Сенат армян геноцидин тааныган резолюция кабыл алды

Стамбулдагы акция

Сүрөттүн булагы, BULENT KILIC/AFP

АКШ Сенаты 1915-жылдагы Осмон империясынын учурундагы армян окуясын геноцид деп тааныган резолюцияны бир добуштан кабыл алды.

Ноябрда резолюцияга "Республика" партиясынын эки сенатору - Линдси Грэм жана Дэвид Пердью каршы чыккан. Эреже боюнча кайсыл сенатор болсо дагы резолюцияга бөгөт койгонго укугу бар. Бейшембидеги талкуу учурунда эч ким каршы болгон жок.

Октябрда резолюцияны Өкүлдөр палатасы көпчүлүк добуш менен кабыл алган. Түрк бийлиги төмөнкү палатанын чечимин түрк элин мазактоо жана пайдасыз чечим деп сындаган эле. Түркиянын Вашингтондогу элчиси бул резолюция эки өлкө ортосундагы саясий атмосфераны ууландырат деп эскерткен.

Өкүлдөр палатасы кабыл алган резолюция АКШ армян геноцидин тааныды дегенди билдирет. Мунун өтө чоң символикалуу мааниси бар. Бирок мамдепартамент жана америкалык дипломаттардын позициясына түз таасирин тийгизбейт деген эле эксперт Лоуренс Броерс.

Документти кабыл алуу алдындагы талкууда Конгресс мүчөлөрү сырткы саясатты эмес, көбүрөөк тарыхка акыйкат баа берүү жөнүндө сөз болгонун айтышкан.

"Бул документ Түркияга каршы эмес, Осмон империясындагы тарыхый окуяларга байланыштуу",-деген эле демократтардын лидери Стен Хоейр.

Көпчүлүк тарыхчылар Биринчи дүйнөлүк согуш маалында Анатолиядан массалык түрдө депортацияланган армяндар кыргынга учураган деп эсептейт.

Сүрөттүн булагы, BULENT KILIC/AFP

Эл аралык геноцидди изилдөө ассоциациясынын (IAGS) маалыматында өлгөндөр саны миллион кишиге жеткен. Айрым тарыхчылар бул санды 1,5 млн деп көрсөтүп жүрөт.

АКШдагы Кларк университетинин профессору, түрк тарыхчысы Танер Акчам массалык кыргын Осмон империясынын бийлиги тарабынан уюштурулганын далилдеген документтерди жарыялаган.

Орусия, Германия, Франция, Бельгия, Италия, Бразилия жана башка бир катар өлкөлөр расмий түрдө бул окуяны геноцид деп тааныган эле.

Түрк бийлиги болсо кыргынга кабылган армяндар саны 300 миңден ашпайт деп айтып келүүдө. Армяндарга жасалган кыргын Осмон бийлиги тарабынан болгон дегенди түрк өкмөтү четке кагат.

Геосаясат

Видеонун түшүндүрмөсү,

"Геноцид" сөзү кайдан чыккан?

Армян геноциди тууралуу резолюция Өкүлдөр палатасына январь айында эле сунушталган. Бирок конгрессте Түркия саясатына нааразылыктар айтылып жаткан учурда кабыл алынды. Конгресс Түркиянын Сирия түндүгүндөгү күрддөргө каршы операциясын кескин сындаган.

НАТОдогу эң негизги союздашынын позициясынан улам, АКШ бул маселеден өзүн оолак кармап келген эле. Бүгүнкү геосаясий өңүттөн алганда резолюция Түркияны жазалоо аракети сыяктуу көрүнөт деп баалаган эксперттер.

Америкадагы армяндар көп жылдан бери 1915-жылдагы окуяны геноцид деп таануу боюнча АКШ бийлигине талап коюп келген

Түркиянын жообу кандай болот? Геноцид жөнүндө маселеге расмий Анкара өтө негативдүү карайт. Октябрда Конгресстеги добуш берүүнүн алдында Түркиянын элчиси Сердар Кылыч резолюцияны кабыл албоого чакырган. Элчи НАТОдо аскердик союздаш болгон АКШ менен Түркиянын мамилесинин ыдырашына коркунуч жаратпагыла деп эскерткен эле.