Omicron Covid : कोरोना व्हायरसची लक्षणं कोणती? कोव्हिड-19 पासून संरक्षण कसं करायचं?

  • जेम्स गॅलाघर
  • आरोग्य आणि विज्ञान प्रतिनिधी
कोरोना

ओमिक्रॉनमुळे वाढू लागलेली देशातली आणि महाराष्ट्रातली अॅक्टिव्ह रुग्णसंख्या कमी होतेय.

ओमिक्रॉन (Omicron) व्हेरियंट दक्षिण आफ्रिकेत पहिल्यांदा आढळला होता.

कोरोना व्हायरसची तीन प्रमुख लक्षणं आहेत. यापैकी एक त्रास होऊ लागला, तरी चाचणी करून घेणं आवश्यक आहे.

ओमिक्रॉन व्हेरियंटची लक्षणं काय?

ओमिक्रॉनचा संसर्ग नवा असला तरी त्यामध्येही कोरोना संसर्गाची यापूर्वी आढळणारी तीन लक्षणं आढळत असल्याचं युकेच्या NHSने म्हटलं आहे.

काही लोकांमध्ये ओमिक्रॉन हा सर्दीसारखा आढळला आहे. घसा खवखवणं, नाक वाहणं आणि डोकेदुखी ही लक्षणं ओमिक्रॉन संसर्ग झालेल्यांमध्ये आढळली.

आधीच्या कोव्हिड व्हेरियंट्मध्ये वास आणि चव जाणं, खोकला आणि जास्त ताप ही लक्षणं आढळली होती. आणि याबद्दलही सजग राहणं गरजेचं आहे.

ओमिक्रॉन आधीच्या डेल्टा व्हेरियंटपेक्षा वेगाने पसरत असला तरी तो तुलनेने सौम्य असल्याचं वैद्यकीय तज्ज्ञांचं मत आहे. ओमिक्रॉन संसर्ग झाल्याने गंभीर आजारी पडलेल्यांची वा हॉस्पिटलमध्ये दाखल करावं लागलेल्यांची संख्या कमी आहे.

ओमिक्रॉन आणि याआधी मोठ्या प्रमाणावर पसरलेल्या डेल्टा व्हेरियंटमध्ये कोणती लक्षणं समान आहेत, याचा अभ्यास सध्या संशोधक करत आहेत.

ओमिक्रॉन आणि डेल्टामध्ये आतापर्यंत आढळलेली 5 समान लक्षणं आहेत

  • नाक गळणं
  • डोकेदुखी
  • थकवा (सौम्य वा प्रचंड)
  • शिंका येणं
  • घसा खवखवणं

यापैकी काही लक्षणं तुम्हाला जाणवत असतील आणि तुम्हाला कोरोना संसर्गाची शंका वाटत असेल तर चाचणी करून घेणं उत्तम.

कोरोना व्हायरसची लक्षणं कोणती?

  • न थांबणारा खोकला - कधीकधी हा खोकला तासाभरापेक्षा जास्त काळही येऊ शकतो. किंवा 24 तासांत खोकल्याची अशी उबळ तीन वा त्यापेक्षा जास्त वेळा येऊ शकते.
  • ताप - शरीराचं तापमान 37.8C म्हणजे 100.4F पेक्षा जास्त

डेल्टा व्हेरियंटची लक्षणं कोणती ?

ओमिक्रॉन पूर्वी आलेल्या डेल्टा व्हेरियंटने अशीच भीती निर्माण केली होती. कोरोनाच्या नवीन व्हेरियंटचा संसर्ग झालेल्यांमध्ये काही वेगळी लक्षणंही दिसून आली आहेत. डोकेदुखी, घसा खवखवणं, नाक गळणं ही कोरोनाच्या नवीन डेल्टा व्हेरियंटची लक्षणं असू शकतात. युकेमध्ये डेल्टा व्हेरियंटचा संसर्ग झालेल्या अनेक रुग्णांमध्ये ही लक्षणं आढळल्याचं प्रा. टिम स्पेक्टर यांनी केलेल्या संशोधात आढळलंय.

ONSने केलेल्या एका पाहणीनुसार कोरोनाच्या नवीन व्हेरियंटचा संसर्ग झालेल्या लोकांमध्ये जुन्या व्हेरियंटच्या संसर्गाच्या तुलनेत खोकला आणि घसा खवखवणं, थकवा आणि स्नायूदुखी जास्त तीव्रपणे जाणवते.

डोकेदुखी, घसा खवखवणं, नाक गळणं ही लक्षणं डेल्टा व्हेरियंटसंदर्भात आढळून आली आहेत.

