م. م : د نړۍ تر ټولو ډېر چرس افغانستان توليدوي

د کوکنارو کرونده
Image caption افغانستان د چرسو تر څنګ د کوکنارو په کر کيله کې هم په نړيواله کچه وتلی نوم لري .

په افغانستان کې ملگري ملتونه وايي په نړۍ کې تر ټولو هېوادونو زيات چرس په افغانستان کې کرل کېږي .

دغه اداره وايي د هغو شمېرو له مخې چې دوى يې لري دغلته په شاوخوا اويا زره هکتاره ه ځمکه کې بنگ کرل کېږي.

دغه اداره وايي چې په نوموړي هېواد کې دغه بوټى په اسانۍ سره کرل کيږي او له کرل شويو بوټو نه په ډيرې اسانۍ سره چرس لاس ته راځي .

افغان حکومت په دې اړه خواشيني څرگنده کړې او له ملگرو ملتو يې غوښتي چې د دغه توکي په مخنيوي کې د دوى سره مرستې وکړي.

د ملگرو ملتو د نشه يي توکو او جرمونو پر ضز اداره يو ان او ډي سي وايي هغه شميرې يې چې په دې وروستيو کې د شلو ولايتونو نه تر لاسه شوي مالومه شوي چې په اوولسو ولايتونو کې په پراخه کچه او خلاص مټ بنگ کرل کيږي .

په سوېل کې کندهار، هلمند زابل او هلمند، په شمال کې جوزجان بلخ کندز، بدخشان او په لوېديځ کې نيمروز هغه ولايتونه دي چې دغه توکي په کې زيات توليدېږي .

د دغې ادارې خبره ده چې په يادو ولايتونو کې پر شا وخوا اويا زره هکتاره ځمکه بنگ کرل کيږي چې هر کال د ١٥٠٠ نه واخله بيا تر ٣٥٠٠ ټنو پورې د کرل شويو بوټو نه چرس تر لاسه کېږي .

د نشه يي توکو پر ضد د مبارزې وزارت په دې اړه خواشيني څرگنده کړې ده ، د نوموړي وزارت مرستيال ابراهيم ازهر په دغه کچه په يادو سيمو کې د بنگو د کر ستر لامل د کمزورو حکومتي ادارو شته والى يادوي :

(( دغه بوټى په اوولسو ولايتونو کې کرل شوى او د اوولسو نورو ولايتونو نه رپوټ نه دى رارسيدلى چې هلته کرل شوي که نه او دا د هغو واليانو او ولسواليانو د ادارو سره هم تړلې خبره ده چې په دغو ولايتونو کې چارې پر مخ بيايي ، په هغو ولايتونو کې چې دولت ټينگه واکمني لري هلته کنترول شوي او شاوخوا ۵۰ يا ۶۰ په سلو کې د هغو سيمو نه رپوټونه ورکړل شوي چې هلته کوکنار کرل کېږي ، دا د نا امنيو سره تړاو لري . ))

ملگرو ملتونو هم پخپل دغه رپوټ کې کاږلي چې د افغانستان په ځينو سيمو کې روان کړکېچ او جنگ جگړو په پراخه کچه د بنگو کرلو ته لاره پرانيستې او دا يې هم ويلي چې د بنگو د بوټو نه په اسانۍ سره چرس لاس ته راځي او په مارکيټونو کې يې لوړې بيې کرونده گر دې ته اړ ايستي چې په خلاص مټ دغه برټى وکري .

دغه اداره دا رنگه وايي چې افغان دولت او بهرنيو ملاتړو يې د کوکنارو د کر مخنيوي ته ډير پام اړولى نو په وينا يې ځکه دا مهال د بنگو کر هم زيات شوى او هم په ډېرو ولايتونو کې د دودېدو په حال کې دى .

په همدې حال کې د نشه يي تومو پر ضد د مبارزې وزارت پر نړيوالو مرستندويانو غږ کوي چې تر دې وروسته دې نړيواله ټولنه د کوکنارو د مخنيوي تر څنگ د افغان دولت سره د بنگو د کر په مخنيوي کې هم د دوى سره لازمې مرستې وکړي .

په افغانستان کې د بنگو د کر د زياتوالي خبره داسې مهال راپورته کېږي چې هم افغان حکومت او هم يې نړيوال ملاتړي د کړکناو د کر، توليد او قاچاقو په مخنيوي کې پاتې راغلي او د ملگرو ملتونو د سازمان په وينا لا هم افغانستان په نړۍ کې د نشه يي توکو په توليد کې تر ټولو وړاندې دى .