BBC navigation

Закир Чотаев: Кыргыз аялдарынын турмушунда салттын таасири басымдуу

Соңку жаңыланышы: 22-январь, 2013 - 14:55 GMT

Кыргызстанда аял-эркек теңчилиги мыйзамда кепилденген менен кыргыз аялдарынын турмушуна позитивдүү дискриминация мүнөздүү. Бул маселеге Би-Би-Сидеги маегинде укук таануучу Закир Чотаев токтолот.

Сагын Алаева: Кыргызстанда аялдарды коргоо мыйзамдарына укук коргоочу катары кандай бааңызды бересиз?

Закир Чотаев: Кыргызстанда аялдардын укуктарын коргоону, же гендердик теңчиликти сактоону камсыз кылган мыйзамдар жетишерлик прогрессивдүү. Эркектер менен аялдардын ортосундагы расмий айтылган теңдик советтик доор курган жол менен али да болсо келаткандай.

Бирок ири шаарлардын четине чыксак, коомдун салттуу нормалары үстөмдүк кылат. Андыктан, аялдардын укуктары тууралуу айтканда, расмий мыйзамдар менен коомдун салттуу практикаларын бөлүп кароо керек.

Салттуу нормалардын чегинде карасак, үй-бүлөдө милдеттерди аткаруу, эмгекти бөлүштүрүү деген бар. Али да болсо эркек акча табышы керек, ал эми аял үйдү карашы керек деген түшүнүктөр басымдуу болуп келет.

Сагын Алаева: Салттуу коомдо аял киши тууралуу “алсыз, назик жан” деген түшунүктөр орун алган. Бул түшүнүккө ылайык “ эгер аял алсыз жана назик болсо, ага камкордук көрүш керек. Же, тетирисинче, аны басмырласа, урса, же уурдаса да болот” деген нерселер болуп жатпайбы? Эгерде аялды коом алсыз жан катары караса, аял-эркек теңчилиги тууралуу сөз кылууга мүмкүнбү?

Закир Чотаев: Бул маселе азиялык коомдун менталитетине байланыштуу. Сиз айткандай бизде аялдарга карата мамиле башкача. Аял киши камкордукка муктаж алсыз адам сыяктуу кабыл алынат, аны багыш керек деген сыяктуу түшүнүктөр бар. Муну ар кандай турмуштук мисал менен бекемдесек болот. Алсак, тамакка чакырса эркек төлөш керек. Акчаны эркек табышы керек. Мындай коомдук практиканы позитивдик дискриминация деп аташат.

Мындай нерсе батыш коомунда жат көрүнүш. Аял батыш коомунда мындай учурда аялдыгын эмес, инсандыгын көрсөтөт. Ал “мен - инсанмын. Мен өз тамагыма өзүм төлөгөнгө кудуретим жетет. Өзүм төлөйм”,- дейт.

Карап көрсөк бул жерде бир тараптан ошол айтылган позитивдик дискриминация менен теңчилик деген түшүнүктөрдүн кагылышы бар. Өзүңүздөр көргөндөй позитивдик дискриминацияны Европа кабыл албайт. Ал жактагы аялдар “биз эркектерден кем эмеспиз. Биз эркектердей эле, же андан көп акча таба алабыз. Коомдо да өзүбүздү активдүү көрсөтө алабыз “- дешет.

Тектеш темалар

BBC © 2014 Эскертүү: Би-Би-Си сырткы интернет сайттардын мазмуну үчүн жоопкер эмес.

Бул баракча кошумча стили менен камсыздалган акыркы интернет браузер аркылуу оңой көрүнөт. Азыркы браузер аркылуу ушул беттин мазмунун көрүп жатканда, визуалдык материалды толук көрө албайсыз. Браузерди жаңыртып тургула же кошумча стилди иштеткенге аракет кылгыла.