यापैकी कोणतीही लक्षणं दिसू लागताच ताबडतोब चाचणी करून घेणं गरजेचं आहे. शिवाय चाचणीचा अहवाल येईपर्यंत कोणत्याही कारणासाठी घराबाहेर पडू नये.

तुमच्या कुटुंबियांनी वा सोबत राहणाऱ्यांनीही टेस्टचा रिझल्ट येईपर्यंत घरीच थांबणं योग्य आहे.

अमेरिकेच्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC)नुसार थंडी वा हुडहुडी भरणं, कणकण जाणवणं, स्नायूदुखी आणि घसा खवखवणं ही देखील कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झाल्याची लक्षणं असू शकतात.

संसर्गाची लागण झाल्यापासून लक्षणं दिसू लागेपर्यंत साधारण 5 दिवसांचा कालावधी लागतो. पण कधीकधी हा काळ 14 दिवसांचाही असू शकतो असं वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन सांगते.

तुमची टेस्ट पॉझिटिव्ह आल्यास त्या व्यक्तीने अलगीकरणात - आयसोलेशनमध्ये रहावं आणि पुढच्या प्रक्रियेसाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तर घरातल्या इतरांनीही विलगीकरणात म्हणजेच क्वारंटाईन होणं गरजेचं आहे. घरी क्वारंटाईन होताना काय काळजी घ्यायची हे तुम्ही इथे वाचू शकता.

कोव्हिड सगळ्यांमध्ये सारखाच आढळतो का?

नाही. कोरोना व्हायरसचा शरीरातल्या विविध अवयवांवर परिणाम होऊ शकतो आणि त्याची वेगवेगळी लक्षणं दिसू शकतात.

40 लाख लोकांच्या माहितीचा अभ्यास करून संशोधकांनी कोव्हिडचे 6 उप-प्रकार ठरवले आहेत.

कोव्हिडचे प्रकार

  • तापासारखी लक्षणं, पण ताप नाही : डोकेदुखी, वास न येणं, स्नायूदुखी, खोकला, घसा खवखवणं, छातीत दुखणं, ताप नाही.
  • तापासारखी लक्षणं आणि ताप : डोकेदुखी, वास न येणं, खोकला, घसा खवखवणं, घसा बसणं, ताप, भूक न लागणं.
  • गॅस्ट्रोइंटेस्टाईनल (आतडी आणि पचनसंस्था) : डोकेदुखी, वास न येणं, भूक न लागणं, अतिसार, घसा खवखवणं, छातीत दुखणं, खोकला नाही.
  • थकवा (गांभीर्य पातळी 1) : डोकेदुखी, वास न येणं, खोकला, ताप, घसा बसणं, छातीत दुखणं, थकवा येणं.
  • गोंधळल्यासारखं वाटणं (गांभीर्य पातळी 2) : डोकेदुखी, वास न येणं, भूक न लागणं, खोकला, ताप, घसा बसणं, घसा खवखवणं, छातीत दुखणं, थकवा, गोंधळून जाणं, स्नायूदुखी
  • पोट आणि श्वसनयंत्रणा (गांभीर्य पातळी 3 ) : डोकेदुखी, वास न येणं, भूक न लागणं, ताप, खोकला, घसा बसणं, घसा खवखवणं, छातीत दुखणं, थकवा, गोंधळल्यासारखं वाटणं, स्नायूदुखी, छाप लागणं, अतिसार, पोटदुखी

उलट्या होणं, अतिसार वा पोट बिघडणं आणि पोटात दुखणं ही लक्षणं लहान मुलांमध्ये आढळल्यास ती कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाची असू शकतात, असं संशोधक सांगतात.

लहान मुलांना जर उलट्या, जुलाब होत असतील, पोटात कळा येत असतील तर ती कदाचित कोरोनाची लक्षणं असू शकतात असा दावा ब्रिटीश संशोधकांनी केलाय.

खोकला झाला, म्हणजे कोव्हिड आहे का?

फ्लू आणि इतर काही संसर्गांची लक्षणं आणि कोव्हिडची लक्षणं यात बरंचसं साधर्म्य आहे. त्यामुळेच तुम्हाला आढळणारी लक्षणं ही सर्दीची, फ्लूची की कोव्हिडची यातला फरक समजून घ्या. शंका असल्यास चाचणी करून घेणं, कधीही चांगलं.

आपल्याला कोव्हिड झालाय की नाही हे जाणून घेण्यासाठी कोणती चाचणी करायची, कोव्हिड संदर्भातल्या विविध चाचण्यांचा अर्थ काय, हे समजून घेण्यासाठी क्लिक करा - कोरोनाची लक्षणं जाणवल्यावर कोणती टेस्ट करायची?

