د ایران اټومي تړون: ښايي تهران د یورانیمو بډاینه ډېره کړي

Iranian President Hassan Rouhani (2nd L) listening to head of Iran's nuclear technology organisation Ali Akbar Salehi (R) during the "nuclear technology day" in Tehran on 9 April. د انځور حقوق AFP
Image caption خو ایراني ولسمشر وویل چې ایران له تړونه نه وځي.

ایران د ۲۰۱۵ کال نړیوال اټومي تړون له ځینو ځانګړو ژمنو پرشا شوی، یو کال وړاندې امریکا هم له دې تړونه وتلې وه.

د ایران ولسمشر حسن روحاني ویلي، هغه به په هېواد کې د پر بهر د پلورلو پر ځای د بډایو یورانیمو زېرمې وساتي.

نوموړي په ۶۰ ورځو کې د یورانیمو د لوړي کچې د تولید د بیا پيلولو خبرداری ورکړی.

د تړون موخه د بندیزونو د نرمولو په بدل کې د ایران د اټومي هیلو راکمول و، خو د امریکا له وتلو وروسته له ایران سره د واشنګټن اړیکي ترینګلي شوي.

له هغه وروسته د ایران اقتصاد د امریکا د تازه بندیزونو تر ګوزار لاندې دی.

دا خبر عراق ته د امریکې د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو له ناڅاپي سفر وروسته خپور شو، چې ور سره د خلیج سیمو ته یوه امریکايي الوتک لېږدوونکې بېړۍ هم ورسېده.

امریکايي چارواکو د ایران له لوري امریکايي پوځي ځواکونو او د هغوی ملګرو ته د خطر راپورونه ورکړي، خو د خطر د څرنګوالي په اړه یې ډېر لږ جزیات وړاندې کړي.

ولسمشر روحاني څه وویل؟

ښاغلي ورحاني وویل د هغه تړون دوې برخې به وځنډوي چې مخکې ایران ورته ژمن و: د بډایو یورانیمو پلور او درنې اوبه.

هغه وروسته د تړون پاتې غړو هیوادونو ـ فرانسې، جرمني، روسیې، چین او بریتانې - ته ۶۰ ورځې ورکړې چې یا به به په تړون کې خپلو مالي او د تېلو ژمنې پالي او یا به د امریکا د بندیزونو طرف نیسي.

هغه وویل که دا ژمنې پرځای نشي، ایران به په لوړه کچه د یورانیمو بډاینه پيل کړي، چې اوس دا چاره بنده ده او په اراک کې به د هغو پلانونو له مخې چې تر تړون یې مخکې شوی و، د ردنو اوبو د ریاکټر پراختیا روانه کړي.

د انځور حقوق Getty Images
Image caption ډونلډ ټرمپ واک له رسېدا وړاندې له ایران سره د اتومي هوکړې پرضد کمپاین پیل کړی و

خو ایراني ولسمشر وویل چې ایران له تړونه نه وځي.

هغه وویل: "موږ نه غواړو چې تړون پرېږدو. د نړۍ ټول خلک باید پوه وي چې نن د JCPOA تړون د پای ورځ نده. دا د JCPOA په اډانه کې یو نوی ګام دی".

خو هغه دا هم وویل، که د ایران قضیه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته ولېږل شي، پینځه ځواکمن هېوادونه به له یوه "قاطع غبرګون" سره مخ شي.

ورته مطالب