د ژوند د تنوع نړیواله ورځ؛ افغانستان کې یې وضعیت څنګه دی؟

  • سید ولي ناصر
  • بي بي سي
افغانستان

د عکس سرچینه، Getty Images

ځمکه د ټولو ژوندیو ګډ هستوګنځی دی او له چاپیریال سره چلند یا د ژوند بڼو ساتنه په شلمه او یوویشتمه پېړۍ کې د بشر مهمه اندېښنه ده. د افغانستان د چاپېریال ساتنې ملي اداره نن د مۍ ۲۲مه د ژوند بڼو یا حیاتیاتي تنوع نړیواله ورځ لمانځي.

د دغې نړیوالې ورځې سږنی شعار "د چاپېریالي ستونزې په هواري کې د بشر د ونډې زیاتول" ټاکل شوی دی.

په نړۍ کې د انسانانو شمېر شاوخوا اته میلیاردو ته رسېږي او که د ټولو ژوندیو شمېر هم پرې ور ګډ شي، خبره یې له حسابه وځي، خو حاکم باور دا دی چې زموږ شاوخوا کې د هر ژوندي موجود شتون حکمت دی او ژوند کول یې هم حق.

نړۍ هر کال د مۍ دوه ویشتمه د ژوند بڼو نړیواله ورځ لمانځي.

چاپیریال پوهان وايي، د دې ورځې له لمانځلو هدف د ژوند بڼو په اړه د خلکو د عامه پوهاوي لوړول، د هغوی ساتنه او له ژوند بڼو اغېزناکه ګټه اخیستنه ده.

د دغې نړیوالې ورځې سږنی شعار ''موږ د حل لارې برخه یوو '' ټاکل شوی چې اشاره یې د چاپیریالي ستونزو په هواري کې د انسان فعال رول ته ده.

افغان چاپیریال پوه مجبتی بشري د بي بي سي د دې پوښتنې په ځواب کې چې افغانستان کې د ژوند بڼو وضعیت څنګه دی وویل:

"په افغانستان کې ژوند بڼې له بنسټیزو ستونزو سره مخامخې دي. د وحشي حیواناتو ښکار، د ځنګلونو وهل، د څړځایونه له منځه وړل، د هغو ځایونو له منځه وړل چې ژوي او بوټي پکې ګډ ژوند کوي ، دا اساسي ستونزې دي. په وروستیو کلونو کې افغان حکومت ګټور کارونه هم کړي لکه د قانون او مقررو جوړول، د ښکار قانون او دخلکو د عامه پوهاوي لوړولو لپاره ګامونه اخیستل شوي، خو دا بسنه نه کوي."

د عکس سرچینه، Getty Images

افغانستان د ملګرو ملتونو په چوکاټ کې د ژوند بڼو د نړیوال کنوانسیون غړیتوب لري چې په ۱۹۹۰ کال کې رامنځته شوی دی.

د چاپېریال ساتنې ملي اداره وايي، ، یاد کنوانسیون ته یې په افغانستان کې د ژوند بڼو په اړه خپل شپږم راپور ور استولی دی.

د یادې ادارې ویاند جلال الدین ناصري وايي، په دغه راپور کې په افغانستان کې د ژوند بڼو د وضعیت او همدارنګه ژوندبڼو ته ورپېښ ګواښونه او فرصتونه له نړیوالو سره شریک شوي دي.

د ژوند بڼې د نړیوالې ورځې له لمانځنې څخه یو هدف دا هم دی چې بشر پخپل چاپېریال د نورو ژوندیو پر ژوند هم پام وکړي.

د افغانستان دنګ غرونه، نسبتا شنه ځنګلونه، روان سیندونه او جغرافیوي موقعیت د دې لامل شوي چې دغه هېواد د ژوند بڼو له اړخه د غني هېوادونو په کتار کې راشي.

د انسانانو ډېری چارې له ښکاره نیولې تر چاپیریال تر ککړولو په ځانګړي ډول سیندونو، ډنډونو او ویالو کې د پلاستیکي پاتي شونو غورځول، پر ګڼ شمېر نورو ژویو د ژوند ساحه دومره تنګوي چې ډېر کله یې ان د نسل د لمنځه تلو وېره پیدا شي.