બ્લૉગ: ફિલ્મ 'પદ્માવત' કેમ પદ્માવતીની જ વિરુદ્ધ છે?

પદ્માવત ફિલ્મની એક તસવીર Image copyright Padmavat Twitter Pic

ફિલ્મ 'પદ્માવત' જોઈને સિનેમા હૉલની બહાર આવી તો એવું લાગ્યું કે ખુદ આગમાંથી નીકળીને આવી છું.

દિલ અને દિમાગ ઉછળી રહ્યાં હતાં. કંઈક ગુસ્સાથી અને કંઈક મૂંઝવણથી અને કંઈક હિંસક તસવીરોથી.

ફિલ્મની છેલ્લી પંદર મિનિટમાં રાણી પદ્માવતી દ્વારા સેંકડો રાજપૂતાણીઓને જૌહર માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

આગ તરફ આગળ વધતી, લાલ સાડીઓ પહેરેલી, સુંદર ઘરેણાંઓથી સજ્જ એ મહિલાઓ.

તેમાં એક ગર્ભવતી પણ હતી અને તેઓની પાછળ ભૂખ્યો, જંગલી, ગુસ્સાથી લાલઘૂમ આંખોવાળો અલાઉદ્દીન ખિલજી.

કાળાં કપડાં અને ખુલ્લા વાળ સાથે દોડતો, હાંફતો. કિલ્લાની પાગલની જેમ સીડીઓ ચડતો અને અંતમાં એ જૌહરનું દૃશ્ય.

આપને આ વાંચવું ગમશે :


ઇતિહાસમાં અંકિત

Image copyright Padmavat Twitter Pic

પોતાના સમાજ અને પતિની આન-બાન-શાન બચાવવા માટેની આગને ભેટ ચડી જતી રાણી પદ્માવતીને જોવી, એ બળાત્કાર અને જાતીય હિંસા જોવા જેવું જ હતું.

ફિલ્મ આ હિંસાને ખોટી કે જૂની વિચારધારાના પ્રતીક તરીકે દર્શાવાઈ નથી પણ પૂજનીય બતાવાય છે.

યુદ્ધના વિજેતાઓથી બચવા માટે હારેલા પુરુષોની સ્ત્રીઓ પોતાને આગને હવાલે કરી દેતી હતી. જૌહર કરી લેતી હતી. ઇતિહાસમાં પણ આની નોંધ છે જ.

પરંતુ સતીપ્રથાની જેમ જ એ તેમની સ્વેચ્છાથી લેવાયેલો નિર્ણય ન હતો . એ સામાજિક દબાણનું પરિણામ હતું. તેના ગુણગાન ગાવા એ સતીપ્રથાનાં ગુણગાન ગાવા જેવું જ છે.

તેમનું કોઈ અસ્તિત્વ નથી

મને આશ્ચર્ય થાય છે કે ફિલ્મનો વિરોધ એ વાત પર નથી કરાઈ રહ્યો કે તેમાં ફરી એકવાર 'આબરૂ'નો બોજ સ્ત્રીઓના માથા પર નાખીને કહેવાયું છે કે તમારો જીવ આપીને આબરૂ બચાવો.

આબરૂની આ ભ્રામક પરિભાષાની આગળ સ્ત્રીની જિંદગીની કોઈ કિંમત નથી.

ફિલ્મમાં જૌહર કરીને પોતાનો જીવ આપવા માટે પણ રાણી પદ્માવતી પોતાના પતિની આજ્ઞા લે છે.

ફિલ્મમાં રાણીના પાત્રને જે રીતે દર્શાવાયું છે તેના પર ચર્ચા જરૂર થવી જોઈએ, પરંતુ મારાં કારણો કરણી સેનાની ફરિયાદ કરતાં સાવ જુદાં જ છે.

ફિલ્મમાં પદ્માવતીને માત્ર એક ખૂબસૂરત વસ્તુની જેમ દર્શાવવામાં આવી છે.

એક રાજા તેને હાંસલ કરીને તેની રક્ષા કરવા માગે છે તો બીજો તેનું અપહરણ કરીને અપનાવવા માગે છે.

લગ્ન પછી તેનું કોઈ અલગ અસ્તિત્વ જ નથી. તેની જિંદગીની ધરી માત્ર પતિ અને જ્ઞાતિની આબરૂની આસપાસ ફરે છે.


રાજપૂત આન સુરક્ષિત છે....

Image copyright EPA

એક ઐતિહાસિક કાવ્ય પર બનેલી આ ફિલ્મમાં રૂઢિવાદ ભર્યો છે. યુદ્ધનું કારણ પણ સ્ત્રી છે, તેની ભેટ પણ અને તેની કિંમત પણ.

રાણીનું રૂપ જ તેનું અસ્તિત્વ છે. ચર્ચા એ જ જૂની છે કે સ્ત્રીઓને આટલા નાનાં ચશ્માથી જોવામાં ના આવે.

કરણી સેનાના સર્મથકો અકારણ ડરી રહ્યા છે. રાજપૂત આન સુરક્ષિત છે.

'પદ્માવત' ફિલ્મમાં ના હિંદુ રાણી અને મુસ્લિમ રાજા વચ્ચે પ્રેમ પ્રસંગ છે કે ના તો સપનામાં પણ આવું કંઈ દર્શાવાયું છે.

રાણી પદ્માવતી ના તો અલાઉદ્દીન ખિલજી કે કોઈ અજાણ્યા પુરુષ સામે નાચે છે કે ના તો એવા પોશાક પહેરે છે કે તેના શરીરના અંગો વધારે દેખાય.

સ્ત્રીની આબરૂ


ખરેખર! ડર કે ગુસ્સાના કારણોની પરિભાષામાં જ ગડબડ છે. એ પણ આ ખૂબસૂરતીના દર્પણથી આગળ ના જોઈ શકવાનું કારણ છે.

ઢાંકેલું તન, ઘૂંઘટ અને ચાર દીવાલો વચ્ચે રહેનારી રાણીના પાત્રએ મારી અંદર માત્ર વ્યગ્રતા પેદા કરી.

ફિલ્મ દરેક પ્રકારની બનવી જોઈએ અને તેના પર ચર્ચાનો અવકાશ પણ રહેવો જોઈએ.

પરંતુ કેટલું સારું હોત કે જો સ્ત્રીના નામ પર બનેલી ફિલ્મો ખરેખર સ્ત્રીની આબરૂ અને દરજ્જાને સાચા અર્થ સાથે પડદા પર ઊતારી શકતી હોત.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો