'देहव्यापारका लागि तस्करी गर्न बालिकालाई बढ्ने हर्मोन'

  • 19 जुलाई 2018
महिला तस्वीर कपीराइट AFP
Image caption प्रतीकात्मक तस्बिर

विभिन्न बहानामा भारत पुर्‍याइएका कतिपय नेपाली बालिकालाई देहव्यापारमा लगाउन शारीरिक विकास गराउने ग्रोथ हर्मोन र परिवार नियोजनमा प्रयोग हुने विभिन्न औषधि दिने गरिएको पाइएको छ।

किशोरीभन्दा बालिकालाई सीमा कटाउन सजिलो हुने भएपछि मानवतस्करहरूले बालिकाहरूलाई लक्षित गरेको हुनसक्ने मानव बेचबिखनविरुद्ध काम गरिरहेकाहरू बताउँछन्।

प्रहरीले चाहिँ नेपालभित्र यस्तो घटनामा परेको भनी हालसम्म उजुरी नपरेको बताएको छ।

शरीर ठूलो देखियोस् भन्ने उद्देश्यले आफूहरूलाई ग्रोथ हर्मोन लगायतका औषधि दिइएको कतिपय पीडित नेपाली किशोरीले पुष्टि गरेका छन्।

कुटपिट

त्यस्तैमध्येकी एक किशोरीले आफ्नो अनुभव सुनाउँदै भनिन्, "मलाई दिनको दुई पटक लामो लामो रातो चक्की ‌औषधि खान दिइन्थ्यो। त्यो खाँदा मलाई बान्ता आउँथ्यो।"

"सकेसम्म खान नपरोस् जस्तो लाग्थ्यो। तर खाएन भने गाली गर्थे, कुट्थे र उनीहरूले नै खुवाइदिन्थे। त्यो खायो भने छिट्टै ठूलो हुन्छौँ र घर जान पाउँछौ भन्थे उनीहरूले।"

उनी आठ वर्षकी हुदाँ पढ्नका लागि काठमाण्डू आएकी थिइन्।

एक महिलाले छोरीलाई गुणस्तरीय शिक्षा दिने भनी आश्वस्त पारेपछि आठ सन्तानमध्येकी एक उनलाई अभिभावकले ती महिलाको जिम्मेवारीमा पठाइदिएको उनले बताइन्।

तर काठमाण्डूबाट भारतको एउटा सहरमा एउटा नेपाली परिवारसँग राखियो।

त्यहाँ ती बालिकाले घरधन्दा गर्नुपर्थ्यो। करिब दुई वर्षपछि उनलाई त्यहाँबाट अर्को सहरमा पुर्‍याइएको उनी बताउँछिन्।

"यहाँ पनि नेपाली परिवारसँगै बसेँ। उनीहरूले मलाई त्यो औषधि दिन थाले। त्यस्तो औषधि खुवाए र करिब दुई वर्षपछि उनीहरूले मलाई बेचिदिए। त्यो नराम्रो काम गर्ने ठाउँ थियो जहाँ म सबैभन्दा सानी थिएँ।"

"ती मानिससँग जादिनँ भन्यो भने तिमीलाई हामीले किनेको पैसा तिर्नुपर्छ भन्दै कुट्थ्ये। धन्न म त्यहाँ पुगेको छ महिनामै पुलिसले छापा मार्‍यो र म त्यहाँबाट बाहिर आउन सकेँ।"

भारतसँगका नाकामा प्रहरी र विभिन्न गैरसरकारी संस्थाको जाँच तीव्र भएपछि मानवतस्करहरूले साना बालिकाहरूलाई लक्ष्यित गर्न थालेको मानव बेचबिखनविरुद्ध काम गरिरहेको माइती नेपालका निर्देशक विश्वराम खड्का बताउँछन्।

तस्वीर कपीराइट Reuters

"किशोरीहरूमाथि निगरानी भइरहेको समयमा साना बालिकालाई लिएर नाकापारि जान सजिलो भयो। कसैले सोध्यो भने मेरै बच्चा हो भने भइहाल्यो, सजिलो हुन्छ।"

बालिकाहरूलाई राम्रो विद्यालयमा पढाइदिने प्रलोभन देखाएर लैजाने र पछि बेच्ने गरेको पाइएको खड्काले बताए।

भारतमा रहँदा एउटी बालिकालाई समयभन्दा अघिनै किशोरी बनाएको देखेको अनुभव बेचबिखनविरुद्ध सक्रिय शक्ति समूहकी कार्यकारी निर्देशक सुनिता दनुवारको पनि छ।

उनी भन्छिन्, "म भारतमा समस्यामा परेको बेला म परेकै ठाउँमा एक नौ वर्षीय बालिका ल्याएको थियो। त्यसपछि उनी दुई महिना जति गायब भइन्।"

"उनी फर्किँदा मैले उनलाई चिन्न सकिनँ। हलक्कै बढेर आएकी थिइन्। तर बोली चाहिँ एकदम सानो थियो।"

प्रायः विपन्न र सीमान्तकृत परिवारका बालिकाहरू त्यहाँ भेटेको दुनुवारले बताइन्।

असर

कलिलो उमेरका बालिकाहरूलाई परिपक्व भएको देखाउन अक्सिटोसिन जस्ता हर्मोन र परिवार नियोजनका लागि प्रयोग हुने विभिन्न हर्मोनयुक्त औषधि दिइएको हुनसक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुसार त्यस्ता औषधिले बालिकाहरूको शरीरमा आजीवन नकारात्मक असर पार्छ।

तस्वीर कपीराइट PA

डा. अरुणा उप्रेती भन्छिन्, "यस्ता औषधिले बालिकाको शरीर किशोरीको जस्तो बनाइदिन्छ। यसले जीवनभरि नराम्रो असर पार्छ।"

"विशेषगरी पाठेघरमा असर गर्छ अनि हड्डीमा पनि समस्या आउनसक्छ।"

मानव बेचबिखन

पछिल्लो समय मानव बेचबिखन बढेको प्रहरीको आँकडाले देखाउँछ।

२०७१/ ७२ सालमा बेचबिखनसम्बन्धी १८१ वटा मुद्दा दर्ता भएका थिए।

बढेर २०७२/७३ मा त्यो सङ्ख्या २१२ रहेको मा २०७३/७४ २२७ र २०७४/७५मा २५० भन्दा बढी पुगेको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ।

पीडितमध्ये करिब ८० प्रतिशत महिला छन्।

विदेशमा घरभित्रको काम लगाइदिने, स्थायी बसोबासको व्यवस्था मिलाइदिने, विदेशीसँग विवाह गराइदिने जस्ता प्रलोभन देखाएर महिलाहरूको बेचबिखन हुने गरेको भेटिएको प्रहरीले जनाएको छ।

'उजुरी परेको छैन'

तर देहव्यापारको प्रयोजनका लागि बालिकाहरूको तस्करी भएको भन्ने विषय प्रहरीको अभिलेखमा नरहेको प्रहरी प्रवक्ता शैलेश थापा क्षेत्री बताउँछन्।

"साना बालिकाहरूलाई यस किसिमका ‍औषधि सेवन गराएर देहव्यापारमा लगाएको भन्ने उजुरी हामी कहाँ अहिलेसम्म परेको छैन।"

मानवतस्करीको स्वरूप बदलिँदै गएको र यसलाई रोक्न सरकारी निकाय सजग हुनुपर्ने अभियानकर्मीहरू बताउँछन्।

यसका लागि बलियो कानुन बनाउनुका साथै प्रभावकारी चेतनामूलक कार्यक्रम चलाउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।