'स्वीस बैंकमा नेपालीहरुको ९ अर्बभन्दा बढी'

  • 21 जुन 2014
Image caption अवैध रुपमा विदेशमा रकम जम्मा गर्नेहरुलाई कारवाही गर्न कानुनी आधार रहेको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ

स्वीट्जरल्याण्डको केन्द्रीय बैंकले हालै सार्वजनिक गरेको प्रतिवदेनले त्यहाँका बैंकहरुमा सन् २०१३ मा नेपालीहरुको ९ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ जम्मा रहेको देखाएको छ।

त्यसअघिको वर्षको तुलनामा यो परिमाण कम भएपनि पैसा जम्मा गर्ने क्रम भने नरोकिएको देखिएको छ।

अत्यन्तै गोपनीयता अपनाउने भएकाले स्वीटजरल्याण्डका बैंकहरु अवैध ढंगले आर्जन गरिएका रकम जम्मा पार्ने आकर्षक स्थलका रुपमा चिनिन्छन्।

सजाय

वैध रकम पनि नेपाली नागरिकहरुले केन्द्रीय बैंकलाई जानकारी नगराई विदेशी बैंकमा राखेको प्रमाणित भए जरिवानासहित कैद सजाय हुने कानुनी व्यवस्था छ।

यद्यपि उक्त व्यवस्था अनुसार अहिलेसम्म कोही पनि कारवाहीमा नपरेको राष्ट्र बैंकका एक अधिकारीले बताए।

जम्मा भएका रकमसम्बन्धी विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने वाध्यात्मक व्यवस्था अनुसार विभिन्न ८० वटा स्वीस बैंकहरुले उपलब्ध गराएको सूचनाका आधारमा स्वीस नेशनल बैंकले दुई दिनअघिमात्रै उक्त प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको हो।

सन् २०१२ मा नेपालबाट त्यहाँका बैंकहरुमा साढे १३ अर्ब रुपैयाँ भन्दा बढी जम्मा गरिएकोमा २०१३ मा त्यो मात्रा घटेको प्रतिवेदनले देखाएको छ।

त्यस्ता रकम भने गैरकानुनी रुपमा राख्ने गरिएको जानकारहरु बताउँछन्।

गैरकानुनी

तर त्यस्तो रकमबारे सोध्दा सरकारी अधिकारीहरु आधिकारिक जानकारी नरहेको भन्दै पन्छिने गरेका छन्।

पछिल्लो प्रतिवेदनबारे पनि आफुहरुलाई जानकारी नभएको भन्दै नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता भाष्करमणि ज्ञवालीले विदेशी बैंकहरुमा जम्मा गरेको पाइए कारवाही हुने व्यवस्था भने रहेको बताए।

उनले भने, ''कसैले गैरकानुनी तवरमा विदेशी बैंकमा पैसा राखेको प्रमाणित भयो र कारवाहीको दायरामा आयो भने जति रकम हो त्यसलाई बिगो मानेर त्यो जफत गर्ने, बिगोको तीना गुणा रकम जरिवाना गर्ने र तीन वर्षसम्म कैद हुने विदेशी विनिमय नियमित गर्ने ऐन २०१९ मा छ। तर त्यस अनुसार कारवाही भएको उदाहरण छैन।''

अर्थमन्त्री रामशरण महतले पूर्वराजपरिवारको सम्पत्तिसम्बन्धी अनुमान पछि गलत भएको उदाहरण प्रस्तुत गर्दै नेपालीहरुले स्वीस बैंकहरुमा रकम राखेको भन्ने विषयमा हालसम्म आधार नदेखिएको टिप्पणी गरे।

महतले भने, ''यदि स्वीस बैंकमा नेपालीहरुको धेरै पैसा रहेको आधार देखियो, पहिलो दृष्टिमै प्रमाण भेटियो भने सरकारले केही गर्न सक्छ।''

खासगरी विदेशी ठेकेदार कम्पनीका नेपाली एजेन्टहरु तथा ठूला विदेशी उत्पादनका विक्रेताहरुले पाउने कमिसनमा कर तिर्नुपर्ने भएकाले कर छल्नका लागि विदेशी बैंकहरुमा रकम राख्ने गरेको बताइन्छ।

यस्तो क्रम नरोकिएको भन्दै पूर्व अर्थसचिव रामेश्वर खनालले भने, ''हामीकहाँ कसैले भ्रष्टाचार गर्छ, घुस लिन्छ अथवा अवैधानिक कमिसन लिन्छ भने त्यो रकम नेपालमा ल्याउनुभन्दा विदेशी बैंकमा राख्न सजिलो भएको हुनाले पहिला पनि जम्मा हुन्थ्यो। अहिले पनि भइरहेको छ।''

स्वीस नेशनल बैंकले रकम राख्ने विदेशी नागरिकहरुबारे पछिल्लो केही समययता जानकारी दिन थालेपछि आजकाल हंगकंग, सिंगापुर र मरिसस जस्ता मुलुकमा पैसा राख्ने क्रम तीव्र बन्ने थालेको जानकारहरु बताउँछन्।