کېلاش: هر څوک غواړي زموږ خدای شي

Image caption عمران کبیر وايي کېلاش له زردشتي مذهبه اغېزمن دي

''د کېلاش درې خلکو په اړه عام تصور دا دی، چې خدای نه پېژني، مذهب نه لري، ځکه هر یو راځي او هڅه کوي، زموږ خدای شي ''

دا د کېلاش ضلعې شورا غړي عمران کبیر خبرې دي، چې رمبر سیمه کې د کېلاش قبیلې ماشومانو ته خپله ژبه ور زده کوي.

نوموړی دغه راز د کالاشا مذهب په اړه سملاسي بحث پیلوي.

عمران کبیر وايي، ژبه یې لیکلی ادبیات نه لري، چې له کبله یې خلک په دوی پورې ناسم تورونه وايي او لیکي، خو له بحث کولو وروسته بیا په شا کېږي.

نوموړی د بېلګې په توګه وايي، که یو شمېر خلک د پراته مړي څنګ ته سندرې وايي یا ناڅي، نورو ته طبعاً حیرانونکي ښکاري: زما لپاره دا د ژوند مېله ده. موږ که وژاړو او که وخاندو یا اتڼ کوو، مړی پر خپل حال پاتې دی.

Image caption عمران کبیر وايي، د خپلې ژبې ډکشنرۍ لیکلو پر مهال پوه شو، چې ژبه یې د ورکېدو له ګواښ سره مخامخ ده

تور کافر

پر سیمه د انګریز واکمنۍ پر مهال د کېلاش خلکو لپاره لومړی ځل دا نوم استعمال شو او له هغه وروسته په ځینو کتابونو کې هم دوی په همدې نامه یاد شول.

عمران کبیر وايي:

''زموږ لپاره دغه کتابونو تر ټولو ډېره ستونزه جوړه کړې، دې کې داسې څه لیکل شوي، چې زموږ په دودونو او ارزښتونو کې هېڅ ځای نه لري. ''

د نوموړي په خبره رښتیا دا دي چې کېلاش له زردشته اغېزمن شوي او دا په پاتې مذهبونو کې تر ټولو پخوانی دی:

''اوس تر تاریخ هم لویه مساله زموږ بقا ده. زموږ مذهب د شفاهي کیسو او نکلونو له لارې تر موږ پورې رسېدلی، خو موږ یې باید راتلونکو نسلونو ته خوندي کړو او د دې لپاره باید زموږ ماشومان د خپلې ژبې لیک لوست زده کړي.

چترالۍ نجونې: له چترال تر کوک سټوډیو څنګه ورسېدې؟

'سیلانیان د ښځو لپاره ځانګړو خونو ته هم ننوځي'

مېله، اتڼ او د ژوند ملګري انتخاب

د پاکستان د شرابو دره

ځايي خلک وايي، هغه ښوونځي ته چې ۲۰۰۵ کال کې دلته تاسیس شوی، ښوونکي او ښوونکې له نورو سیمو ورځي، چې نه د دوی په ژبه پوهيږي او نه هم د دوی له دود دستور سره اشنا دي.

Image caption عمران طاهر وايي، د عربي تورو پرتله د دوی ماشومانو ته پر رومن تورو پوهېدل اسان دي

په یوه یا دوو ښوونځیو کې د دوی د خپلې ژبې زده کړې هم ورکول کېږي، خو ویل کېږي، نظام یې منظم نه دی.

عمران کبیر وايي:

''د ضلعې چارواکي د ژبې او مذهب لپاره کافي هڅې نه کوي او داسې ګومان کېږي چې دوی په لوی لاس د کالاشا ژبې او کلتور له منځه وړلو هڅې کوي. ''

عمران خپله دغه سیمه کې یو ښوونځی تاسیس کړی دی. دغه ښوونځی د سیمې ماشومانو ته د خپلې ژبې او مذهب تعلیم ورکوي.

نوموړی وايي:

''موږ ماشومانو ته د اردو او انګلیسي تر څنګ دا ورښیو چې موږ څوک یو، مذهب مو څه دی او څنګه باید دا د نورو نسلونو لپاره خوندي کړو. ''

د ملګرو ملتونو تعلیمي، ساینټفک او کلتوري سازمان څو ځله د کېلاش په اړه ویلي چې دغه خلک به څو کلونو کې له منځه لاړ شي. عمران کبیر وايي، دوی د همدې اندېښنو له کبله خپلو ماشومانو ته د ژبې زده کړې ورکوي.

عمران وايي:

''زموږ په ښوونځیو کې د نورو مذهبونو زده کړه ښه خبره ده، خو موږ د نورو په تړاو باید له ځانه خبر شو، چې موږ څوک یو. ''

عمران کبیر وايي، د دوی ماشومانو ته د عربي تورو پر ځای د رومن تورو په وسیله زده کړه اسانه ده. ''

عمران کبیر وايي، د خپلې ژبې ډکشنرۍ خپرولو پر مهال پوه شو، چې ژبه یې د نابودۍ له ګواښ سره مخامخ ده. نوموړی وايي، له همدې کبله یې د اصلاحاتو یو ځای کولو لپاره ډېرې ستړې ستونزې ګاللې دي.

Image caption عمران کبیر په کېلاش موزیم کې دننه جوړ ښوونځي کې ښوونکی دی

عمران زیاتوي:

''موږ که هر څومره د مثبتو خبرو تمثیل وکړو، خپله ماضي نه شو هېرولای، د ماضي تېروتنې د انسانو لپاره ارزښت لري. ''

نوموړی زیاتوي، د کېلاش قوم ژغورنې لپاره باید په نصاب کتابونو کې د دوی د مذهب معلومات ورکړل شي:

''موږ باید پر خپل مذهب پوه شو، ځکه که داسې و نه شي، له بهره به خلک راځي او زموږ په اړه به موږ ته وايي. زموږ خلک نه پوهېږي، که یو څه ناسم بولو باید لومړی په دې پوه شو، چې سم څه ته وايي. ''