هغه کلی چې د عیسی علیه السلام په ژبه خبرې کوي

د انځور حقوق Getty Images

دېرش کاله پخوا د ترکیې په سویل کې شاوخوا ۵۰ زره عیسایانو ژوند کاوه او د ارامي ژبې په یوه لهجه یې خبرې کولې چې د عیسی علیه السلام ژبه بلل کیږي.

اوس د دوی شمېر دوه نیم زرو کسانو ته کم شوی.

د بي بي سي جیرمي بریسټو دغه کلي ته ورځي او هلته د دې ټبر له یو مخور کس سره خبرې کوي.

حبیب پاک کمیس اغوستی ، نرم سړی ښکاري او عمر ۵۰ کال یادوي.

ژبژغورونکی

Image caption حبیب په ارامیه ژبه لیکل کوي.

هغه د خپلې ژبې حروف ورو لیکلی شوي. نوموړی ځان د خپلې ژبې ژغورونکی بولي.

هغه خپل قلم په رنګ کې کته کوي او له څو شېبې ځنډ وروسته بیا لیکل پیلوي.

هغه له ښي کیڼ اړخ ته په تور رنګ ښکلی خط لیکي.

حبیب کله مثلثات او کله دایرې لیکي او بیا د حرفونو پر سر ټکي ورکوي چې ساکن شي.

د حبیب خط ته په کتو داسې ښکاري لکه عربي لیکدود چې وي، خو داسې نه ده.

دا سوریاني د پخوانۍ "ارامیه" ژبې یوه لهجه ده.

قرآن پاک کې ارامیه کلیمې

حبیب وايي: "ګوره دا زموږ په ژبه کې 'اولاف' حرف دی چې د عربي 'الف' دی.

دا 'لوماد' لام دی. دا 'الوهو' د 'الله' کلیمه ده. په قرآن کریم کې ډېرې داسې کلیمې دي چې له اراميه ژبې اخیستل شوې دي."

اراميه ژبه زرګونه کلونه د منځني ختیځ د لیک لوست ژبه وه.

همداراز دا د عیسی علیه السلام او د هغه د پلویانو ژبه وه.

ویل کیږي د یهودانو مقدس کتاب (التلمود) په "ارامیه" ژبه لیکل شوی او څېړونکي وايي چې عربي ژبه هم له همدې اخیستل شوې.

بډایه تمدن

Image caption باغ کې کور

له پخوا راهیسې د ترکیې په سویل کې یو بډایه عیسوي تمدن و.

دا سیمه د عیسوي مخورو استوګنځیو او کلیساوو ډکه ده چې ډېری یې اوس خاورې شوي او ځینې دنګې ولاړې دي.

* ترکیې کې کلیوال خلک 'د مرغانو ژبه' وايي

* په مورنۍ ژبه زدکړه؛ هغه حق چې نه ور کول کېږي

ښه بېلګه یې د "حاح" کلی دی چې حبیب پکې د ښاروال په توګه کار او ژوند کوي.

اوس په دې کلي کې ۲۰ سوریاني کورنۍ ژوند کوي چې یو وخت د زرګونه استوګنځیو په درلودو د "کاتدرایي" ښار و.

د ګوډ تیمور برید

Image caption د کور د ننه

د دوی کورونه اوس د لویو ودانیو پاتې شونو، نړېدلو او لرغونو دېوالونو ترمنځ دي.

شپږ سوه کاله پخوا د " ګوډ تیمور" ځواکونو پر "حاح" کلي برید وکړ او دا کلی یې ویجاړ کړ.

دا په منځني ختیځ کې د مذهبي لږکیو لکه سیریانیانو په تاریخ کې یو ناورین و.

* پډ من: په خوږه ژبه ویل شوې سختې خبرې

* د تور غره بې نومه ژبه په نړیواله کچه وپېژندل شوه

د حبیب کورنۍ له دې هرڅه د لویې کلا په څېر باغ په برکت ژغورل شوې چې اوس هم له کلي لیدل کیږي.

په دې کلا کې اوس پنځه نورې کورنۍ چې له دې کلا سره پخوانی تړاو لري ژوند کوي، داسې کلا چې له بهره پیاوړي دېوالونه ښکاري خو دننه یې کرونده ده.

د کلي خلک چرته لاړل

Image caption کلیسا

حبیب وايي کورنۍ یې (Beth Henno) د تاریخ له لومړیو پاتې ده چې اوس د مسیحي کورنیو ډېری یې په استانبول، سویس، جرمني او استرلیا کې ژوند کوي.

خو ویل کیږي په ورستیو درې لسیزو کې د دوی یوه برخه د ترکیې دولت او کردانو (پي کې کې) ترمنځ جګړه کې ایسار پاتې دي.

* پاکستاني الاصله سندرغاړي ولې "اسلام پرېښود"؟

* مشهور نړیوال هنرمندان چې مسلمان شول

دوی ته د جګړې له دواړو خواوو ګواښونه کېدل او اړ شول چې خپلې سیمې پرېږدي.

په "طور عابدین" سیمه کې په اتیایمه لسیزه کې شاوخوا ۵۰ زره عیسویان اوسېدل چې اوس له دې ډلې یوازې ۵ سلنه کسان پاتې دي.

د ژبې ژغورلو لپاره ډېر ماشومان زېږول

د انځور حقوق Thinkstock
Image caption عیسا ته منسوب انځور

حبیب او د هغه مېرمن لیمان تر خپل وس هڅه کړې چې دا شمېر زیات کړي. دوی ۷ ماشومان زېږولي.

حبیب او د کلي خلک لاهم په هغه کلیسا کې خپلې مذهبي چارې ترسره کوي چې ویل کیږي ۱۵۰۰ کاله پخوا جوړه شوې.

له کلیسا د راوتلو پرمهال ما د کلي ماشومان ولیدل چې په ټولګیو کې کتار ولاړ و او په "ارامية" ژبه یې سندرې ویلې.

له حبیب نه مې د په طور عابدین کې سیریاني ټبر د راتلونکې په اړه وپوښتل، نو ویل یې: "ناهلیې کېږو نه، خو اندېښنه مې دا ده چې موږ ډېر کم شوي یو."