लहान मुलांमध्ये कोणती लक्षणं आढळतात?

कोरोना संसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेमध्ये लहान मुलांमध्येही संसर्गाची लक्षणं आढळण्याचं प्रमाण वाढलेलं होतं. नेहमीच्या ताप, कोरडा खोकला - घसा खवखवणं, धाप लागणं, तोंडी चव किंवा वास जाणं या लक्षणांसोबतच मुलांमध्ये इतरही वेगळी लक्षणं दिसून आली.

दुसऱ्या लाटेत लहान मुलांमध्ये आढळलेली वेगळी लक्षणं

  • पोट बिघडणं
  • उलट्या होणं
  • डोकेदुखी
  • बेशुद्ध पडणं
  • सतत चिडचिड करणं, त्रागा करणं (अगदी लहान मुलांमध्ये)
  • अंगावर पुरळ येणं
  • डोळे लाल होणं
  • हाताच्या वा पायाच्या नखांना किंवा बोटांना निळसर झाक येणं. याला 'कोव्हिड टोज' (Covid Toes) असं म्हटलं जातं.

भारतामध्ये लहान मुलांना लस द्यायला सुरुवात झालेली नाही, पण त्यासाठीच्या चाचण्या सुरू आहेत. अमेरिकेमध्ये 12 ते 15 वयोगटातल्या मुलांनाही लस देण्यात येतेय. पण मुलांना लस दिल्यास त्याचा किती फायदा होऊ शकतो?

कोव्हिड चाचणी पॉझिटिव्ह आली तर काय करायचं?

कोव्हिड चाचणी पॉझिटिव्ह आली, तर तुमची लॅब तुमच्यासोबतच आरोग्य यंत्रणेलाही याची माहिती देते.

ही माहिती मिळाल्यानंतर स्थानिक आरोग्य यंत्रणा वा महापालिका तुमच्याशी संपर्क साधेल.

पण तोपर्यंत तुम्ही आयसोलेशनमध्ये राहणं महत्त्वाचं आहे. कोव्हिड पॉझिटिव्ह असणाऱ्या व्यक्तीने घरातल्या इतर व्यक्तींपासूनही लांब, एका खोलीत स्वतंत्र रहावं.

पॉझिटिव्ह व्यक्तीच्या कुटुंबियांनीही क्वारंटाईन व्हावं.

पॉझिटिव्ह व्यक्तीला आढळणारी लक्षणं सौम्य असतील आणि इतर कोणतेही विकार नसतील, तर ते डॉक्टरांच्या आणि आरोग्य यंत्रणेच्या सल्ल्यानुसार घरीच 10 दिवस अलगीकरणात राहू शकतात. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घरीच औषधं घ्यावीत.

घरातल्या इतर सदस्यांनीही इतरांपासून 10 दिवस दूर राहण्यासाठी घराबाहेर पडू नये.

तुम्हाला जर सौम्य लक्षणं आढळत असतील तर पॅरासिटमॉलसारखं औषध घेऊन, भरपूर आराम आणि पातळ पदार्थांचं सेवन केल्याने तुम्हाला बरं वाटू शकतं. पण यासाठी जनरल प्रॅक्टिशनर - फॅमिली डॉक्टर वा केमिस्टकडे जायला घराबाहेर पडू नये. डॉक्टर तुम्हाला फोनवरून सल्ला देऊ शकतात.

पण पॉझिटिव्ह व्यक्तीला मध्यम वा तीव्र लक्षणं असतील, तर आरोग्य यंत्रणेच्या सल्लानुसार त्यांना कोव्हिड केंद्र वा हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं जाईल. तुमचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्यास काय करायचं, आरोग्य यंत्रणेला कोणत्या फोन नंबरवर संपर्क साधायचा याविषयी वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा.

लोकांनी हॉस्पिटलमध्ये केव्हा जावं?

कोरोना व्हायरसची बाधा झालेले बहुतांश जण अंगदुखी, सर्दी -तापातून आराम आणि तापाची गोळी पॅरासिटमॉल घेऊन बरे झालेले आहेत. पण, जेव्हा श्वास घ्यायला त्रास झाला, शरीरातली ऑक्सिजनची पातळी कमी झाली, तर मात्र तात्काळ हॉस्पिटलमध्ये जायला हवं. डॉक्टर अशावेळी रुग्णाच्या छातीचा एक्स-रे काढून छातीत किती कफ साठला आहे ते पाहतात. त्यानुसार रुग्णाला ऑक्सिजनचा पुरवठा द्यायचा की थेट व्हेंटीलेटरवर ठेवायचं याचा निर्णय घेतला जातो.

