઉર્ફે દિલીપકુમાર

Image copyright SAIRO BANO
ફોટો લાઈન ફિલ્મજગત સાથે જોડાયેલા લોકો વિશે દિલીપકુમારના પિતાનો અભિપ્રાય બહુ સારો નહોતો

દેવિકારાનીનો અભિપ્રાય હતો કે રોમેન્ટિક હીરોનું 'યુસુફ ખાન' નામ હોવું વધારે આકર્ષક નહીં નીવડે.

તે સમયે 'બોમ્બે ટૉકીઝ'માં ફરજ બજાવતા અને બાદમાં હિંદી સાહિત્યના જાણીતા કવિ તરીકે નામના પામેલા નરેન્દ્ર શર્માએ ત્રણ નામ સૂચવ્યા હતા. જહાંગીર, વાસુદેવ અને દિલીપકુમાર.

યુસુફ ખાને પોતાનું નવું નામ 'દિલીપકુમાર' અપનાવ્યું હતું. આમ કરવાનું અન્ય એક કારણ એ પણ હતું કે તેમના રૂઢિગત વિચારો ધરાવનારા પિતાને પોતાના અસલી વ્યવસાય વિશે તેઓ જાણ નહોતા કરવા માગતા.

ફિલ્મજગત સાથે જોડાયેલા લોકો વિશે દિલીપકુમારના પિતાનો અભિપ્રાય બહુ સારો નહોતો અને તેઓ ફિલ્મજગતના લોકોને 'નૌટંકીવાલા' કહી મજાક ઉડાવતા હતા.

રસપ્રદ વાત એ છે કે તેમણે પોતાની સમગ્ર કારકિર્દીમાં માત્ર એકવાર જ મુસ્લિમ વ્યક્તિનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. તે ફિલ્મ હતી કે. આસિફની 'મુઘલ-એ-આઝમ'.


સિતારની તાલીમ

Image copyright Getty Images
ફોટો લાઈન 'મુઘલ-એ-આઝમ' ફિલ્મમાં દિલીપકુમારે ખૂબ નામના મેળવી હતી

છ દાયકાની ફિલ્મ કારકિર્દીમાં દિલીપકુમારે કુલ 63 ફિલ્મો કરી અને દરેક પાત્રમાં પોતાની જાતને ડૂબાડીને અભિનય કર્યો.

ફિલ્મ 'કોહિનૂર'માં એક ગીતમાં સિતારવાદકનું પાત્ર ભજવવા માટે તેમણે વર્ષો સુધી ઉસ્તાદ અબ્દુલ હલીમ ઝાફર ખાન પાસે સિતારવાદન શીખ્યું હતું.

બીબીસી સાથેની વાતચીત દરમિયાન દિલીપકુમારે કહ્યું હતું, "સિતાર કેવી રીતે પકડવું તે શીખવા માટે મેં વર્ષો સુધી સિતાર વગાડવાની તાલીમ લીધી હતી. સિતારના તારના કારણે મારી આંગળીમાં ઈજા પણ પહોંચી હતી."

'નયા દૌર' ફિલ્મના નિર્માણ સમયે તેમણે ઘોડાગાડી ચલાવવાની તાલીમ લીધી હતી. આ જ કારણ હતું કે જાણીતા ફિલ્મ દિગ્દર્શક સત્યજીત રેએ તેમને સર્વશ્રેષ્ઠ મેથડ અભિનેતાની ઉપમા આપી હતી.

આમ તો દિલીપકુમારે ઘણી અભિનેત્રીઓ સાથે કામ કર્યુ હતુ પરંતુ મધુબાલા સાથેની તેમની જોડી સૌથી વધુ લોકપ્રિય બની હતી. જેમની સાથે તેમને પ્રેમ પણ થયો હતો.


મધુબાલા સાથે અણબનાવ

Image copyright MUGHAL-E-AZAM
ફોટો લાઈન પોતાની આત્મકથામાં દિલીપકુમાર સ્વીકારે છે કે તેઓ મધુબાલા પ્રત્યે આકર્ષિત હતા

પોતાની આત્મકથામાં દિલીપકુમાર સ્વીકારે છે કે તેઓ મધુબાલા પ્રત્યે આકર્ષિત હતા, એક અભિનેતા તરીકે પણ અને એક પુરુષ તરીકે પણ.

દિલીપકુમાર કહે છે કે મધુબાલા ખૂબ જ જાજરમાન અને સ્ફૂર્તિલા હતા. મારા જેવા શરમાળ અને સંકોચ અનુભવતા વ્યક્તિને પણ તેમની સાથે વાતચીત કરવામાં કોઈ મુશ્કેલી નહોતી આવતી.

મધુબાલાના પિતાના કારણે આ પ્રણયકથા વધુ સમય સુધી નહોતી ટકી શકી.

મધુબાલાના નાના બહેન મધુર ભૂષણ યાદ કરે છે, "મારા પિતાને એવું લાગતું હતું કે દિલીપકુમાર મધુબાલાથી ઉંમરમાં મોટા છે.

