د هستۍ پر څنډه: د يوې افغانې ميرمن سفر

کتاب
Image caption د افغانستان د ښځو له کيسو هره ورځ يو ناول جوړيږي، دا چې زۀ يې ليکلى شم که نه ، دا نو بېله خبره ده. ډاکټره شريفه

د ليکوالې او ورځپاڼه ليکونکې ډاکټرې شريفه شريف ژوند ليک، د هستۍ پر څنډه: د يوې افغانې ميرمن سفر، په انگليسي ژبه په کانادا کې خپور شوى دى.

په دغه کتاب کې چې ډير پرې د داستاني اثر مينه ماتيږي ليکواله د افغانستان په بيلا بيلو ولايتونو کې د خپل ژوند او سترگو ليدلو پېښو کيسه کوي.

د ډاکټرې شريفه شريف پلار په ١٩٧٠ مو کلونو کې په ارزگان، غزني ، کونړ او جوزجان کې د والي په توگه او پکتيا کې د مرستيال والي په حيث کار کړى دى.

ډاکټره شريف په دغو ولايتونو کې د ښځو د ژوند ريښتينې کيسې کوي او وروسته چې يې کانادا ته لېښلي دي له هغه ځايه د هغو ښځو د ژوند پېښې يادوي چې د افغانستان په بيلا بيلو سيمو کې يې ليدلې دي.

د " کړکۍ" په نامۀ د ډاکټرې شريفې شريف د لنډو کيسو ټولگه په پښتو ژبه څو کاله وړاندې خپره شوې وه.

له ډاکټرې شريف څخه ايمل پسرلي پوښتلي چې ولې يې د خپلو خاطرو بيان ته انگريزي ژبه غوره بللې ده:

ډاکټره شريفه شريف: په څو دليلونو، د کتاب په ليکلو ما هغه وخت پيل وکړ چې نوې کانادا ته راغلې وم. يعنې د مهاجرت بيخي اولې شپې ورځې وې. دلته( کانادا کې) ما ليدل چې د افغانستان د ښځو په هکله دومره معلومات نه وو ، او بله نه پوهيږم دا چې مهاجرت خپله د ژوند يوه بله څنډه ده ، يو بل اړخ دى، سړى دې ته مجبوروي چې په خپل ژوند باندې فکر وکړي. په تير وخت باندې فکر وکړي. په هيواد باندې فکر وکړي. نو زما مخاطب کانادا وه، دا خلک ول ، غربيان ول.

پوښتنه: او دا چې انگريزي نړيواله ژبه ده او ډير خلک پرې پوهيږي ، دا مو هم د يوۀ دليل په توگه زړۀ ته درگرځيدل که نه؟

ډاکټره شريفه شريف: کيداى شي، رښتيا هم چې انگريزي نړيواله ژبه ده او سړى داسې فکر کوي چې که د خپلې کيسې د منلو هڅه کوې نو بايد په نړيواله ژبه يې وليکې.

پوښتنه: پر پښتنو ښځو د پښتنو ليکوالو له خوا لږ څه ليکل شوي دي، تاسو بيا داسې پېښې او کيسې کړي دي چې لا يې هم ټولنه د اوريدا زغم نه لري، د کتاب له خپريدا وروسته لومړني غبرگونونه څرنگه وينئ؟

ډاکټره شريفه شريف: بيلا بيل دي. د ښځو له خوا نژدې ټولو ملاتړ وکړ، ډيرو ښځو راته وويل چې دوى خپل ځانونه په دې کيسو کې مومي. يا زما غږ او يا هم د دغو ښځو غږ چې ما پورته کړى د دوى غږ هم دى. ډيرې ښځې رانژدې شوې، د خپل ژوند کيسې يې راته وکړې، داسې کيسې چې شايد حتى له ځان سره يې نه وې تکرار کړې . د کورنيو د غړو په شمول د نارينه وو له خوا عکسالعملونه حتى دوى ته هم ډير واضح نه وو، يو خو زما دا کيسې ډيرې غمجنې کيسې دي، دا سړى پاروي ، مخصوصآ نارينه چې فکر کوي دا دوى دي چې پر ښځو يې دا ظلمونه کړي دي، يا د نارينه وو له خوا داسې شوي دي ، همداسې يو احساس ورکوي. ځينو بيا انتقاد درلود چې ولې دې ويلي دي ولې بايد دومره بيان شي، دا زموږ د ټولنې کمزورتيا ښيي، البته د ښځو له خوا داسې نه و. زۀ پوهيږم چې زموږ په ټولنه کې خلک تعريفونه ډير کوي او اسانه يې کوي مگر سړى پوهيږي چې څوک څه وايي، ځينې تعريفونه له زړۀ وي. د کانادايانو له خولې مې بيا تر اوسه مثبتې خبرې اوريدلي دي.

په دې وسیله کې د غږ اوريدل او ویډیو لیدنه شونې نه ده.