जर तुम्हाला श्वास घ्यायला खूपंच त्रास होत असेल तर तुम्ही लगेचच कोव्हिड-19साठी असलेल्या राष्ट्रीय हेल्पलाईन नंबरला संपर्क करा. या राष्ट्रीय हेल्पलाईनचा नंबर आहे +91-11-23978046 (मोबाईलवरून लावताना 011 डायल करावा). किंवा 1075 या नंबरवर फोन करूनही संपर्क साधता येईल.

तसंच, कोरोनाची बाधा झाल्याचं पॅथोलॉजी रिपोर्टमध्ये कळलं. तर पुढे काय करायचं याची सविस्तर माहिती खालील बातमीत दिलेली आहे.

आयसीयूमध्ये नेमकं काय होतं?

अत्यंत गंभीर आजारी झालेल्या रुग्णांवर आयसीयूमध्ये उपचार केले जातात. कोरोनाग्रस्त रुग्णांना ऑक्सिजन मास्कद्वारे प्राणवायू मिळतो. रुग्णाला शक्य होत नसेल तर नाकापर्यंत नळीही पोहोचवली जाते.

अगदीच एखाद्या रुग्णाची परिस्थिती जास्त गंभीर झाली तर त्याला आयसीयूमध्ये व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात येतं. यात एक नळी थेट नाक किंवा तोंडामार्गे शरीरात टाकली जाते. या नळीतून मोठ्या प्रमाणात ऑक्सीजन हा थेट फुप्फुसापर्यंत पोहचवला जातो.

व्हेंटिलेटरबद्दल सविस्तर माहिती तुम्हाला पुढच्या बातमीत मिळेल.

कोरोनापासून संरक्षण कसं करावं?

कोरोना विषाणूचा प्रसार खोकला किंवा शिंकेतून बाहेर पडणाऱ्या छोट्या-छोट्या थेंबांमधून किंवा हे थेंब पडलेल्या जागी स्पर्श केलेला हात नाका-तोंडाला लागल्यानं होत असल्याचं आतापर्यंतच्या संशोधनातून दिसून आलं आहे.

तसंच गर्दीच्या ठिकाणी अशा संसर्गाचा धोका जास्त असल्याचं तज्ज्ञांनी वारंवार सांगितलं आहे.

त्यामुळे कोरोनाचा संसर्ग होऊ नये, यासाठी खालील गोष्टी नियमितपणे करा -

  • मास्कचा वापर करा.
  • आजारी व्यक्तींच्या फार जवळ जाऊ नका.
  • हात न धुता तोंड, नाक, डोळे, कान यांना स्पर्श करू नका.
  • शिंकताना आणि खोकलताना टिशू पेपर वापरा. वापरून झाल्यावर तो कचरापेटीत टाकून हात स्वच्छ धुवा.
  • साबणाने नियमित हात धुवा.
Skip पॉडकास्ट and continue reading
पॉडकास्ट
तीन गोष्टी

दिवसभरातल्या कोरोना आणि इतर घडामोडींचा आढावा

भाग

End of पॉडकास्ट

वयोवृद्ध किंवा आधीपासून श्वसनाचे दम्यासारखे विकार असणारे लोक, मधुमेह आणि हृदरोग असणाऱ्या व्यक्तींना कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झाल्यास ते गंभीररित्या आजारी पडण्याची शक्यता जास्त असते.

अशा रुग्णांवर उपचार करताना त्यांना श्वास घ्यायला मदत दिली जाते आणि शरीराची रोगप्रतिकारक्षमता वाढवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

आता अनेक देशांमध्ये कोरोना व्हायरसवरची लस आलेली आहे. जर तुम्ही एखाद्या संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कात आलात तर तुम्ही काही दिवसांसाठी इतरांपासून विलग व्हायला हवं.

अशा लोकांनी डॉक्टर वा औषधांसाठीही घराबाहेर पडणं टाळावं.

तुम्हाला संसर्गाची लक्षणं आढळल्यानंतर स्थानिक आरोग्य सेवा अधिकारी किंवा महापालिका कर्मचाऱ्यांना योग्य माहिती द्या. तुम्ही पॉझिटिव्ह असाल, तर तुमच्या संपर्कात कोण कोण आलंय याचं कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग होऊन त्यांची तपासणी होणं गरजेचं आहे.

लक्षणं दिसू लागली तर रिपोर्ट येईपर्यंत थांबू नका. त्याआधीच अलगीकरणात जा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)