د ښځو پر ضد منفي ذهنیت کې د ولسي ادبیاتو ونډه

د انځور حقوق Getty Images
Image caption موږ ډېرې داسې خبرې کوو، داسې کلیمات په ډاډه زړه کاروو چې خپل ژوند مو پرې تریخ کړی.

په هوايي ډگر کې دوه درانه لاسي بکسونه راسره وو. لږ به مې نه و وړي چې یو مې ورور رانه واخیست.

د هوايي ډګر وروستۍ دروازې ته چې را ورسېدو یوه ډله افغانان ناست و.

یو ځای موږ هم کېناستلو.

څنګ ته مو ښځه وه، تور پړوني کې یې ځان نغښتی و. سترګې یې په کې لوېدلې وې. پوستکی یې ګونځې، ګونځې و.

زما ورور ته یې وویل ''نر د ښځو شیان نه ګرځوي. بیخي ښځونکی ښکارې.''

ورور مې ورته وخندل ماته یې اشاره وکړه. ویل 'د دې دي.'

بوډۍ شونډې بوڅې کړې. ويې ویل ''دا خو نو بیخي بې غیرته یې چې د دې بکسې پسې څکوې.''

یوه ورځ مو د غرمې ډوډۍ خوړله.

ټول له دسترخوانه راتاوو و. د تره زوی مې له وړې ترلې اوبه وغوښتلې. ترله مې جګه نه شوه، ویل يې خپله يې درته راوړه.

نيکه مې دې خدای وبخښي برګ یې ورته وکتل ''دا کار د ښځو دی. نر یې نه کوي.''

تر کومه چې مې نېکه ماته مالوم و. دومره یې په نر او ښځه فکر نه کاوه. هغه به د ټولو خلکو مخکې موږ ته په خپل نوم غږ کاوه. د باندې به یې بیولو. پټي او ځمکې به یې راښوولې. تل به یې ویل انسانان چې زړه او هوډ ولري نر او ښځه نه غواړي.

د انځور حقوق Getty Images
Image caption دا یو ذهنیت دی او د ذهنیت منل بیا ښځه او نر نه غواړي هر څوک يې لرلی شي.

نو که هغې ښځې سره هم دغسې مرستې شوي وای لکه ماسره چې مې ورور وکړه شاید موږ بد نه وای ورښکاره شوي.

یوه میاشت وړاندې یوه واده کې وم. یوه سندره یې ویله:

'رنګ د ښځو ورک شه بېخ وباسي د سړو

سل په لالي پورې دا یوه پرې د بنګړو'

ما څو وارې نجونو ته ور غږ کړ چې بدله یې کړي خو دوی ورته نڅېدلې.

موږ ډېرې داسې خبرې کوو، داسې کلیمات په ډاډه زړه کاروو چې خپل ژوند مو پرې تریخ کړی.

د دغو کلیمو او خبرو په دودولو کې د ادبیاتو اغېز شته. هم يې په نکلونو کې وينو چې عمومآ يې ميندې راته کوي، هم يې متلونو او نور فلکلور کې او هم يې په معاصر او پخواني ليکل شوي ادب کې.

یو متل دی ''د خرې څټه ورکه شه، د ښځې ګټه.''

ولې خلک په ټوولنیزو رسنیو کې ښکنځل کوي؟

پر پوهنتون بريد، د مرګ او ژوند شېبې

يوه ټولګیواله مې وه. ټوله کورنۍ یې لوستې وه. خو کله چې دې خپلو وروڼو ته د دندې کولو وویل هغوی همدا خبره ورته کړې وه. که څه هم دوی خپله شاید ډېرې همکارانې لرلې چې ښه کار یې کاوه.

نورې ښځې به یې لیدلي وي چې ګټه یې د کار ده خو کله چې دوی ته د ښځو د پیسو ګټلو ویل کېدل لومړی یې همدا متل سترګو ته دریده.

یو وخت یوه ویډیو په خواله رسنیو کې مشهوره شوه.

یو سړی ړوند وي، خیرات ټولوي. د یوه سړک څنډې ته ناست وي. څنګ کې یې ځانته په یوه وړه دړه لیکلي وي ''زه ړوند یم.''

په لسو دولسو کسانو کې یو که یوه پيسه ور واچوي. یوه نجلۍ راشي په لوحې لیکل بدل کړي. '' نن ښکلې ورځ ده، خو زه یې نه شم لیدلی.''

په هر لسو کسانو کې اته نهه کسه ده ته پيسه غورځوي او ځي. کله چې دا نجلۍ راشي د دې سړي مخکې ودریږي ړوند هم پوه شي چې همغه نجلۍ ده، ترې وپوښتي:' تا داسې څه ولیکل چې خلک دومره مهربان شول؟

نجلې وايي''هم هغه ستا خبره وه یوازې کلیمې مې بدلې کړې. د ویډیو په پای کې په غټو تورو ولیکل شي:'توري بدل کړئ، دنیا به مو بدله شي.''

د انځور حقوق Getty Images
Image caption زما په نظر د ښځو د ژوند د ښه کېدو لپاره دا ډېره مهمه ده چې د دوی پر وړاندې منفي ذهنیت بدل شي.

