Fake News: Ugboro ise akụkọ ụgha kpọtụrụ n'Ala Igbo

Muhammadu Buhari Image copyright Getty Images
Nkenke aha onyonyo Ndị na-agbasa akụkọ Jubril sị na ọ bụ ntị ya ka ha na-ele, mana nti Buharị nke aka nri na nke aka ekpe ya adịghị otu

Gịnị bụ akukọ ụgha (fake news)?

Ajụjụ a bụ ihe ọbụrụ na a jụrụ ya mmadụ ihe dịka afọ isii gara aga, o mee ngwa ngwa kwuo na ọ bụ akụkọ ụgha, ma maa atụ ụdịrị akụko a.

Mana ugbua, n'agbanyeghị na ihe bụ akukọ ụgha agbanwebeghị, atụ ya abụghịzị etu ọ dị na mbụ.

Ugbua, ọtụtụ mmadụ amaghịzị nke bụ eziokwu, maọbụ nke bụ asị.

BBC gbara mbọ dee etu a ga-eji mata nke bụ akụko ụgha. Gụọ maka ya ebe a: "Etu akụkọ ụgha si akwanye ọku n'ọgbaghara ọchịehi".

N'azụ nke ahu, lee ugboro ise akụkọ ụgha wuru ọfụma n'ala Igbo:

1) Jubril nke Sudan

Ihe na-ewu n'Igbo ugbua bụ na onyeisiala Naịjirịa bụ Muhammadu Buhari abụrụla onye lara mmụọ.

Akụkọ a, nke malitere n'ọnụ Nnamdị Kanu, bụ onyeisi ndị a kpọrọ Indigenous People of Biafra (Ipob), kwuru na Buhari nwụrụ n'afọ 2017.

O kwukwara na a gara mba Sudan kpọta otu nwoke a kpọrọ Jubril, kpọrọ ya gaa mba ofesi, megharịa ihu ya na agwa ya.

N'ọnụ Kanu na ndị na-akwado ya, "Onye nọ n'Aso Rock abụghị Buhari."

Femi Fani-Kayode, bụbụ minista na-ahụ maka njem ụgbọelu, sokwa agbasa akụkọ a:

2) "Monkey Pox"

N'afọ 2017, ndịagha Naịjirịa gara obodo Ozubulu ime ihe ha kpọrọ "medical outreach" na Bekee.

Ka ha nọ ebe ha na-eme emume ahụ, mkpu bidoro dawa n'Ọnịcha, Enugwu, Owere, Pọtakọt, na ọtụtụ obodo ndị ọzọ.

Mkpu a butere ajọ ọsọ makana akụkọ ụgha kwuru na ndịagha na-aga ụlọakwụkwọ agba ụmụaka ọgwụ n'ike.

Akụkọ ụgha a sitere n'akara Facebook ndị Radio Biafra.

3) Ndagha Naịjirịa ji Nnamdi Kanu n'ime ụgbọmmiri

Femi Fani-Kayode, bụ onye aha ya pụtara n'elu maka akukọ ụgha a, sokwa sunye ọkụ n'akụkọ kwuru na Nnamdi Kanu nọ n'aka ndịagha Naịjirịa n'ime ụgbọmmiri dị n'osimili.

Akụkọ a wuru ewu, mana asị ọ bụ gbara n'anwụ mgbe Kanu pụtara ma kọọ etu o si gbapụ na be ya.

4) Davido na Chioma

N'ọnwa Ọktoba nke afọ a, The Cable, bụ ụlọ ntaakụkọ na-agbasa ozi n'ịntanet, dere na otiegwu a ma ama aha ya bụ Davido na nwaada ya na ya na ayị a kpọrọ Chioma, agbasaala.

Ka nke a ka na-akpọtụ, Davido gara na Twitter dee na nke a bụ asị.

5) Naịjirịa ga-aba Israel ọgụ maka Kanu

Ka akụkọ na Nnamdi Kanu apụtala ihe n'Izrel ruru Naịjirịa, akukọ pụtara na Lai Mohammed, bụ minista na-ahụ maka mgbasaozi, kwere nkwa na Naịjirịa ga-ebuso Izrel agha maka ya.

Lai Mohammed mechara jiri akụkọ a mee akaja makana ọ sị na onweghi mgbe o kwuru ụdịrị okwu a.

Ọtụmatụ ụdịrị akụkọ a karịrị, makana akụkọ ụgha ewerela oche n'obodo.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Isiokwu Ndị Emetụtara