मूल्य घटेपनि फाइदा भएन

  • 18 जनवरी 2016
[an error occurred while processing this directive]

विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा भारी गिरावट आएपनि नाका अवरोधका कारण नेपालले त्यसको फाइदा लिन नसकेको मात्र होइन आयल निगमले आफ्नो नियमित नाफा नोक्सान हिसाब समेत निकाल्न जटिल भएको जनाएको छ।

भारतीय आयल निगमले पठाएको पछिल्लो मूल्य सूचीपश्चात इन्धनको मूल्यमा केही कमी गर्ने निधोमा पुगेको निगमलाई सबभन्दा ठूलो चुनौति आपूर्ति अवस्थाकै कारण कायम छ।

अहिले विश्व बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य विगत १३ वर्ष यताकै सबभन्दा न्यून विन्दुमा पुगेको छ।

थप तेल

दुई दिन अगाडी पश्चिमा देशहरुले इरानमाथि लामो समयदेखि लाग्दै आएका आर्थिक प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने भनेपछि उसले ठूलो परिमाणमा तेल बजारमा ल्याउने र त्यसले आपूर्ति ह्वात्तै बढ्ने ठानिएको छ।

उसै त लगातार ओरालो लागेर प्रति ब्यारेल ३० अमेरिकी डलरमा झरेको कच्चा तेलको मूल्य इरानले दैनिक पाँच लाख ब्यारेल तेल थपेपछि झनै घट्ने ठानिएको हो।

एक ब्यारेलमा लगभग १५९ लिटर हुन्छ।

एक ब्यारेल कच्चा तेलको मूल्य सोमबार फेरि घटेर २८ डलर भन्दा कम भएको छ। यो हिसाबले एक लिटर कच्चा तेलको मूल्य नेपाली रुपियाँ २० भन्दा कम पर्न आउँछ – जुन मूल्य बजारमा पाइने एक बोतल पानी बराबरको हो।

उल्टो असर

तस्वीर कपीराइट AP
Image caption विश्वभर घटेपनि नेपाली उपभोक्ताका लागि सुलभ तेल पाउनै मुश्किल छ

विश्व बजारमा यसरी तेलको भाउ घट्दा त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा चाहीं नेपाली उपभोक्ताले पटक्कै पाउन सकेका छैनन्।

उल्टो नाका अवरोधले अस्तव्यस्त आपूर्ति व्यवस्थाका कारण थोरै तेल किन्नपनि घण्टौं लाइन बस्नुपर्ने वा कालोबजारीसंग तीन गुणा बढी मोलमा किन्नुपर्ने वाध्यता छ।

हुन त नेपाल आयल निगमले छिट्टै तेलको भाउमा केही कमी गर्ने बताएको छ।

तर आपूर्तिको अवस्थाका कारण केही समय यता आफुलाई कति नाफा वा नोक्सान भयो भन्ने समेत हिसाब निकाल्न जटिल भएको निगमका प्रवक्ता मुकुन्द घिमिरेले बताए।

“नियमित आपूर्तिको स्थिति नभएसम्म हामीले नाफानोक्सान हिसाब गर्न सकेका छैनौं। कुनै समय एकदमै थोरै तेल आएको छ भने कुनै समय तुलनात्मक धेरै आएको छ,” उनले भने।

निगमका अनुसार देशभित्रको तेलको मूल्य विश्व बजारको मूल्यका अतिरिक्त अन्य कारणले पनि प्रभावित हुन्छन्।

अमेरिकी डलरको विनिमय दर बढिरहेको हुँदा त्यसले केही फाइदा मेटिने उसको भनाई छ। त्यस्तै भारतीय सीमा क्षेत्रमा कायम मूल्यभन्दा धेरै घटाउन नसकिने व्यावहारिक अड्चन समेत रहेको उसको जिकिर छ।

गुमेको अवसर

तर वितेका केही महिनामा विश्व बजारमा तेलको मूल्य अलिअलि होइन धेरैनै घटेको हुनाले त्यसले स्वाभाविक रुपमा सर्वसाधारणले फाइदा लिनसक्ने अवस्था रहेको भएपनि वर्तमान नाका अवरोधले सबै आशामाथि तुषारापात भएको अर्थविदहरु बताउँछन्।

कम मूल्यका लागि कम विदेशी मुद्रा खर्च गर्दा वचत हुने रकमले उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्न सकिने अवसर गुमेको अर्थविद पोषराज पाण्डे बताउँछन्।

त्यो बाहेक अझैपनि अर्बौं रुपियाँको ऋण बोकेको आयल निगमको वित्तिय स्वास्थ्यलाई सुधार्ने अवसर पनि गुमेको उनले बताए।

“यो कम मूल्यमा खरीद गरेको तेल र ग्यासले निगमको नाफा बढ्थ्यो। त्यसले भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यमा आउने उतारचढावबाट केही राहत प्रदान गर्न सक्थ्यो। तर नाकाबन्दीको स्थितिले त्यसो हुन सकेन,” पाण्डेले भने।

विश्व बजारमा तेलको मूल्यमा आएको गिरावटको सुखद फल चाख्न नपाएका नेपालीमाथि त्यसैले ल्याउन सक्ने दुखद परिणतीको त्रास भने कायमै छ।

तेलको मूल्य बेस्सरी घट्दा तेल उत्पादक खाडी देशहरुमा आर्थिक मन्दी आउन सक्ने र त्यसैको फलस्वरुप ती ठाउँमा रोजगार गरिरहेका नेपाली कामदारको जागिरमा असर पर्न सक्ने डर रहेको छ।