نا ممکنه ده یو کليمه او خبره دې اغیز ونه لري.

زه مې تل ملګرو ته وایم د کلیمو په ټاکنه کې دقیقې واوسئ، ځکه دوی لومړى د مقابل لوري تر ذهن رسیږي بیا وروسته ستاسې نیت او فکر.

البته همدا کلیمې دي چې موږ کولی شو فکر مو پرې ولېږدو. او همدا ذهنیت دی چې ژوند مو دی.

موږ کره چې مو د کلي خلک راشي او بیا د نجونو د زده کړو خبره وریاده کړم دوی تل همدا وايي:

''ښځه یا د کور ده یا د ګور ده.''

''ښځه خو د کور ډېوه ده.''

یا ''ښځه په کور ښه ښکاري ژرنده په شور''

استاد منلي په دې اختر کې لیکوالو نجونو ته په فېسبوک لیکل کړي و.

ده ورته لیکلي و ''داسې فکر مه کوئ چې د چا د کور ډېوه دې شئ بلکې داسې خیال ولرئ چې د اسمان ستوري شئ.''

د دغو دو پاسنیو متلونو فکر چې څومره د ښځو ژوند کنټرولى شي هغومره یې د استاد منلي خبره ښه کولی شي.

نلکونه او کیسې

مریم امرخیلې چې د بي بي سي پښتو ویبپاڼې ته هم لیکل کوي یو وخت پر خپل فیسبوک لیکلي و ''انا مې کیسه کوي چې یوه ورځ یوه عالم سړي په ویاله کې مڼه پیداکړې وه او له ځان سره یې فکر کړی چې که دا مڼه وخورم خو ګناهګاریږم او که یې خوشې کوم... نو له ځان سره یې ویلي راځه چې څښتن یې راپیدا کړم. همداسې د ویالې پر غاړه پورته خواته ځې له هرچا یې پوښتنه کړې، خو اخر یې څښتن پیدا شو او مڼه یې ورکړه. هغه چې کتلي دا یو صادق او ریښتونی انسان دی نو ورته ویلي یې دي راځه ماسره لاړ شه. کورته یې بیولی او ورته ویلي یې، ای د خدای نیک بنده زما یوه لور ده، غواړم تاته یې درکړم خو زما لور په سترګو ړنده، کڼه، شله ده نو دې عالم ورته ویلي هر رنګ چې ده نو زما قبوله ده.

هماغه ده چې نکاح یې ورسره تړلې ده له نکاح تړلو وروسته کله چې کوټي ته ننوتلی ګوري چې لکه یو پري داسې نجلۍ ناسته ده. د ښایست ټول صفتونه په کې وو. ده ورته ویلي ته خو روغه جوړه یې!

دا څنګه پلار دې داسې راته ویل؟

بیا دې بي بي ورته ویلي چې ځکه چې زه هېڅ د باندې نه یم تللې، له پلار مور پرته مې پر هېڅ نامحروم سړي سترګې نه دي لګیدلي او غږ مې نه دی اوریدلی.

د سولې په راوستلو کې د ښځو ونډه

اسټرالیايي زدکوونکو ته د "نارینه حقونو" زدکړې

نو هماغه وه چې عالم سړي سجده کړې او د خدای شکر یې وکړ.

زیاتره روایات او کیسې دغه شان دي .

دا نکلونه غواړي چې ښځه همداسې لویه شي چې له کور پرته نور د هیڅ شي په اړه فکر ونه کړي. هماغه ده چې فکریې خام پاتې کېږي او چې لويه شي بیا نه شي کولی د نورو مسایلو په اړه پریکړه وکړي او یا نظر ورکړي.

دغه شان کیسو باندې زموږ ښځو ایمان راوړی.

د ښځې تعریف

د انځور حقوق Getty Images
Image caption هغه بدلونونه تل پاتې وي چې ذهنونو مخکې له مخکې منلي و، شفیقه خپلواک

معمولاً دلته ځینې خلک هغه ښځې ښې بولي چې په کور وي. کمزورې وې، دوی ته اړې وي. نالوستې وي. ښځه هغه ښه بولي چې له یوې دوه ورسره ونه کړي. چا یې د ټیکري پېڅکه نه وي لیدلې نوم یې باید څوک چیرې وانخلي.

دا چې ښځې دې تل په بل تکیه وکړي، یا دې د کور وي یا د ګور . دوى په همدې باور لري چې کور په ښځه جوړیږي او باید هلته پاتې شي. د باندې ننګ ده.

دا یو ذهنیت دی او د ذهنیت منل بیا ښځه او نر نه غواړي هر څوک يې لرلی شي.

زما په نظر د ښځو د ژوند د ښه کېدو لپاره دا ډېره مهمه ده چې د دوی پر وړاندې منفي ذهنیت بدل شي.

باور لرم هغه بدلونونه تل پاتې وي چې ذهنونو مخکې له مخکې منلي و. او په همدې ذهنیت جوړونه کې د دغسې متلونو، نکلونو او کیسو کم یادول یا بیخي هېرول ښه رول لرلی شي.

اړونده مطالب