જો કે તેઓ બન્ને 'મેડ ફૉર ઈચ અધર' હતા. ખૂબ સુંદર યુગલ હતું, પરંતુ પિતા આ બાબતે મંજૂર નહોતી આપતા.

Image copyright Getty Images
ફોટો લાઈન સાયરાબાનુ સાથે દિલીપકુમારના લગ્ન બાદ મધુબાલા ખૂબ બીમાર પડ્યા હતા

મારી બહેન તેમની વાત ન માનતી અને કહેતી કે તે દિલીપકુમારને પ્રેમ કરે છે, પરંતુ જ્યારે બી.આર. ચોપરાની 'નયા દૌર' ફિલ્મ માલે કોર્ટકેસ થયો ત્યારે મારા પિતા અને દિલીપકુમાર વચ્ચે અણબનાવ થયો હતો."

મધુર ભૂષણ કહે છે, "કોર્ટમાં તેઓ બન્ને વચ્ચે સમાધાન પણ થયું હતું. બાદમાં દિલીપકુમારે મારી બહેનને લગ્ન કરવાનું કહ્યું હતું."

"મારી બહેને કહ્યું હતું, હું તમારી સાથે ચોક્કસપણે લગ્ન કરીશ પરંતુ તેની પહેલાં તમે મારા પિતાને 'સોરી' કહી દો, પરંતુ દિલીપકુમારે આ વાતનો ઇન્કાર કર્યો હતો."

"પછી મારી બહેને એમ કહ્યું કે તમે ઘરે આવી તેમને ગળે મળો. પરંતુ દિલીપકુમાર માન્યા નહીં. ત્યારથી બન્ને વચ્ચે બ્રેકઅપ થયું હતું."


અણબનાવ વચ્ચે થયો પ્રેમ

Image copyright KABIR M ALI
ફોટો લાઈન દિલીપ કુમારે 11મી ડિસેમ્બરે 95 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે

'મુઘલ-એ-આઝમ' બની રહી હતી ત્યારે વાત ત્યાં સુધી આવી પહોંચી હતી કે બન્ને વચ્ચે વાતચીત પણ નહોતી થતી.

'મુઘલ-એ-આઝમ'ના ક્લાસિક ગણાતા પંખાવાળા રોમેન્ટિક દૃશ્યનું આ સમયગાળા દરમિયાન ફિલ્માંકન કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારે મધુબાલા અને દિલીપકુમારે જાહેરમાં એકબીજાને ઓળખવાનું પણ બંધ કરી દીધુ હતું.

સાયરાબાનુ સાથે દિલીપકુમારના લગ્ન બાદ મધુબાલા ખૂબ બીમાર પડ્યા હતા. ત્યારે તેમણે સંદેશો મોકલાવ્યો હતો કે તેઓ દિલીપકુમારને મળવા માગે છે.

જ્યારે દિલીપકુમાર મળવા ગયા ત્યારે મધુબાલા ખૂબ અશક્ત હાલતમાં હતા. જે જોઈને દિલીપકુમારને ખૂબ દુખ થયું હતુ. હંમેશા હસતા રહેતા મધુબાલાના હોઠો પર તે દિવસે ઘણાં પ્રયત્નો બાદ ફિક્કું સ્મિત આવ્યું હતું.

મધુબાલાએ તેમની આંખો જોઈને કહ્યું હતું, "અમારા શાહજાદાને તેમને શાહજાદી મળી ગઈ, હું ખૂબ ખુશ છું."

23 ફેબ્રુઆરી, 1969ના રોજ માત્ર 35 વર્ષની ઉંમરે મધુબાલાનું અવસાન થયું હતું.


રાજ કપૂરે કરી પ્રશંસા

Image copyright Getty Images
ફોટો લાઈન અમિતાભ બચ્ચન કહેતા હોય છે કે તેમણે 'ગંગા જમના' ફિલ્મ વારંવાર જોઈ હતી

'મુઘલ-એ-આઝમ' પછી દિલીપકુમારે જે ફિલ્મ દ્વારા સૌથી વધુ નામ મેળવ્યું કે ફિલ્મ હતી 'ગંગા જમના'

અમિતાભ બચ્ચન કહેતા હોય છે કે જ્યારે તેઓ અલાહાબાદમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે 'ગંગા જમના' ફિલ્મ વારંવાર જોઈ હતી.

અમિતાભ જોવા માગતા હતા કે એક પઠાણ જેને ઉત્તરપ્રદેશ સાથે દૂર-દૂર સુધી કોઈ સંબંધ નછી તે ઉત્તરપ્રદેશની બોલી પરફેક્શન સાથે કેવી રીતે બોલે છે.

બાદમાં તેમણે બન્નેએ રમેશ સિપ્પીની 'શક્તિ' ફિલ્મમાં સાથે અભિનય કર્યો હતો.

તેમના સમકાલીન હરીફ અને બાળપણના મિત્ર રાજ કપૂરે 'શક્તિ' ફિલ્મ જોયા બાદ બેંગાલુરુથી ફોન કરી દિલીપકુમારને કહ્યું હતું, "દોસ્ત, આજે ફેસલો થઈ ગયો, તું આજ સુધીનો સૌથી મહાન કલાકાર છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

આ વિશે વધુ