پردۍ ژبه څنګه ژر زده کړو؟

د انځور حقوق BBC World Service
Image caption ژبپوهان وايي، د پردۍ ژبې د اړتیا وړ عبارتونه په څو ورځو کې زده کېدای شي

داسې وانګیرئ، چې له هېواده بهر دندې ته ځئ، هغه هم داسې دنده چې په خوب او خیال کې مو نه وي درغلي، خو له یوې ستونزې سره مخامخېږئ، هغه دا چې بهرنۍ ژبه مو سمه نه ده زده، او وخت هم نه لرئ، چې زده یې کړئ، څه به کوئ؟

شاید ځینو ته دا کار ناممکن ښکاره شي، خو ژبپوهان باوري دي چې بهرنۍ ژبه په څو اونیو کې هم زده کېدی شي، او په څو میاشتو کې سړی ځان پکې مهارت ته رسولی شي.

که څه هم په پردۍ ژبه ادبي لیکنې سړی تر ډېره وخته نه شي کولی، خو هغه ډېر کارېدونکي اصطلاحات او عبارتونه ژر زده کېږي، چې هره ورځ یې ورسره سروکار وي او اړتیا ورته لري، دا کار په دیپلوماتیک چاپېریال کې ښه ترسره کېدای شي، یا دا چې په یوه شرکت کې د ګڼو هېوادونو کارکوونکي کار کوي.

د زیاترو خلکو لپاره، ډېر وخت ته اړتیا نشته، چې د بېلګې په توګه په روم کې له یوه بل سړي سره د هغه په ژبه روانې خبرې وکړي، یا دا چې پاریس کې له خپلو فرانسوي ملګرو سره د کار د لنډې دمې پرمهال په فرانسوي ژبه وګړېږي.

پیل

ځینې وخت د نړۍ په لروبر کې د کار په موخه سفر انسان دې ته اړباسي، چې په ډېرو ژبو خبرې زده کړي، انجنیر بيني لویس له سفر سره ډ‎ېره مینه لري، ښه تجربه هم پکې لري، لویس د اسپانوي، فرانسوي او جرمني په ګډون په اوو ژبو تر یوه حده خبرې کولی شي؛ ځکه چې خپل ځان ته لاره پیدا کړي. په ځینو نورو ژبو کې هم یوڅه اشنايي لري، لکه چینايي.

د انځور حقوق BBC World Service
Image caption ګایسلر وايي، هرڅومره چې پردۍ ژبې ته ډېر اهمیت ورکړې، ژر یې زده کولی شې

دی وايي، لومړی یې چې اسپانوي ژبه زده کول، تر یوه کال ډېر وخت یې ونیو، خو کله یې چې د ژبو مهارت ډېرېده، په پای کې یې د چین د شمالي سیمو (ماندرین) ژبه ژر زده کړه.

دی وايي، د ژبو په ژر زده کولو کې پټ راز دا دی کله چې یوه ژبه زده کوم، لومړی د ځان لپاره د هغو عبارتونو زده کول مخې ته کوي، چې ډېرې کارېږي، او دا توري له ډېرو بې وزله کسانو ښه زده کېدای شي. دی وايي، یو وخت راغی چې د انجینرۍ په ډېرو تخنیکي اصطلاحاتو کې یې د ژباړن دنده مخته بېوله.

نوموړي به هر څه په کتابچو کې لیکل، د انټرنېټ له لارې یې په لومړي پړاو کې د ژبې د زده کړې په اړه معلومات غونډول، دغه کتابچې له سړي سره د اړینو عبارتونو په بیا بیا تکرارولو کې مرسته کوي، د اصلي ژبه له غږېدونکو سره بحث کول غوره لار ده.

لویس وايي: "په لومړي سر کې لویه ستونزه پر ځان بې باوري وه. بیا ښه شوم، هرڅومره به مې چې خبرې ډېرې کولې، د ژبې مهارت مې هم ورسره ډېرېده".

په حقیقت کې، د ژبپوهانو په وینا، په پردۍ ژبه د غږېږو جرأت لرل مهم دي. که یوڅوک غواړي، چې بله ژبه سمه زده کړي، باید پرې وغږېږي.

د امریکا متحدو ایالتونو "فیرمونټ" ښار د میډلبري د ژبو زده کړې پوهنځي مرستیال مشر مایکل ګایسلر وايي: "ډېر خلک دا تحقیق نه کوي، کوم عبارتونه چې نه کاروي، څومره پرمختګ کوي، که چېرې د ژبې په زده کړه کې شرم وکړئ، په اصل کې تاسو ژبه نه شئ زده کولی".

د انځور حقوق BBC World Service
Image caption کله چې پردۍ ژبه زده کوئ، په هماغه ژبه بېلابېلو راډیوګانو تلویزیون، او خلکو ته غوږ شئ

ددې معنا دا ده چې ځینې کسان په بله ژبه غږېدو کې له تېروتنو وېرېږي. لویس وايي کله یې چې د اسپانوۍ ژبې زده کول پیل کړل، ډېرې ګډې وډې خبرې به یې کولې، خو باک یې نه ورباندې راوړ:

"ما به مثلاً ویل چې "زه خرڅلاو ته تلل غواړي"، خو کله مې چې یوڅه وخت ووت، راته جوته شوه چې د غایب ضمیر کاروم، دوه اونۍ وروسته مې د غاښونو مینځلو بورس مات شو، ما وکړای شو چې په خرڅلاوځي کې یې له بایع وپوښتم، هرچېرې به چې تلم خبرې به مې کولې، خلکو ګوزاره راسره کوله".

ځان پکې ډوب کړه

ګایسلر وايي، هرڅومره چې یوې بهرنۍ ژبې ته اهمیت ورکړې، هومره ستا په ګټه ژر تمامېږي. هرڅومره چې ځان ټمبل کړې، د ژبې په زده کړه کې به وروسته پاتې کېږې. لوستل، لیکل، اورېدل، رادیو او تلویزیون ته غوږ نیول یا له خلکو سره خبرې کول د ژبې په زده کړه کې تر ټولو ښې وسیلې دي.

د "میډلبري" پوهنځي پر محصلینو لازمي ده چې له ټولګي بهر خپل اړین فعالیتونه درسره کړي، لکه لوبې، تمثیل، دا ټول باید په بهرنۍ ژبه وکړي.

د انځور حقوق BBC World Service
Image caption د اصلي ژبې له ګړېدونکو سره غږېدل د ژبې په زده کړه کې مهم دي

دغه پوهنځی د لوړو زده کړو په تعلیمي نصاب کې د ۱۰ ژبو زده کړې کورسونه جوړوي، چې فرانسوي، جرمني، چینايي او عبري ژبې هم پکې دي.

واشنګټن کې د بهرني خدمت انستیتوت کې زده کوونکي د بهرنیو ژبو زده کولو ته ډېر هڅول کېږي، په تېره بیا هغه امریکايي دیپلوماتان ډېرې ژبې زده کوي، چې بهر کې کار کوي.

دغه انستیتوت په څه باندې ۷۰ ژبو تدریسولو کې مهارت لري، چې هر کورس یې ۴۴ ورځې دوام کوي. ددغه کورس هدف دا دی چې زده کوونکي یې په هره ژبه کې د امریکايۍ "ټایم" په څېر مجلې په مطالبو ښه پوی شي.

د دې مطلب اصلي بڼه پر BBC Capital هم لوستلی شئ