Британдык доклад: коомдук сайттарда фейк маалыматтар реалдуу жаңылыкты сүрүп чыгууда

Интернет аркылуу тараган жалган маалыматтар ушунчалык тездик менен өсүп, реалдуу маалыматтарды сүрүп чыга баштады.

Сүрөттүн автордук укугу Getty Images

Бул тууралуу британ парламентинин коомдук палатасынын маданият, басма сөз жана спорт боюнча комитетинин төрагасы Дэмиан Коллинз билдирүү жасады. Фейк жаңылыктарды кишилер реалдуу кабарлардан айырмалоосу кыйын болуп калды деди Коллинз.

Комитеттин билдирүүсүндө бул көйгөй демократияга олуттуу коркунуч жаратат деп айтылган. Ошондой эле докладдын авторлору коомдук сайттарды жөнгө салууда катаал чараларды көрүүгө чакырды.

Мунун алдында британ өкмөтү ММКнын шайлоо алдындагы жарыяларына цифралык идентификация киргизүү ниетин билдирген эле.

Бул интернетке жарыяланган саясий тексттердин баары бир авторго катталат дегендик. Автор жарыяланган материалдар үчүн жооптуу болот.

Британ парламентинин докладды жыл башындагы Cambridge Analytica фирмасына байланыштуу жаңжалдын арты менен жасалды.

Саясий жарнамалар менен иш алып барган лондондук компанияны "Фейсбуктагы" миллиондогон колдонуучулардын жеке маалыматтарын пайдаланган деп айтыпташкан. Жеке маалыматтарды АКШдагы 2016-жылы өткөн президенттик шайлоодо жана "брексит" боюнча референдумдун тыянактарына таасир этүү үчүн пайдаланган деген айыптоолор тагылган.

Комитеттин мүчөлөрү коомдук сайттар аркылуу шайлоого таасир этүү аракеттери болгон делген өлкөлөрдөгү маалыматтарды карап чыгышты. Аларга орусиялык атайын кызматтар "Фейсбуктагы" жарыялар аркылуу шайлоочулардын маанайына таасир этүүгө аракет кылганы тууралуу дагы маалыматтарды беришкен.

"Эгерде бул кийгилишүү куралы өтө күчтүү болуп, бир кнопканы басуу менен эле дүйнө жүзүндөгү миллиондогон кишилердин маанайына таасирин тийгизсе, эгерде алар жалган маалыматтарды эч кандай булагын көрсөтпөй эле тарата алса, анда биз демократияга олуттуу коркунуч жараткан көрүнүш менен иш алып барып жатканыбызды билишибиз керек",-деп билдирди Дэмиан Коллинз.

Комитет көрсөтмө берүү үчүн Facebook жетекчиси Марк Цукербергди бир нече ирет чакырды, бирок азырынча жоопсуз болуп турат.

Комитет британ ишкери Аррон Бэнкстин ролуна өзгөчө көңүл бурду. Ишкер британ тарыхында биринчи жолу эң ири суммага кайрымдуулк кылып, 8,4 млн фунт өлчөмүндөгү каражатты "брекситти" колдоочулардын фондуна которуп берген.

Докладда Бэнкс бул каражатты кайдан алганы түшүнүксүз болуп турганы, Британиядагы активдеринен муну көрсөтүп бере электигин айтылат.

Сүрөттүн автордук укугу Reuters

Докладдын тыянактары

Докладда кишилер мурдагыдай эле өлкөдө болуп жаткан окуяларды салтуу мааалымат каражаттарынан: телевидение, газета жана радиодон алат. Ошол эле учурда коомдук сайттардагы шилтемелерден дагы кеңири алып баштады.

Кишилер мындай маалыматтарга ишенет, анткени муну тараткан досторуна, жакындарына ишенет эмеспи.

Фейк жаңылыктар түрдүү формалар аркылуу тарап, таасирин тийгизет. Айталы, сатира же пародия, сүрөттөр, ачык эле пропаганда түрүндө тарайт деп белгиленген докладда.

Авторлор мына ушундай жагдайларды эске алуу менен шайлоо мыйзамдарын өзгөртүүнү сунушташкан. (AbA)