Жарандардын тынч жүрүшкө чыгуу укугу

Юрист Тимур Арыков жыл башында пландалган жүрүштүн максатын БиБиСиге айтып берди
Image caption Юрист Тимур Арыков жыл башында пландалган жүрүштүн максатын Би-Би-Сиге айтып берди

Кыргызстанда укук коргоочулар жарандардын тынчтык жүрүштөрүнө чыгууга укуктарын талашып, Бишкек мэриясын сотто жеңип алды. Мэрия жыл башында "Бир дүйнө" укук коргоо уюмуна тынчтык жүрүшүн өткөрүүгө уруксат бербей койгон эле. Ал ортодо укук коргоочулар өлкөдө кыз-келиндердин укуктары басмырланган учурлар көп болуп жатканын белгилеп, алардын көйгөй маселелерине бийлик органдарынын жана коомчулуктун көңүлүн буруу үчүн көчө акцияларынын мааниси чоң деп жатышат.

Жарандардын тынчтык митингдерге жана жүрүштөргө чыгууга укугу бар деген максатты алдыга коюп, укук коргоочулар Бишкек шаарынын мэриясы менен соттошкон. Жыйынтыгында Биринчи май райондук сотунун чечиминин негизинде мэрия тарабынан мыйзам бузулган деген чечим чыгып, анын аппарат жетечисине 10000 сом жаза салынганын жана кээ бир тиешелүү жооптуу кызматкерлерге сөгүш берилгенин айтышууда.

Юрист Тимур Арыков жыл башында пландалган жүрүштүн максатын Би-Би-Сиге айтып берди.

"Ушул жылдын январь айында тынчтык маршын өткөрөйүн деп Бишкек шаарынын мэриясына кайрылганда, тилеке каршы Биринчи май райондук администрациясы бул иш-чараны колдобой койгон. Алар "тынчтык маршыңарды жүрүш катары өткөрбөй Уркуя Салиеванын эстелигинин жанында өткөргүлө" деп койгон. Тынчтык маршынын максаты ошол күнү айымдардын укугун коргоонун эл аралык күнү эле. Ошол күнгө карата Кыргызстандагы аялдардын, энелердин, кыздардын укуктарын коргоо маселесин актуалдаштыруу максатында ушул иш чараны пландаганбыз".

Image caption "Бир дүйнө" укук коргоо борборунун жетекчиси Толекан Исмаилова

"Бир дүйнө" укук коргоо борборунун жетекчиси Толекан Исмаилова тынч митингдер аркылуу аялдардын, кыздардын көйгөйлөрүнө бийлик өкүлдөрүнүн көңүлүн буруу керек деп жатат.

Анын айтымында Кыргызстанда аялдар укуктары басмырланган учурлар көп болууда, өзгөчө өспүрүм кыздардын укуктары одоно тепселген окуялар болуп жатат.

"Биз ал жакта өзүбүздүн иш-чарабызды өткөрдүк. Ал жакта үй-бүлөлүк зордук-зомбулук аялдарыбыздын ден-соолугуна, имиджине, статусуна залакасын тийгизип жатат деп айттык. Статистика боюнча күн сайын 4-5 аял жапа чегип жатат. Кыздарыбыздын жапа чегип жатканын мына Бурулайдын тагдыры көрсөтүп турат. Андан кийин дагы бир кызды ала качып, ал боюнча кылмыш иши козголуп иштеп жатышат".

Жарым жыл мурда милиция бөлүмүндө бычакталып өлтүрүлгөн Бурулайдын окуясы бүт кыргызстандыктарды селт эттирди. 30 жаштагы жигит аны мажбурлап ала качып баратып, милицияга кармалып, андан кийин милиция бөлүмүнө барганда Бурулайды бычактап жиберген.

Кыргыз кыздарга болуп жаткан ар кандай тыюуларга каршы чыгып, кыз тандоолорун урматтоого чакырган Зеренин "Кыз" аттуу ыры Кыргызстандын сыртына чейин дүң болуп, кызыган талкуулардын аягы суубай турган чагы. Зере болсо өзүнүн дарегине "өлтүрүп кетебиз" деген коркутуп-үркүтүүлөр келгенин жазып чыккан эле.

2011-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун Генералдык Ассамблеясы тарабынан кыздардын укуктарын коргоо максатында 11-октябрь "Кыздардын эл аралык күнү" деп жарыяланган. БУУнун Кыргызстандагы уюмдар системасы Кыргызстандагы 24 жашка чейинки кыздардын 13,8% күчкө салып күйөөгө берилерин билдирген. (KJ)