پوښتنه: تاسو وويل افغانو ميرمنو نه يوازې وستايۀ بلکې خپل ځان يې په کې وليد، فکر کوئ يوازې ستاينې به وي که ځينې به ليکلو ته هم وهڅوي؟

ډاکټره شريفه شريف: داسې ښځو چې کله يې د کتاب او ليکلو په باب فکر نه و کړى هغوى هم اوس راته وايي چې يو څه به ليکي. نورو بيا راته ويلي چې ما جرئت کړى او کيداى شي نورې هم ليکلو ته وهڅوي. اکثره پر افغان ښځو ليکنې د نورو له خوا شوي چې يو پردى تللي، يو څه يې ليدلي يا اوريدلي او ليکلي يې دي زۀ خپله خپلې کيسې کوم ، هغه چې ما ليدلي ، تجربه کړي او اوريدلي.

پوښتنه: دا مو ژوند ليک دى خو د نورو هغو ميرمنو کيسې ستاسو تر هغو ډيرې دي چې ليدلې مو دي يا مو اوريدلي دي، ولې؟

ډاکټره شريفه شريف: ژوند ليک دى په دې کې شک نشته خو هغه کيسې دي چې پر ما يې ډير تاثير کړى دى زما ژوند ته يې يو رقم شکل ورکړى دى ، دا چې زۀ داستانونه ليکم ښايي د همدې کيسو له امله وي، زما کيسې ډيرې د ښځو کيسې دي او له کوچينوالي په ما د ښځو کيسو اثر کړى دى، زۀ چې په خپل ژوند فکر کوم دغه کيسې هم پکې دي. زما په خپل ژوند کې هغه څه چې د نورو له ژوند سره يې هم يو څه اړخ لگاوۀ هغه راته د ليکلو وړ ښکاره شوي ، خو دې نورو کيسو زما په فکر زما په ژوند باندې زما پر ذهنيت باندې او زما د ذهن په شکل ورکولو کې يې راباندې ډير اغيز کړى دى.

پوښتنه: د ليکوالې، ژورناليستې او سياستوالې په توگه له تاسو ستاسو لوستونکى د وخت په سياست او نور ژوند هم څه غواړي، خو تاسو يوازې د ميرمنو ژوند انځور کړى، څه ورته واياست؟

ډاکټره شريفه شريف: اول خو دا کتاب ما ډير پخوا ليکلى دى، شل کاله مخته چې زۀ کله په لومړي ځل کانادا ته راغلم.، هغه وخت مې مقصد نور نه و نو يوازې مې غوښتل چې خلکو ته د افغانو ښځو حال ووايم.

پوښتنه: سمه ده کتاب به مو هغه وخت ليکلى وي خو چاپ کړى مو اوس دى. ډاکټره شريفه شريف: هو چاپ کړى مې اوس دى، شايد دا خبره وي چې سړى په هره پروژه کې په ټولو خبرو خبرې نه شي کولى ، ښايي چې اوس که زۀ يو کتاب وليکم، چې شايد ويې هم ليکم، په هغه کې به ډير د سياست خبرې وي، د افغانستان د حکومت خبرې وي، د حکومت د څرنگوالي خبرې وي خو په دې کتاب کې ماته د ښځو خبرې مهمې وې. خو ستاسو خبره سمه ده ، دا زما د ژوند او د افغانستان د ټولنې يو بشپړ انځور نه دى.

پوښتنه: لوستونکي ښايي ووايي چې د ډيرو پېښو په وړاندې بې تفاوته پاتې شوې يې، هيڅ دې نه دي کړي، ننداره دې غوره بللې، دغه انگېرنه سمه بولې؟

ډاکټره شريفه شريف: ښايي ، خو ډيرې کيسې هغه وخت پېښې شوي چې زۀ ماشومه وم، څه مې له لاسه نه کيدل. دومره مې له لاسه کيدل چې پرې وځوريږم، يا راسره پاتې شي،څه مې نه شواى کولى. سمه ده چې زۀ نندارچي وم خو کوم موقف مې هم نه درلود چې څه وکړم. په لوينې مې بيا کيسې اوريدلي او خپله په صحنه کې نه وم. مگر يوه خبره زۀ له ځان سره هم کوم چې زۀ اکتويسته يا مبارزه نه يم .که څه هم د ښځو له ژوند سره ډيره مينه لرم، د دوى د ژوند له ښه والي سره ډيره مينه لرم، څه چې پرې پېښېږي په هغې ځوريږم، خو زۀ مبارزه يا فعاله نه يم او دا انتقاد راباندې وارد دى.

پوښتنه: تاسو لنډې کيسې ليکلي دي، دغه خاطرې بايد ښې سوژې درکړي، فکر کوئ ناول پرې ليکلى شئ او که تنده مو همدا خاطرې ماتوي؟

ډاکټره شريفه شريف: کيداى شي ، ناول باندې کله نا کله فکر کوم، دا خاطرې چې مې ليکلې کله مې فکر کاوۀ چې کيداى شي همدا يو ناول شي، ناول په دې شکل چې کرکترونه پکې ډير وي او کيسې سره ارتباط ولري. سمدلاسه د څه ليکلو فکر نه کوم خو نالونه راسره شته، او هره ورځ پېښيږي، د افغانستان د ښځو له کيسو هره ورځ يو ناول جوړيږي، دا چې زۀ يې ليکلى شم که نه ، دا نو بېله خبره ده.

ورته مطالب