اقلیمي بدلون: ګرمي پر خځنده سربېره د تي لرونکو نارینه وو جنسي قوه کموي

د انځور حقوق Getty Images

څېړنې ښيي چې د ګرمۍ څپې د خځندو سپرم زیانمنوي او ان شنډولی یې شي.

دغو پوهانو یوه ازمېښتځي کې- چې د ګرمۍ څپو ته مخامخ جوړ شوی و- ګونګټې ټولې کړې وې او له ازموینو وروسته مالومه شوه چې د ګونګټانو(نارینه ګونګټو) د مېندوارولو قوت یې کم کړی دی.

دا زیان د ګونګټو راتلونکو نسلونو ته په میراث پاتېدلی شي.

خځندې په ټوله نړۍ کې خورا سختې کمېږي او څېړونکي وايي، چې پر دغو ژوو د ګرمۍ د اغېز لا روښانېدلو لپاره ډېرې څېړنې پکار دي.

اقلیمي بدلون په نړۍ کې په رنګارنګۍ او ډولونو اغېز کړی، خو دغه اغېز سم درک شوی نه دی.

* پر خځنده د ډونلډ ټرمپ نوم اېښودل شوی

* برازیل کې له چرچرني ډوډۍ پخه شوې

د ایسټ انګلیا پوهنتون پوهاند مټ ګېچ او د دې څېړنډلې مشر بي بي سي ته وویل:

د ژواک رنګارنګي او د خځندو له منځه تلل پوره معلوم شوي، خو نه پوهېږو چې ګرمي دا ښکارنده روښانوي یا نه. خو د نسل تولیدولو کې د توان له منځه تلل د خځندو په ګټه نه دي.

څېړونګو ځکه ګونګټې مطالعه کړې چې څلور لکه ډولونه لري او د حیواناتو د څلورمې برخې استازي کوي.

د خځندو د نفوس کمېدل د ژواک چاپېریال لپاره پام وړ پایلې لرلی شي.

د انځور حقوق Getty Images
Image caption تېرو دېرشو کلونو کې جرمني کې د خځندو شمېر له ۷۵ سلنې ډېر کم شوی دی.

وروستیو کې مطالعې وښوده چې وزر لرونکو خځندو نفوس په تېرو دېرشو کلونو کې له ۷۵ سلنې ډېر کم شوی دی او ورته حالت د پورتوریکو ګرمسیرو ځنګلونو کې هم لیدل شوی دی.

د دې څېړنې پایلې په نیچر اړیکو مجله کې خپرې شوې او ښيي چې په ازمېښتځي کې ګرمۍ ته تر پنځو ورځو د ګونګټو اېښودو وروسته د ګونګټانو سپرم څلورو کې درې کم شوی، خو ګونګټې اغېزمنې شوې نه دي.

دا څېړنه ښيي چې لومړۍ ګرمې څپې د ګونګټانو د تولید توان نیمايي کړ او د ګرمۍ دویمې څپې دوی شنډ کړل.

د دې څېړنډلې یو غړی کرس سالس وایي، زموږ مطالعه ښيي چې د ګرمۍ څپې د نسل تولیدولو لپاره د ګونګټانو تیاری نیمايي کوي او د دې خځندو په نفوس کې د اغېز یوشانوالی حیرانوونکی دی.

نور څېړونکي وايي چې ګرمي د نورو تي لرونکو په څېر د نارینه انسانانو د نسل تولیدولو توان زیانمنولی شي.

په اقلیمي بدلون سره د ګرمۍ څپو دزیاتېدلو اټکل کېږي چې د انسان او نورو ژوو روغتیا اغېزمنوي.